Πώς ένα υγιές κατοικίδιο επηρεάζει και τη δική μας υγεία

Για τους περισσότερους ανθρώπους που ζουν με έναν σκύλο ή μια γάτα, η αξία της σχέσης αυτής είναι αυτονόητη.

Είναι η υποδοχή στην πόρτα μετά από μια δύσκολη ημέρα, η καθημερινή συντροφιά στο σπίτι, η ανάγκη για μια βόλτα ακόμη και όταν η διάθεση δεν βοηθά.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, η επιστήμη εξετάζει αυτή τη σχέση πέρα από το συναίσθημα.

Η έννοια One Health («Μία Υγεία») υποστηρίζει ότι η υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος είναι άμεσα συνδεδεμένες.

Η υγεία ενός κατοικίδιου δεν αφορά μόνο το ίδιο το ζώο, αλλά αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου συστήματος στο οποίο συμμετέχει και ο άνθρωπος.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η σωστή διατροφή, η πρόληψη, οι εμβολιασμοί και η κτηνιατρική φροντίδα δεν προστατεύουν μόνο τον σκύλο ή τη γάτα μας. Συμβάλλουν και σε μια πιο υγιή συμβίωση για όλους.

Ένας σκύλος που αυξάνει την καθημερινή κίνηση

Η πιο ξεκάθαρη σύνδεση ανάμεσα στα κατοικίδια και την ανθρώπινη υγεία αφορά τη φυσική δραστηριότητα.

Ένας σκύλος δημιουργεί μια σταθερή ανάγκη για βόλτα. Δεν υπάρχει η επιλογή της αναβολής επειδή «δεν έχουμε χρόνο» ή επειδή ο καιρός δεν είναι ιδανικός. Η καθημερινή έξοδος γίνεται μέρος της ρουτίνας και για τον ιδιοκτήτη-κηδεμόνα.

Η τακτική σωματική δραστηριότητα έχει αποδεδειγμένα οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία, τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και τον έλεγχο του σωματικού βάρους. Μελέτες που έχουν εξετάσει τη σχέση ανθρώπων και κατοικίδιων δείχνουν ότι οι ιδιοκτήτες-κηδεμόνες ζώων, ιδιαίτερα σκύλων, τείνουν να έχουν περισσότερες ευκαιρίες για άσκηση και εξωτερική δραστηριότητα.

Για την ελληνική πραγματικότητα, όπου μεγάλο μέρος του πληθυσμού ζει σε αστικά κέντρα και η καθιστική ζωή αποτελεί καθημερινότητα, ένας σκύλος μπορεί να λειτουργήσει ως μια σταθερή αφορμή για περισσότερη κίνηση.

Δεν αντικαθιστά τη γυμναστική, αλλά αλλάζει τις καθημερινές συνήθειες.

Η καρδιά, η πίεση και η δύναμη της συντροφιάς

Η σχέση ανάμεσα στην ιδιοκτησία κατοικίδιου και την καρδιαγγειακή υγεία έχει μελετηθεί αρκετά.

Ορισμένες έρευνες έχουν συνδέσει τη συμβίωση με κατοικίδια με χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, καλύτερη διαχείριση του στρες και ευνοϊκότερους δείκτες υγείας. Τα στοιχεία δεν σημαίνουν ότι ένα ζώο λειτουργεί ως «φάρμακο» ή ότι μπορεί να προλάβει από μόνο του μια ασθένεια, αλλά δείχνουν ότι η παρουσία του μπορεί να επηρεάζει παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία.

Ένα μέρος της εξήγησης βρίσκεται στην καθημερινότητα που δημιουργεί ένα κατοικίδιο: περισσότερη κίνηση, συγκεκριμένο πρόγραμμα, λιγότερη απομόνωση και μεγαλύτερη συναισθηματική σταθερότητα.

Λιγότερη μοναξιά, περισσότερη κοινωνική επαφή

Η μοναξιά έχει εξελιχθεί σε σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας σε πολλές χώρες. Σε αυτό το πεδίο, τα κατοικίδια φαίνεται να έχουν έναν ιδιαίτερο ρόλο.

Ένας σκύλος μπορεί να δημιουργήσει αφορμές για κοινωνική επαφή μέσα από τις καθημερινές βόλτες. Μια γάτα μπορεί να προσφέρει σταθερή παρουσία σε ανθρώπους που ζουν μόνοι. Η φροντίδα ενός ζώου δημιουργεί ρουτίνα και μια αίσθηση ευθύνης.

