Η απόκτηση ενός σκύλου ή μιας γάτας δεν είναι απλώς μια αγορά ή μια ιδιωτική συμφωνία.
Στην Ελλάδα υπάρχει πλέον ένα συγκεκριμένο ψηφιακό και θεσμικό πλαίσιο που καλύπτει την υιοθεσία, την εκτροφή, την πώληση, τη σήμανση και την καταγραφή των ζώων συντροφιάς.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ), το οποίο λειτουργεί ως ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα για την καταγραφή των σκύλων και των γατών, των ιδιοκτητών τους και σημαντικών γεγονότων στη ζωή των ζώων.
Στο ίδιο σύστημα λειτουργούν, μεταξύ άλλων, το Υπομητρώο Εκτροφέων και η Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας Αδέσποτων Ζώων Συντροφιάς.
Η υιοθεσία ξεκινά από την επίσημη πλατφόρμα
Όποιος θέλει να υιοθετήσει ένα αδέσποτο μπορεί να αναζητήσει ζώο στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας Αδέσποτων Ζώων Συντροφιάς. Η πλατφόρμα συγκεντρώνει ζώα που έχουν καταχωριστεί από δήμους, εγγεγραμμένα φιλοζωικά σωματεία και οργανώσεις και καταφύγια.
Η απλή πρόσβαση στην πλατφόρμα είναι ελεύθερη. Όταν κάποιος επιλέξει συγκεκριμένο ζώο και δηλώσει ότι ενδιαφέρεται να το υιοθετήσει, συνδέεται με κωδικούς Taxisnet και τα στοιχεία του διαβιβάζονται στον υπεύθυνο για το ζώο. Η διαδικασία ολοκληρώνεται με σύμβαση υιοθεσίας.
Για να υιοθετήσει κάποιος ζώο πρέπει, μεταξύ άλλων, να είναι ενήλικος και να μην περιλαμβάνεται στο σχετικό μητρώο παραβατών για αδικήματα που αφορούν ζώα συντροφιάς.
Υπάρχει επίσης ένας σημαντικός κανόνας για τις αγγελίες: αγγελία υιοθεσίας σκύλου ή γάτας εκτός της επίσημης πλατφόρμας επιτρέπεται μόνο εφόσον συνοδεύεται από τον σχετικό υπερσύνδεσμο της ανάρτησης στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας.
Αν επιλέξετε αγορά, ελέγξτε τον εκτροφέα
Για όσους επιλέξουν να αγοράσουν σκύλο ή γάτα, το πρώτο βήμα είναι να ελεγχθεί ποιος βρίσκεται πίσω από την αγγελία.
Ο ν. 4830/2021 προβλέπει το Υπομητρώο Επαγγελματιών και Ερασιτεχνών Εκτροφέων του ΕΜΖΣ, στο οποίο εγγράφονται οι επαγγελματίες και ερασιτέχνες εκτροφείς σκύλων και γατών. Τα στοιχεία του μητρώου είναι δημόσια προσβάσιμα, με εξαίρεση συγκεκριμένα προσωπικά δεδομένα.
Το pet.gov.gr διαθέτει και Κατάλογο Εκτροφέων, μαζί με καταλόγους καταφυγίων και φιλοζωικών οργανώσεων. Επομένως, πριν από οποιαδήποτε οικονομική συναλλαγή, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ελέγξει αν ο εκτροφέας περιλαμβάνεται στο προβλεπόμενο μητρώο.
Κουτάβι ή γατάκι κάτω των 12 εβδομάδων; Όχι
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της νομοθεσίας αφορά την ηλικία του ζώου.
Ο ν. 4830/2021 απαγορεύει ρητά την πώληση ζώων συντροφιάς ηλικίας μικρότερης των 12 εβδομάδων. Το ίδιο άρθρο απαγορεύει, μεταξύ άλλων, την πώληση σκύλων και γατών σε υπαίθριους δημόσιους χώρους, καθώς και την πώληση μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων που δεν ανήκουν σε νομίμως λειτουργούσες επιχειρήσεις εκτροφής, αναπαραγωγής και εμπορίας ζώων συντροφιάς.
Η παράβαση της απαγόρευσης για πώληση ζώου κάτω των 12 εβδομάδων προβλέπεται με διοικητικό πρόστιμο 4.000 ευρώ ανά ζώο.
Μην προσπερνάτε τα στοιχεία της αγγελίας
Οι αγγελίες πώλησης σκύλων και γατών σε ιστοσελίδες ή μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι ανεξέλεγκτες. Ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένες πληροφορίες που πρέπει να αναφέρονται.
Μεταξύ αυτών είναι ο αριθμός ηλεκτρονικής σήμανσης του ζώου, η ημερομηνία και ο τόπος γέννησης και παραμονής, το φύλο, η φυλή, η τιμή, οι εμβολιασμοί και οι αποπαρασιτώσεις, ο αριθμός έγκρισης του εκτροφέα και τα στοιχεία επικοινωνίας του πωλητή. Αν αναφέρεται ότι το ζώο είναι καθαρόαιμο, απαιτείται και η ανάρτηση του πιστοποιητικού καθαροαιμίας (pedigree).
