Όταν η Λούνα, ένα δεκάχρονο λαμπραντόρ, πέθανε έπειτα από χρόνια συντροφιάς με την οικογένειά της, οι ιδιοκτήτες-κηδεμόνες της δεν αρκέστηκαν σε μια απλή αποτέφρωση.
Οργάνωσαν μια μικρή τελετή αποχαιρετισμού, κράτησαν το αποτύπωμα της πατούσας της σε γύψο και παρήγγειλαν ένα ασημένιο μενταγιόν που περιείχε μια ελάχιστη ποσότητα από τη στάχτη της.
Πριν από μερικά χρόνια, μια τέτοια επιλογή θα θεωρούνταν υπερβολική. Σήμερα αποτελεί μέρος μιας ταχέως αναπτυσσόμενης διεθνούς αγοράς που αναπτύσσεται γύρω από την απώλεια των κατοικίδιων ζώων.
Η λεγόμενη pet aftercare industry δηλαδή η βιομηχανία υπηρεσιών μετά τον θάνατο ενός κατοικιδίου, περιλαμβάνει αποτεφρώσεις, τελετές μνήμης, αναμνηστικά αντικείμενα, ψηφιακά μνημεία, κοσμήματα από στάχτη ή τρίχωμα, ακόμα και εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης για τους ιδιοκτήτες-κηδεμόνες. Τα τελευταία χρόνια γνωρίζει εντυπωσιακή ανάπτυξη, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία, τον Καναδά και την Ασία.
Από το κατοικίδιο στο μέλος της οικογένειας
Η ανάπτυξη αυτής της αγοράς συνδέεται άμεσα με μια βαθιά κοινωνική μεταβολή: την «ανθρωποποίηση» των κατοικίδιων. Για εκατομμύρια ανθρώπους, ένας σκύλος ή μια γάτα δεν αποτελεί απλώς ζώο συντροφιάς. Συμμετέχει στην καθημερινότητα, στις οικογενειακές στιγμές, στις διακοπές και στις σημαντικές αποφάσεις της ζωής. Όταν πεθαίνει, το κενό που αφήνει είναι συχνά συγκρίσιμο με την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου.
Πρόσφατη επιστημονική έρευνα έδειξε ότι περισσότερο από το 20% των συμμετεχόντων χαρακτήρισαν τον θάνατο του κατοικιδίου τους ως την πιο οδυνηρή απώλεια που έχουν βιώσει, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό εμφάνισε συμπτώματα παρατεταμένου πένθους αντίστοιχα με εκείνα που παρατηρούνται μετά την απώλεια ανθρώπινου συγγενή.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι για δεκαετίες αυτό το είδος πένθους παρέμενε «αόρατο». Οι άνθρωποι συχνά ένιωθαν αμηχανία να εκφράσουν τη θλίψη τους, φοβούμενοι ότι θα αντιμετωπιστούν ως υπερβολικοί. Σήμερα, όμως, η κοινωνική στάση αλλάζει και το πένθος για τα κατοικίδια αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως μια πραγματική ψυχολογική εμπειρία.
Μια αγορά δισεκατομμυρίων
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται και στους οικονομικούς δείκτες. Σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις αγοράς, ο κλάδος των προϊόντων και υπηρεσιών μνήμης για κατοικίδια αποτιμάται ήδη σε αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως και αναμένεται να συνεχίσει να αναπτύσσεται τα επόμενα χρόνια. Η ζήτηση αφορά από εξατομικευμένες τεφροδόχους και αναμνηστικά μέχρι ψηφιακά μνημεία και εξειδικευμένες υπηρεσίες τελετών αποχαιρετισμού.
Παράλληλα, η αγορά των υπηρεσιών αποτέφρωσης και κηδείας κατοικιδίων διευρύνεται σταθερά, με τη Βόρεια Αμερική να κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο παγκοσμίως, καθώς οι ιδιοκτήτες-κηδεμόνες εμφανίζονται ολοένα και πιο πρόθυμοι να επενδύσουν σε αξιοπρεπείς υπηρεσίες αποχαιρετισμού.
Τα memorial jewelry και η ανάγκη να μείνει κάτι πίσω
Ένα από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα τμήματα της αγοράς είναι τα memorial jewelry. Πρόκειται για δαχτυλίδια, μενταγιόν, βραχιόλια ή άλλα κοσμήματα που περιέχουν μικρή ποσότητα στάχτης, τρίχωμα ή άλλο αναμνηστικό στοιχείο του ζώου.
Η συγκεκριμένη αγορά αναμένεται να διπλασιαστεί μέσα στην επόμενη δεκαετία, καθώς οι καταναλωτές αναζητούν πιο προσωπικούς και διακριτικούς τρόπους διατήρησης της μνήμης των κατοικιδίων τους.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μικρών επιχειρήσεων που δημιουργήθηκαν ακριβώς μέσα από την προσωπική εμπειρία του πένθους.
Στη Βρετανία και στις ΗΠΑ, εταιρείες που κατασκευάζουν χειροποίητα κοσμήματα από τρίχωμα, στάχτη ή αποτυπώματα κατοικιδίων έχουν γνωρίσει σημαντική ανάπτυξη, μετατρέποντας μια προσωπική ανάγκη σε επιχειρηματική δραστηριότητα.
Η νέα αγορά της ψυχολογικής υποστήριξης
Δεν είναι όμως μόνο τα υλικά αναμνηστικά που αναπτύσσονται. Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται η ζήτηση για ομάδες πένθους, συμβουλευτική υποστήριξη και εξειδικευμένους επαγγελματίες που ασχολούνται αποκλειστικά με την απώλεια κατοικιδίων. Σε αρκετές χώρες λειτουργούν πλέον γραμμές υποστήριξης, διαδικτυακές κοινότητες και προγράμματα συμβουλευτικής για ανθρώπους που δυσκολεύονται να διαχειριστούν την απώλεια του ζώου τους.
Ορισμένοι οργανισμοί έχουν φτάσει ακόμη και στο σημείο να συζητούν την παροχή ειδικής άδειας πένθους για εργαζόμενους που χάνουν το κατοικίδιό τους, μια πρακτική που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητη.
Μια τάση που μόλις ξεκίνησε
Καθώς η σχέση ανθρώπων και ζώων γίνεται ολοένα στενότερη, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αγορά αυτή θα συνεχίσει να αναπτύσσεται. Η ζήτηση για πιο προσωποποιημένες υπηρεσίες, η αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών και η βαθύτερη συναισθηματική σύνδεση με τα κατοικίδια δημιουργούν νέες ανάγκες αλλά και νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες.
Πέρα όμως από τα οικονομικά μεγέθη, η άνοδος της βιομηχανίας πένθους για τα κατοικίδια αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: μια κοινωνία που αναγνωρίζει πλέον ότι η απώλεια ενός ζώου μπορεί να είναι εξίσου καθοριστική με πολλές άλλες μορφές απώλειας. Και ίσως γι’ αυτό το πένθος για τα κατοικίδια δεν είναι πια ταμπού. Είναι μια πραγματικότητα που διεκδικεί χώρο, αναγνώριση και όπως δείχνουν οι αριθμοί, μια ολόκληρη οικονομία γύρω της.