Στοιχεία της HealthforAnimals δείχνουν ότι μεγάλο ποσοστό ιδιοκτητών-κηδεμόνων δηλώνει πως τα κατοικίδιά τους συμβάλλουν στη μείωση της μοναξιάς και στη δημιουργία περισσότερων κοινωνικών επαφών.

Η σημασία αυτού είναι ιδιαίτερα μεγάλη για ηλικιωμένους ανθρώπους, ανθρώπους που ζουν μόνοι ή όσους αντιμετωπίζουν περιόδους κοινωνικής απομόνωσης.

Η υγεία του ζώου είναι μέρος της δικής μας υγείας

Η προσέγγιση One Health αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη φροντίδα των κατοικίδιων.

Ένα ζώο που δεν λαμβάνει την απαραίτητη πρόληψη μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα υγείας που επηρεάζουν και τη συμβίωση με τον άνθρωπο. Αντίθετα, ένα υγιές κατοικίδιο, με σωστή διατροφή, τακτικούς ελέγχους και υπεύθυνη φροντίδα, δημιουργεί μια ασφαλέστερη σχέση για όλους.

Οι κτηνιατρικοί έλεγχοι, οι εμβολιασμοί και η πρόληψη παρασίτων δεν είναι απλώς υποχρεώσεις ενός υπεύθυνου ιδιοκτήτη-κηδεμόνα. Αποτελούν μέρος της προστασίας της δημόσιας υγείας, καθώς ορισμένες ασθένειες μπορούν να μεταδοθούν μεταξύ ζώων και ανθρώπων.

Μπορεί ένα κατοικίδιο να μειώσει τα έξοδα υγείας;

Η οικονομική διάσταση της σχέσης ανθρώπου και ζώου έχει επίσης εξεταστεί διεθνώς.

Η λογική είναι ότι αν η συμβίωση με ένα κατοικίδιο συμβάλλει σε περισσότερο περπάτημα, καλύτερη ψυχική κατάσταση και λιγότερη κοινωνική απομόνωση, μπορεί μακροπρόθεσμα να επηρεάζει ορισμένες ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης.

Η HealthforAnimals αναφέρει εκτιμήσεις από τις ΗΠΑ σύμφωνα με τις οποίες η ιδιοκτησία κατοικίδιων συνδέεται με λιγότερες επισκέψεις σε γιατρούς και σημαντική πιθανή εξοικονόμηση κόστους για το σύστημα υγείας. Τα στοιχεία αυτά αφορούν το αμερικανικό σύστημα υγείας και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στην Ελλάδα, αλλά δείχνουν τη συζήτηση που έχει ανοίξει διεθνώς γύρω από τον ρόλο των ζώων στη δημόσια υγεία.

Η ελληνική πραγματικότητα: από την κατοχή στη φροντίδα

Στην Ελλάδα η σχέση με τα κατοικίδια έχει αλλάξει αισθητά. Ο σκύλος και η γάτα βρίσκονται πλέον πολύ συχνότερα μέσα στο σπίτι, συμμετέχουν στην καθημερινότητα της οικογένειας και αντιμετωπίζονται ως σύντροφοι ζωής.

Αυτή η αλλαγή όμως συνοδεύεται από μια μεγαλύτερη ευθύνη. Η υγεία του ζώου, η σωστή διατροφή, η πρόληψη και η κοινωνικοποίησή του δεν αφορούν μόνο την ποιότητα ζωής του ίδιου, αλλά και την ποιότητα της σχέσης που δημιουργείται με τον άνθρωπο.

Η φιλοσοφία του One Health δεν λέει ότι ένα κατοικίδιο μπορεί να αντικαταστήσει την ιατρική φροντίδα ή έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Δείχνει όμως κάτι που πολλοί ιδιοκτήτες-κηδεμόνες γνωρίζουν εμπειρικά: μια καλή σχέση με ένα υγιές ζώο μπορεί να γίνει μέρος μιας πιο ισορροπημένης καθημερινότητας.

Γιατί τελικά η υγεία δεν αφορά μόνο τον άνθρωπο ή μόνο το ζώο. Αφορά τη σχέση που δημιουργείται ανάμεσά τους.