Αγορά λιπασμάτων: Σε αδιέξοδο οι αγρότες μετά το «μπλόκο» στα Στενά του Ορμούζ – Οι Αμερικανοί «πληρώνουν» και τους δασμούς Τραμπ στον Καναδά

Αυξάνονται οι ανησυχίες των αγροτών καθώς οι πιέσεις στην αγορά λιπασμάτων, λόγω του αποκλεισμού του Πορθμού του Ορμούζ, θα επηρεάσουν τις περιόδους φύτευσης καλλιεργειών και θα έχουν αντίκτυπο στις αποδόσεις σιταριού, καλαμποκιού, σόγιας και λαχανικών.

Οι εισαγωγείς στην Ασία και το νότιο ημισφαίριο εξαρτώνται περισσότερο από τα λιπάσματα που παράγονται στον Κόλπο της Μέσης Ανατολής αλλά η διαταραχή στην αγορά από τα τεκταινόμενα στα Στενά του Ορμούζ επιβαρύνουν τους αγρότες σε όλο τον κόσμο, από τους Ευρωπαίους αγρότες -των Ελλήνων συμπεριλαμβανομένων- που πληρώνουν ακριβότερα για λιπάσματα τα οποία είναι απαραίτητα για τις καλλιέργειές τους μέχρι τους Αμερικανούς αγρότες που παραδόξως επιβαρύνονται από τους δασμούς Τραμπ στον Καναδά, καθώς πληρώνουν «χρυσάφι» τα αγροτικά εφόδια που εισάγουν από τη χώρα της Βόρειας Αμερικής.

Μιλώντας για την αγορά λιπασμάτων θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η παραγωγή των προϊόντων αυτών είναι ενεργοβόρα, βασιζόμενη σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο ως πρώτη ύλη, με την ενέργεια να αποτελεί έως και το 70% του κόστους παραγωγής. Αυτός είναι και ο λόγος που μεγάλο μέρος των λιπασμάτων σε όλο τον κόσμο παρασκευάζονται στη Μέση Ανατολή, με το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου να διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, τη στενή ναυτιλιακή οδό κατά μήκος των ακτών του Ιράν που έχει κλείσει από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης.

Τα πιο σημαντικά λιπάσματα που είναι άμεσα αναγκαία για τους αγρότες είναι τα προϊόντα με βάση το άζωτο, όπως η ουρία. Τα λιπάσματα ουρίας αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50% της αγοράς αζωτούχων λιπασμάτων για καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, το σιτάρι, το ρύζι, καθώς και ορισμένα φρούτα και λαχανικά.

Tα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης ουρίας αυξήθηκαν πάνω από τα 700 δολάρια ανά τόνο, το υψηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 2022 και σημειώνουν αύξηση πάνω από 70% φέτος, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διαταράσσει σοβαρά τις παγκόσμιες αγορές λιπασμάτων.

Οι τιμές του πετρελαίου, Brent και WTI, έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 50% και 70% αντίστοιχα, από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή διέκοψαν τη διέλευση φορτίων από τα Στενά του Ορμούζ, έναν βασικό διάδρομο μεταφοράς πετρελαίου.

Στροφή σε εναλλακτικές καλλιέργειες και μέτρα

Τώρα, οι αγρότες σε όλο τον κόσμο εξετάζουν το ενδεχόμενο να στραφούν σε καλλιέργειες που απαιτούν λιγότερα θρεπτικά συστατικά, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν πλήττει την προσφορά λιπασμάτων και απειλεί την παγκόσμια αγορά τροφίμων, με κίνδυνο για την επισιτιστική ασφάλεια. 

Οι Αμερικανοί αγρότες σχεδιάζουν να φυτέψουν λιγότερο καλαμπόκι φέτος από ό,τι πέρυσι και θα φυτέψουν περισσότερη σόγια, σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ. Οι Αυστραλοί αγρότες αναμένεται επίσης να προτιμήσουν το κριθάρι έναντι του σιταριού και της κανόλας που περιέχουν άζωτο. Η Ινδία αύξησε την επιδότηση θρεπτικών συστατικών για τις καλλιέργειες που σπέρνονται το καλοκαίρι κατά 11,6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, για να προστατεύσει τους αγρότες από την αύξηση των τιμών των λιπασμάτων.

