Νέες πληροφορίες έρχονται στο φως για όσα έγιναν στις δύσκολες διαπραγματεύσεις του 2015 ανάμεσα στην κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Μέσα από το τρίτο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ «Στο χιλιοστό», παρουσιάζονται άγνωστες στιγμές από εκείνη την περίοδο, με τον Αλέξη Τσίπρα να βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων.
Την εποχή που ο ΣΥΡΙΖΑ διαπραγματευόταν με τους δανειστές, ο Αλέξης Τσίπρας πίστευε ότι η συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου θα έδινε οικονομική ανάσα στη χώρα.
Η λεγόμενη «συμφωνία-γέφυρα» θεωρήθηκε τότε ένα βήμα που θα βοηθούσε την Ελλάδα να εξασφαλίσει χρηματοδότηση, όμως στην πράξη κάτι τέτοιο δεν φαινόταν να προχωρά.
Παράλληλα, ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, προσπαθούσε να καθησυχάσει τον κόσμο και να δείξει ότι δεν υπήρχε περίπτωση να οδηγηθεί η χώρα σε νέο μνημόνιο. «Γνωρίζω ότι κάποιοι έχουν ποντάρει στο ενδεχόμενο τρίτου μνημονίου τον ερχόμενο Ιούνιο, θα τους διαψεύσουμε» είχε δηλώσει εκείνη την περίοδο.
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου μιλώντας στην κάμερα είπε μεταξύ άλλων ότι είδε το κείμενο της 20ης Φεβρουαρίου για το οποίο «κανείς δεν ρωτήθηκε και το οποίο παραβίαζε όλες τις δεσμεύσεις μας, έχανα τον ύπνο μου, ήταν στιγμή πολύ μεγάλης δοκιμασίας».
«Αμέσως επεδίωξα να δω τον Τσίπρα του είπα “αυτό είναι τρίτο μνημόνιο” και μου είπε “μη λες τέτοιες λέξεις”», είπε και κορόιδεψε τα αγγλικά του Αλέξη Τσίπρα προς τον τότε ηγέτη των Podemos, που του είπε μιλώντας σπαστά ότι η κατάσταση «δεν είναι άσπρο ή μαύρο αλλά γκρι».
Από την άλλη πλευρά, ο Τόμας Βίζερ, που ήταν τότε πρόεδρος του Euroworking Group και από τα πιο σημαντικά πρόσωπα στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις, θεωρούσε πως αργά ή γρήγορα η ελληνική κυβέρνηση θα καταλάβαινε ότι ένα τρίτο μνημόνιο ήταν ουσιαστικά αναπόφευκτο.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάζονται στο ντοκιμαντέρ, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πίστευαν πως η Ελλάδα θα έπρεπε να προχωρήσει σε νέα συμφωνία με τους δανειστές, ώστε να καλυφθούν οι οικονομικές υποχρεώσεις της χώρας και να συνεχιστεί η στήριξη από την Ευρωζώνη.
Η περίοδος των διαπραγματεύσεων του 2015 ανάμεσα στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και τους δανειστές περιγράφεται από πολλούς ως μία από τις πιο χαοτικές στιγμές της οικονομικής κρίσης. Σύμφωνα με όσα παρουσιάζονται, η συμφωνία – γέφυρα που είχε γίνει τότε δεν εξασφάλιζε χρηματοδότηση για την Ελλάδα, κάτι που είχε ξεκαθαρίσει δημόσια και ο Γερούν Ντάισελμπλουμ.
Ο Νίκος Παππάς παραδέχεται σήμερα ότι υπήρξε λανθασμένη εκτίμηση από την ελληνική πλευρά. «Θεωρούσαμε ότι εφόσον εξασφαλίσαμε συμφωνία για παράταση θα είχαμε χρηματοδότηση», ανέφερε, εξηγώντας πως τότε κατάλαβαν ότι οι δανειστές είχαν στόχο να πιέσουν οικονομικά τη χώρα περιορίζοντας τη ρευστότητα.
Την ίδια στιγμή, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούσαν ότι πολλά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκαν απροετοίμαστα όταν ανέλαβαν τη διακυβέρνηση της χώρας. Όπως αναφέρουν, υπήρχε μεγάλη αντίδραση ακόμη και σε συμβολισμούς, όπως η χρήση της λέξης «Τρόικα». Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης σχολίασε ειρωνικά: «Τρόικα και θεσμοί, εξωραΐσαμε τις λέξεις, δεν είναι να πανηγυρίζεις».
Οι διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες αλλά και στο ξενοδοχείο Hilton της Αθήνας γίνονταν μέσα σε ένα κλίμα έντασης και πλήρους ασυνεννοησίας. Επειδή υπήρχε πολιτική απόφαση να μην εμφανίζεται η «Τρόικα» στα υπουργεία, οι συναντήσεις μεταφέρονταν σε ξενοδοχεία και πρόχειρους χώρους συσκέψεων. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αλλά και Έλληνες υπηρεσιακοί παράγοντες μιλούν για διαδικασίες χωρίς οργάνωση, συντονισμό και ξεκάθαρο σχέδιο.
