Πολύ ξεχωριστά είναι τα επιμέρους ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία της ενεργειακής κρίσης που περνάει σήμερα ο πλανήτης σε σχέση με τις παλαιότερες.
Σε όρους εφοδιασμού, η απώλεια είναι η πιο έντονη που έχει βιώσει ποτέ η παγκόσμια οικονομία με άνω του 10% του πετρελαίου και 20% του LNG. Το ίδιο, όμως, δεν συμβαίνει με τις τιμές του αργού, που για τα βασικά συμβόλαια, δηλαδή Brent και WTI, είναι πολύ χαμηλότερες σε σχέση με τη σοβαρότητα της διαταραχής. Το αντίθετο συμβαίνει σε επιμέρους αγορές και προϊόντα, όπως της Ασίας και το diesel, όπου η άνοδος είναι πολύ εντονότερη. Κατ’ επέκταση, η επίδραση της ενεργειακής κρίσης δεν είναι ομοιόμορφη και διαφέρει σημαντικά από προϊόν σε προϊόν και από περιοχή σε περιοχή.
Μέσα σε αυτό το ανώμαλο περιβάλλον, όλοι συμφωνούν ότι θα υπάρξουν σύντομα ελλείψεις, ακόμα και αν δεν αντανακλώνται στις τιμές. Ο επικεφαλής της Shell, Βαέλ Σαουάν, τόνισε νωρίτερα αυτή τη βδομάδα ότι από τον Απρίλιο η Ευρώπη θα βιώσει τις πρώτες ελλείψεις, παίρνοντας έτσι τη σκυτάλη από την Ασία, όπου ήδη έχουν εφαρμοστεί δελτία και έχουν μειώσει τη λειτουργία τους εργοστάσια.
Παράλληλα, τα στοιχεία του Kpler δείχνουν ότι αυτή την Παρασκευή θα καταφθάσουν στη Γηραιά Ήπειρο τα τρία τελευταία διαθέσιμα φορτία LNG από το Κατάρ. Στη συνέχεια θα ισχύσει το καθεστώς ανωτέρας βίας που επικαλέστηκε η QatarEnergy για πελάτες της σε χώρες όπως η Ιταλία και το Βέλγιο.
Στην Ελλάδα αναμένονται εντός του Απριλίου τέσσερα φορτία LNG στη Ρεβυθούσα, συν άλλα τρία το Μάιο και πέντε τον Ιούνιο για τις ανάγκες των ΔΕΗ, Metlen, Enerwave και ΔΕΠΑ. Η εικόνα αυτή τη στιγμή είναι ομαλή και δεν αναμένονται αρνητικές εκπλήξεις λόγω της κάλυψης μέσω των ΗΠΑ.
Στο φυσικό αέριο και στο ευρωπαϊκό συμβόλαιο TTF, τα προθεσμιακά είναι πλέον ακριβότερα από το τρέχον για όλους τους μήνες ως τον Ιανουάριο του 2027. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι η αγορά προεξοφλεί πλέον στενότητα πέρα από το βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.
Άλλωστε, ακόμα και αν λήξει σήμερα ο πόλεμος, το Κατάρ έχει χάσει μόνιμα το 17% της παραγωγικής του δυνατότητας. Η Rystad Energy υπολογίζει ότι θα χρειαστούν 2-4 χρόνια για αντικατάσταση του κατεστραμμένου εξοπλισμού.
Το ίδιο ισχύει για τις μονάδες στο ιρανικό κοίτασμα South Pars, αλλά και για το σταθμό επεξεργασίας αερίου Pearl στο Κατάρ. Συντομότεροι εκτιμάται ότι θα είναι οι χρόνοι για τα διϋλιστήρια σε Μπαχρέιν, Ιράν, Ιράκ, Εμιράτα και Ισραήλ.
Τέλος, θα πρέπει να γίνει λόγος και για τα μη ενεργειακά εμπορεύματα που έχουν τεράστια σημασία για την οικονομία, όπως πλαστικά και λιπάσματα. Οι επιδράσεις στη δική τους περίπτωση είναι αισθητές ήδη από σήμερα και επηρεάζουν ολόκληρους κλάδους. Ενδεικτικά, μεγάλος παραγωγός πολυαιθυλενίου αύξησε πριν λίγες ημέρες τις τιμές του στο διπλάσιο, ενώ οι πλαστικές σακούλες στη Νότια Κορέα έχουν αρχίσει να σπανίζουν.
Έτσι, βλέπουμε ότι ο χρόνος δεν είναι πλέον σύμμαχος κανενός, ιδίως των μεγάλων καταναλωτών. Επίσης, μετά την κρίση του 2022 γίνεται για άλλη μια φορά εμφανές ότι οι κυβερνήσεις μπορούν να τυπώσουν δολάρια ή ευρώ, αλλά όχι βαρέλια πετρελαίου, στην προσπάθειά τους να τα βγάλουν πέρα.
Στο επόμενο στάδιο της κρίσης και σε ορίζοντα 1-2 μηνών από σήμερα, το ενεργειακό πρόβλημα θα αρχίσει να μεταφράζεται και σε απτά οικονομικά μεγέθη, επηρεάζοντας ΑΕΠ, δείκτες απασχόλησης, εμπορικά ισοζύγια και κρατικό χρέος. Η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν είναι ότι σήμερα δεν υπάρχουν τα αντίστοιχα δημοσιονομικά περιθώρια, ούτε μεγάλες δυνατότητες για ποσοτική διευκόλυνση που θα έκαναν τα πράγματα κάπως πιο διαχειρίσιμα.
