Αδιαμφισβήτητα οι διαπραγματεύσεις «πρόσωπο με πρόσωπο» ανάμεσα στις ΗΠΑ και στο Ιράν, που πραγματοποιήθηκαν χθες (11.04.2026) στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν ήταν ιστορικές, αν λάβει κανείς υπόψη ότι ήταν οι πρώτες συνομιλίες ανώτερου επιπέδου από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979.
Ωστόσο, θα μείνουν στην ιστορία ως «αποτυχία» της διπλωματίας, αφού τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν γνώριζαν εκ των προτέρων ότι οι συνομιλίες θα ήταν περίπλοκες, με σαφείς «κόκκινες γραμμές» και με τις δύο πλευρές να ισχυρίζονται ότι έχουν κερδίσει τον πόλεμο, δίχως να δείχνουν έστω την πρόθεση να υποχωρήσουν στις αξιώσεις τους, για να βρεθεί η «χρυσή τομή» και να επιτευχθεί συμφωνία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η «κατάρρευση» των ειρηνευτικών συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ δεν ήταν κάτι απρόσμενο, όπως εξάλλου και οι αντιδράσεις των Αμερικανών και των Ιρανών αξιωματούχων μετά το τέλος των διαπραγματεύσεων, με την μία πλευρά να κατηγορεί την άλλη για την αποτυχία τους.
Οι λόγοι που οδήγησαν στο «άδοξο τέλος» των συνομιλιών
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κατηγόρησε την ιρανική πλευρά για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων, λέγοντας πως η Τεχεράνη δεν έδωσε ρητή δέσμευση ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, κάτι που η Ισλαμική Δημοκρατία επιθυμεί ως το απόλυτο μέσο αποτροπής, με τους δύο πολέμους – τον 12ημερο πόλεμο του Ιουνίου 2025 και τον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 – να ενισχύει το επιχείρημα τους.
Αν πράγματι οι Αμερικανοί αποχώρησαν από τις συνομιλίες λόγω της διαφωνίας στο πυρηνικό πρόγραμμα των Ιρανών, πρόκειται για μια τεράστια αφέλεια – πολιτική και διπλωματική – διότι θα έπρεπε να γνωρίζουν πως η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει στην απαίτηση αυτή, που το θεωρεί «ζήτημα ζωής και θανάτου».
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Επίσης, οι ΗΠΑ θα έπρεπε να ξέρουν πως η τελευταία φορά που η Δύση και το Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία για το πυρηνικό ζήτημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας χρειάστηκαν σχεδόν δύο χρόνια διαπραγματεύσεων. Το να περιμένουν ότι κάτι παρόμοιο θα επιτευχθεί σε κάποιες ώρες, είναι κι αυτό δείγμα… αφέλειας, αναφέρουν πολιτικοί αναλυτές.
Μάλιστα, η αμερικανική πλευρά φαίνεται ότι ζήτησε από το Ιράν την παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου ενώ αρνήθηκαν να αποδεχτούν την κυριαρχία της Ισλαμικής Δημοκρατίας στα Στενά του Ορμούζ.
«Οι ΗΠΑ προσπάθησαν να επιτύχουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αυτό που δεν μπορούσαν να επιτύχουν μέσω του πολέμου», ανέφερε ιρανική αντιπροσωπεία σε δήλωση μετά το πέρας των ειρηνευτικών συνομιλιών. Με αυτόν τον τρόπο, η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι οι Αμερικανοί δεν κατάφεραν να πετύχουν τους πολιτικούς στόχους μέσω της στρατιωτικής βίας.
Με απλά λόγια, οι ΗΠΑ μπορεί να νίκησαν στρατιωτικά – στο τακτικό ή και στο επιχειρησιακό επίπεδο – αλλά όχι στρατηγικά, αφού δεν πέτυχαν κανέναν από τους πολιτικούς αντικειμενικούς σκοπούς που έθεσαν.
Η επόμενη μέρα και ο παράγοντας «κλειδί»
Αυτό όμως που σκέφτονται όλοι είναι, τί θα συμβεί στην συνέχεια;
Η κατάπαυση του πυρός στο Ιράν – που συμφωνήθηκε την Μεγάλη Τετάρτη (08.04.2026) – ξεκίνησε μετά από τις τρομακτικές απειλές του Τραμπ ότι θα αφανίσει ολόκληρο τον ιρανικό πολιτισμό. Πλέον, μετά το άδοξο τέλος των συνομιλιών οι πιθανότητες να ξεκινήσουν εκ νέου οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή έχουν αυξηθεί.
Στην εξίσωση βέβαια παραμένουν και τα Στενά του Ορμούζ που το Ιράν είχε επιλεκτικά, αλλά αποτελεσματικά, μπλοκάρει. Η ανακοίνωση της CENTCOM ότι δύο αμερικανικά αντιτορπιλικά διέσχισαν τα Στενά και έχει ήδη ξεκινήσει επιχείρηση εκκαθάρισης των ιρανικών ναρκοπεδίων στην περιοχή δείχνει ότι οι ΗΠΑ «ανοίγουν» δρόμο για τη διεθνή ναυτιλία.
Αυτός είναι και ο παράγοντας «κλειδί» που εν πολλοίς μπορεί να καθορίσει την στάση των Αμερικανών το επόμενο χρονικό διάστημα.
Όσο βρισκόμαστε ακόμα σε περίοδο εκεχειρίας, αφού θεωρητικά η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός διαρκεί μέχρι τις 22 Απριλίου 2026, οι διπλωματικές επαφές και παρασκηνιακές συνομιλίες αναμένεται να εντατικοποιηθούν από τις επόμενες ώρες.
Εάν σε αυτό το χρονικό διάστημα δεν σημειωθεί μεγαλύτερη πρόοδος, τότε είναι πάρα πολύ πιθανό να ξεκινήσουν πάλι οι επιθέσεις και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.
Την ίδια στιγμή, σημαντικό ρόλο θα παίξει η στάση της Τεχεράνης στις αμερικανικές πιέσεις – όπως φάνηκε ήδη από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ κατά την διάρκεια των διαπραγματεύσεων – ενώ το μεγαλύτερο ερώτημα είναι για πόσο ακόμη θα παραμένει η παγκόσμια οικονομία σε αδιέξοδο;
