Η επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν έχει επιφέρει σειρά προβλημάτων όσον αφορά τον ενεργειακό τομέα ενώ διαταράσσει πολλά βασικά αγαθά. Από βασικά πλαστικά και λιπάσματα που παράγονται στη Σαουδική Αραβία και το Ομάν, μέχρι τη ζάχαρη από τη Βραζιλία και το ήλιο από το Κατάρ, ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχει επηρεάσει τις τιμές, την προσφορά ή την παραγωγή πλήθους πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την παγκόσμια οικονομία.
Το πόσο σοβαρή θα γίνει η κρίση στις αγορές πρώτων υλών λόγω του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση. Μια κατάπαυση του πυρός θα μπορούσε να επιτρέψει την επαναλειτουργία λιμανιών, αεροδρομίων και εργοστασίων παγκοσμίως μετριάζοντας την πίεση.
Ωστόσο, το μέλλον παραμένει αβέβαιο, σημείνουν οι New York Times. Ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ έχει στείλει αντικρουόμενα μηνύματα για το αν οι ΗΠΑ θα μειώσουν την ένταση, ενώ η ηγεσία του Ιράν δηλώνει έτοιμη να συνεχίσει αντίποινα κατά συμμάχων των Αμερικανών και να απειλεί τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.
Δείτε στο live του newsit.gr όλες τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Η αύξηση του κόστους ορισμένων πρώτων υλών ενδέχεται να μετακυλιστεί στους καταναλωτές, καθώς οι εταιρείες προσπαθούν να προστατεύσουν τα περιθώρια κέρδους τους. «Ο πληθωρισμός αποτελεί πλέον σημαντική ανησυχία καθώς αυξάνονται τα κόστη εισροών σε πολλούς κλάδους», λέει ο Chris O’Keefe, διευθύνων σύμβουλος στην Logan Capital Management. «Οι τσέπες των καταναλωτών θα πιεστούν».
Ακολουθούν, έξι βασικές πρώτες ύλες, πέρα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, που πλήττονται από τον πόλεμο:
Αλουμίνιο
Οι τιμές του αλουμινίου εκτοξεύτηκαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών, καθώς οι αποστολές από τον Περσικό Κόλπο διακόπηκαν. Μέχρι το απόγευμα της Τρίτης (10.03.2026), η τιμή του μετάλλου είχε αυξηθεί κατά περίπου 8% μέσα στον μήνα.
Η αναστάτωση προκλήθηκε από την παύση παραδόσεων από βασικά εργοστάσια στο Κατάρ και το Μπαχρέιν, αναγκάζοντας τους αγοραστές να αναζητήσουν εναλλακτικές από την Ασία. Οι παραγωγοί του Περσικού Κόλπου αντιπροσώπευαν περίπου το 8% της παγκόσμιας παραγωγής αλουμινίου πέρυσι, σύμφωνα με το International Aluminium Institute.
Το αλουμίνιο χρησιμοποιείται σε αεροπλάνα, γραμμές ηλεκτροδότησης και κουτιά, και η άνοδος των τιμών ενδέχεται να φανεί σύντομα στις καθημερινές αγορές.
Αιθανόλη και Ζάχαρη
Στη Βραζιλία, τον μεγαλύτερο παραγωγό ζαχαροκάλαμου, η καλλιέργεια χρησιμοποιείται τόσο για ζάχαρη όσο και για αιθανόλη. Όταν η τιμή της αιθανόλης ανεβαίνει, τα εργοστάσια στρέφουν την παραγωγή σε αυτό το πιο κερδοφόρο καύσιμο.
Με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται, η αιθανόλη αυξήθηκε κατά περίπου 10% από την αρχή του πολέμου έως το τέλος της συνεδρίασης της Δευτέρας (09.03.2026)
Η ζάχαρη στο Intercontinental Exchange έφτασε σε υψηλό ενός μήνα, πριν υποχωρήσει την Τρίτη με την πτώση των παγκόσμιων τιμών ενέργειας.
Ουρία και Θείο
Μια παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ, πέρα από την ενεργειακή κρίση, θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει σοκ στην αγορά λιπασμάτων δηλαδή απότομη αύξηση τιμών και μείωση της προσφοράς και κατά συνέπεια άμεσο κίνδυνο για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Το δημοφιλέστερο λίπασμα είναι το λίπασμα ουρίας και το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου αυτού του λιπάσματος περνά από τα Στενά του Ορμούζ.
Η παραγωγή στη Μέση Ανατολή βασίζεται στο φυσικό αέριο ως βασικό υλικό, και οι διακοπές στην αποστολή πλήττουν την προετοιμασία για την εαρινή σπορά. Οι τιμές της ουρίας αυξήθηκαν έως και 35% από την έναρξη του πολέμου.
Το θείο, που παράγεται κατά την επεξεργασία πετρελαίου και φυσικού αερίου, είναι απαραίτητο για την παραγωγή λιπασμάτων και χρησιμοποιείται σε πολλές βιομηχανίες. Σχεδόν το μισό του παγκόσμιου θείου είναι παγιδευμένο στον Περσικό Κόλπο λόγω του αποκλεισμού του Ορμούζ.
Ο Wayne Winegarden, οικονομολόγος στο Pacific Research Institute, προειδοποιεί: «Η έλλειψη λιπασμάτων θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τον παγκόσμιο γεωργικό τομέα, αυξάνοντας το κόστος τροφίμων και μειώνοντας την επισιτιστική ασφάλεια».
Ήλιο
Το ήλιο είναι ένα ζωτικό αέριο για την κατασκευή ημιαγωγών. Βοηθά στην ψύξη ευαίσθητου εξοπλισμού, τροφοδοτεί μηχανήματα μαγνητικής τομογραφίας και υποστηρίζει ερευνητικά εργαστήρια και αμυντικές τεχνολογίες – και, φυσικά, χρησιμοποιείται σε μπαλόνια για πάρτι.
Το Κατάρ παράγει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς, αλλά η παραγωγή έχει διακοπεί μετά την επίθεση του Ιράν στην Ras Laffan Industrial City, όπου βρίσκονται τα εργοστάσια ήλιου φυσικού αερίου.
Αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, πάνω από το 1/4 της παγκόσμιας προμήθειας ήλιου μπορεί να χαθεί, προειδοποιεί ο Phil Kornbluth, πρόεδρος της Kornbluth Helium Consulting.
