Ένα νέο δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία ετοιμάζεται να εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), βάζοντας όμως ξεκάθαρους όρους. Σύμφωνα με πρόταση της Κομισιόν, το Κίεβο θα πρέπει να αγοράζει κυρίως ευρωπαϊκά όπλα και στρατιωτικό εξοπλισμό, εκτός εάν υπάρχει «επείγουσα ανάγκη» και δεν υπάρχει διαθέσιμη λύση εντός ΕΕ.
Η πρόταση παρουσιάστηκε την Τετάρτη (14.1.26), καθώς ο πόλεμος με τη Ρωσία μπαίνει στον πέμπτο χρόνο του και η Ουκρανία κινδυνεύει να ξεμείνει από ρευστό μέχρι την άνοιξη. Η πρώτη δόση του δανείου αναμένεται να εκταμιευθεί τον Απρίλιο, με 60 δισ. ευρώ να κατευθύνονται σε στρατιωτικές δαπάνες και 30 δισ. ευρώ στη χρηματοδότηση βασικών κρατικών λειτουργιών (σσ. μισθοί, συντάξεις) όπως ανέφερε η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Παρόλα αυτά, το δάνειο δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής, κάτι που αποτελεί σπάνια πρακτική για την ΕΕ. Όπως διευκρινίζεται στο σχέδιο, η Ουκρανία δεν θα κληθεί να επιστρέψει τα χρήματα, εκτός εάν υπάρξει μελλοντικά αποζημίωση από τη Ρωσία για τις ζημιές του πολέμου.
Στροφή στην Ευρώπη μετά το «πάγωμα» της αμερικανικής βοήθειας
Η κίνηση της ΕΕ έρχεται σε μια χρονική στιγμή όπου η οικονομική και στρατιωτική στήριξη των ΗΠΑ προς την Ουκρανία έχει περιοριστεί δραστικά, μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία.
Σύμφωνα με στοιχεία του Kiel Institute, η αμερικανική βοήθεια έχει ουσιαστικά εξανεμιστεί, δημιουργώντας ένα χρηματοδοτικό κενό που πλέον καλείται να καλύψει η Ευρώπη, τόσο για λόγους ασφάλειας όσο και γεωπολιτικής επιρροής.
Δάνειο χωρίς λήξη – Τι προβλέπει το σχέδιο για έκτακτες περιπτώσεις
Παρότι το νέο δάνειο δίνει σαφή προτεραιότητα στις αγορές όπλων και εξοπλισμού από χώρες της ΕΕ, προβλέπεται δυνατότητα παρέκκλισης σε έκτακτες περιπτώσεις: μόνο εφόσον υπάρχει επείγουσα ανάγκη και δεν διατίθεται ευρωπαϊκή εναλλακτική, η Ουκρανία θα μπορεί να στραφεί σε προμηθευτές εκτός ΕΕ, κατόπιν έγκρισης της Κομισιόν.
Σύμφωνα με το έγγραφο της Κομισιόν, σε συνθήκες πολέμου «η ικανότητα μιας χώρας να υπερασπιστεί το έδαφός της μπορεί να εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα ενός συγκεκριμένου προϊόντος σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό ορίζοντα», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αγορών εκτός Ευρώπης όταν το απαιτούν οι συνθήκες στο πεδίο.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι το δάνειο δεν έχει συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις ξεκαθάρισε ότι «δεν υπάρχει καθορισμένη διάρκεια και το δάνειο θα ανανεώνεται», με την ΕΕ να αναλαμβάνει την πληρωμή των τόκων – περίπου 3 δισ. ευρώ ετησίως. Η Ουκρανία δεν θα υποχρεωθεί να αποπληρώσει το ποσό, εκτός εάν υπάρξει αποζημίωση από τη Ρωσία, με τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να παραμένουν, προς το παρόν, μια πολιτικά δύσκολη αλλά ανοιχτή επιλογή.