Στην Ιρλανδία έγιναν διαμαρτυρίες από αγρότες που θεωρούν ότι το πακέτο στήριξης 250 εκατ. ευρώ για την προσωρινή μείωση των φόρων στη βενζίνη και το ντίζελ δεν ήταν αρκετό για να μετριάσει το κόστος από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Στην Ελλάδα έχει θεσπιστεί επιδότηση 15% επί της αξίας αγοράς λιπασμάτων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σε τιμολόγιο 2.000 ευρώ η επιχορήγηση θα αγγίζει τα 300 ευρώ. Η επιδότηση αφορά τιμολόγια που εκδίδονται από 15 Μαρτίου έως 31 Μαΐου 2026, είναι αφορολόγητη και ανεκχώρητη, ενώ συνοδεύεται από μέτρα για το ντίζελ κίνησης.

Σε αδιέξοδο οι Αμερικανοί αγρότες

Σε άλλες χώρες αναζητούνται διαφορετικές λύσεις ενώ ειδική περίπτωση αποτελούν οι Αμερικανοί αγρότες οι οποίοι ήδη «πληρώνουν» για τους δασμούς σε καναδικά προϊόντα.

Kαι σα να μην φτάνει αυτό, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να σχεδιάζει νέους δασμούς στα καναδικά λιπάσματα, ιδίως στο κάλιο. Σύμφωνα με τους αγρότες οι προτεινόμενοι δασμοί στοχεύουν στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, αλλά απειλούν να αυξήσουν σημαντικά το κόστος για τους Αμερικανούς αγρότες και καταναλωτές. Οι ΗΠΑ εισάγουν από τον Καναδά το 90% του καλίου τους, το οποίο χρησιμοποιούν ως λίπασμα και υπόκειται σε δασμό 10%. Οπότε οι ειδικοί προειδοποιούν για σοβαρές αυξήσεις τιμών και διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού.

Οι Αμερικανοί αγρότες στη Βόρεια και Νότια Ντακότα, όπως και στην Μανιτόμπα και άλλες πολιτείες λένε ότι οι δασμοί που έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ σε καναδικά προϊόντα δυσκολεύουν την προσπάθεια να δημιουργήσουν έσοδα για τα προς το ζην.

Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές Απριλίου ο πρόεδρος Τραμπ έθεσε σε ισχύ σαρωτικούς δασμούς σε δεκάδες χώρες, με τον Καναδά και το Μεξικό να «γλιτώνουν» σε αυτόν τον γύρο έχοντας «πονέσει» όμως από προηγούμενους δασμούς 25% σε ορισμένα προϊόντα.

Οι δασμοί έχουν καταστροφικές επιπτώσεις και στις δύο πλευρές -ΗΠΑ και Καναδά- για τους παραγωγούς, οι οποίοι πιθανότατα θα δουν τις τιμές στα προϊόντα τους να μειώνονται εν μέσω δασμών και αντιδασμών, σε μια περίοδο που το κόστος των λιπασμάτων και του εξοπλισμού αυξάνεται. 

Οι δασμοί χάλυβα ύψους 25% θα μπορούσαν επίσης να κάνουν τις αγορές του απαραίτητου γεωργικού εξοπλισμού πολύ πιο ακριβές για τους Αμερικανούς αγρότες. Για παράδειγμα, ο Καναδάς κατασκευάζει τρυπάνια, εργαλεία για όργωμα και εξειδικευμένο εξοπλισμό. Αν η τιμή τους ήταν ένα εκατομμύριο δολάρια, θα κόστιζαν στον Αμερικανό αγρότη 250.000 δολάρια επιπλέον λόγω του δασμού.

Οικονομολόγοι εκτιμούν τώρα ότι οι δασμοί των ΗΠΑ έχουν ήδη προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στις οικονομίες και των δύο χωρών.

.