Ο Ντεκλάν Κοστέλο περιέγραψε την κατάσταση λέγοντας: «Στο ΔΝΤ και στην Κομισιόν ανησυχούσαμε όλο και περισσότερο αλλά στην άλλη πλευρά δεν επικρατούσε η αίσθηση του επείγοντος». Μάλιστα, όπως είπε, πολλές συναντήσεις καθυστερούσαν ή ακυρώνονταν χωρίς προειδοποίηση. «Οι συνεδριάσεις θα ξεκινούσαν ίσως στη 1 ή στις 4, δεν ξέραμε πότε. Δεν υπήρχε δομή, δεν κρατούνταν πρακτικά και θα τελείωναν στις 11 ή στις 12 χωρίς αποτέλεσμα. Ήταν πολύ χαοτικό και καθόλου παραγωγικό».
Ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ αποκάλυψε επίσης το βαρύ κλίμα που επικρατούσε εκείνη την περίοδο, λέγοντας: «Δεν επέτρεπαν στους αξιωματούχους μου να πάνε στην Ελλάδα και απειλούνταν πολύ συχνά». Σύμφωνα με την εκπομπή, είχε προειδοποιήσει προσωπικά τον Αλέξη Τσίπρα λέγοντας: «Να προσέχεις τους ανθρώπους μου είναι δικοί μου, προσπαθούν αν βοηθήσουν. Δεν πρέπει να πάθουν κάτι! Να τους φέρεστε καλά και να τους προστατεύετε δεν είναι εχθροί».
Ο Κοστέλο υποστήριξε ακόμη ότι «Η ελληνική πλευρά όχι μόνο δεν είχε διαβάσει το μνημόνιο αλλά απέρριπταν τις δεσμεύσεις του χωρίς πραγματικά να ξέρουν τι σημαίνουν». Παράλληλα τόνισε πως «Οι διαπραγματεύσεις ήταν χαοτικές θύμιζαν συζήτηση σε σεμινάριο ή σε ακαδημαϊκό μάθημα». Παρόμοια εικόνα περιέγραψε και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, λέγοντας: «Δεν νομίζω ότι υπήρχε στρατηγική. Υπήρχε μια εντελώς τυχάρπαστη αντιμετώπιση, πήγαινε ο ΥΠΟΙΚ μόνος του χωρίς επιτελείο».
«Δεν είχαν διαβάσει το μνημόνιο»
Το αποτέλεσμα της τακτικής της κυβέρνησης, όπως αναφέρει ο Τόμας Βίζερ, ήταν να αναλωθούν: «…σε εβδομάδες και μήνες στασιμότητας και συμβολικών πράξεων με αποτέλεσμα να μην υπάρξει απολύτως καμία πρόοδος.»
«Αυτό που με ξάφνιασε περισσότερο ήταν πως είχα την εντύπωση πως η ελληνική πλευρά όχι μόνο δεν είχε διαβάσει το μνημόνιο, αλλά απέρριπταν τις δεσμεύσεις του χωρίς πραγματικά να ξέρουν τι σημαίνουν».
«Οι διαπραγματεύσεις ήταν χαοτικές. Έμοιαζαν με συζήτηση που θα λάμβανε χώρα σε ένα ακαδημαϊκό σεμινάριο ή σε κάποιο πανεπιστημιακό μάθημα» λέει.
Απαντώντας ο Γιώργος Σταθάκης τονίζει: «Υπήρχε μια εικόνα, η οποία καλλιεργήθηκε πολύ έντονα, ότι δεν ήταν έτοιμος ο ΣΥΡΙΖΑ, οι διαπραγματευτές του δεν ήταν ενημερωμένοι για τα τεχνικά κοκ. Για κάποιον όμως που ήταν εντός της κατάστασης, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε συγκεκριμένες θέσεις».
Οι θέσεις αυτές, κατά τον ίδιο, αφορούσαν μια πολύ ήπια δημοσιονομική προσαρμογή (που ήταν και η κεντρική ιδέα), ρύθμιση του χρέους με έναν τρόπο που θα κούρευε περίπου το 30%, καθώς και σαφείς λύσεις για τα κόκκινα δάνεια και τη δημιουργία μιας Bad Bank. «Καθαρές θέσεις», όπως αναφέρει.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Δημήτρης Τζανακόπουλος: «Αυτός ήταν ο επικοινωνιακός τρόπος να διαχειρίζονται τις θέσεις της ελληνικής πλευράς. Όταν εμείς τους λέγαμε ότι θα πρέπει να συμφωνήσουμε πρώτα βιώσιμα πρωτογενή πλεονάσματα και μετά, στη βάση των βιώσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων, να γίνει αντίστοιχη ρύθμιση του χρέους, αυτό δεν είναι φιλοσοφική συζήτηση. Αυτό είναι απολύτως τεχνική συζήτηση.
Απλώς οι θεσμοί, η Τρόικα, ήθελε να υποτιμήσει και να υποβαθμίσει στη διεθνή κοινή γνώμη τη δυνατότητα των τεχνικών κλιμακίων του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ να συζητήσουν σε αυτό το τεχνικό επίπεδο.»