Μια αγγελία που περιορίζεται σε μια φωτογραφία, μια τιμή και ένα τηλέφωνο, χωρίς τα προβλεπόμενα στοιχεία, χρειάζεται επομένως ιδιαίτερη προσοχή.
Το microchip είναι υποχρεωτικό
Οι σκύλοι και οι γάτες που εκτρέφονται, αναπαράγονται ή προορίζονται προς πώληση πρέπει να διαθέτουν ηλεκτρονική σήμανση και να είναι καταχωρισμένοι στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς. Το ΕΜΖΣ καταγράφει τα σημασμένα δεσποζόμενα και αδέσποτα ζώα, μαζί με τα στοιχεία του ιδιοκτήτη ή κηδεμόνα τους.
Το microchip δεν είναι απλώς ένα «χαρτί» για την αγορά. Αποτελεί το βασικό μέσο ταυτοποίησης του ζώου και συνδέεται με την καταχώρισή του στο ΕΜΖΣ.
Η αλλαγή ιδιοκτήτη πρέπει να καταγραφεί
Ακόμη και όταν ένα ζώο περνά από έναν ιδιοκτήτη σε άλλον, η διαδικασία δεν τελειώνει με την παράδοση του ζώου.
Υπάρχει ψηφιακή υπηρεσία για τη δήλωση πρόθεσης μεταβίβασης, όμως η ίδια η αλλαγή ιδιοκτήτη στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς πραγματοποιείται από κτηνίατρο. Προϋπόθεση είναι το ζώο να έχει microchip και να είναι καταχωρισμένο στο ΕΜΖΣ.
Έτσι, μια ιδιωτική συμφωνία ή η ανταλλαγή χρημάτων δεν αρκεί για να ολοκληρωθεί θεσμικά η μεταβίβαση.
Οι «κόκκινες σημαίες» πριν από οποιαδήποτε αγορά
Πέρα από τις υποχρεώσεις που προβλέπει ο νόμος, υπάρχουν ορισμένα πρακτικά σημεία που αξίζει να λειτουργούν ως προειδοποίηση:
- Ζώο προς πώληση μικρότερο των 12 εβδομάδων.
- Αγγελία χωρίς τα υποχρεωτικά στοιχεία ή χωρίς αριθμό σήμανσης.
- Πωλητής ή εκτροφέας που δεν μπορεί να ταυτοποιηθεί και να ελεγχθεί στο προβλεπόμενο πλαίσιο.
- Άρνηση παροχής στοιχείων για την προέλευση και την κατάσταση του ζώου.
- Πίεση για άμεση πληρωμή ή παράδοση χωρίς την ολοκλήρωση των απαραίτητων διαδικασιών.
Η επίσκεψη στον χώρο όπου ζει και μεγαλώνει ένα ζώο και η δυνατότητα να δει ο ενδιαφερόμενος τη μητέρα του, όταν πρόκειται για κουτάβι ή γατάκι, αποτελούν επίσης βασικούς πρακτικούς ελέγχους πριν από μια αγορά. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για ειδική νομική προϋπόθεση που πρέπει να παρουσιάζεται ως τέτοια.
Η ευθύνη δεν τελειώνει με την απόκτηση
Το ίδιο πλαίσιο αφορά και τη ζωή του ζώου μετά την απόκτησή του. Το ΕΜΖΣ καταγράφει, μεταξύ άλλων, υιοθεσίες, αναδοχές, περισυλλογές, φιλοξενίες και κτηνιατρικές πράξεις. Οι ιδιοκτήτες έχουν επίσης πρόσβαση στον κτηνιατρικό φάκελο του ζώου τους μέσω των σχετικών ψηφιακών υπηρεσιών.
Και αν ένας ιδιοκτήτης δεν μπορεί πλέον να κρατήσει το ζώο, η εγκατάλειψη δεν αποτελεί λύση. Υπάρχει ψηφιακή διαδικασία παράδοσης στον δήμο, ο οποίος μεριμνά για την ανάρτηση του ζώου στην Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας για δύο μήνες, προκειμένου να αναζητηθεί νέος ιδιοκτήτης.
Η ουσία είναι ότι η απόκτηση ενός ζώου συντροφιάς στην Ελλάδα συνδέεται πλέον με συγκεκριμένες διαδικασίες ταυτοποίησης, καταγραφής και μεταβίβασης. Είτε πρόκειται για υιοθεσία είτε για αγορά από εκτροφέα, ο ασφαλής έλεγχος ξεκινά από τις επίσημες ψηφιακές υπηρεσίες και τα μητρώα του κράτους και όχι από μια απλή διαδικτυακή αγγελία.
