Εντός των επόμενων εβδομάδων ένα μεγάλο «κύμα» κατάταξης, με περίπου 10.000 οπλίτες αναμένεται να περάσει τις πύλες των Κέντρων Εκπαίδευσης σε Θήβα, Αυλώνα, Μεσολόγγι, Καλαμάτα και Σπάρτη.
Η εικόνα που περιγράφουν επιτελικά στελέχη είναι ξεκάθαρη. Ο Στρατός Ξηράς θέλει οι νεοσύλλεκτοι να φτάνουν στις Μονάδες με πραγματικές βάσεις μάχης, όχι απλώς με μια τυπική εξοικείωση.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Στο επίκεντρο μπαίνει ξανά η προ-ορκωμοσίας εκπαίδευση στα ΚΕΝ και στη συνέχεια το ΣΠΕΝ, με ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνεται στο μοντέλο μαχητή και επαναφέρει λογική και ρυθμό που είχε χαθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Η αλλαγή δεν είναι μόνο εκπαιδευτική αλλά και επιχειρησιακή, καθώς από το νέο πλαίσιο ο Στρατός Ξηράς εκτιμά ότι κερδίζει επιπλέον διαθέσιμο προσωπικό, περίπου 2.500 οπλίτες, μέσα από διαφορετική διαχείριση ροών και τοποθετήσεων, αλλά και από τη γενικότερη αναδιάταξη της θητείας που έχει ήδη δρομολογηθεί θεσμικά.
Επιστροφή στο «παλιό» μοντέλο, με σύγχρονο περιεχόμενο
Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται η επιστροφή σε μια πιο καθαρή διαδρομή εκπαίδευσης. Πρώτα Κέντρο Εκπαίδευσης, μετά εκπαίδευση μαχητή και κατόπιν προκεχωρημένη εκπαίδευση νεοτοποθετημένων μέσω ΣΠΕΝ, πριν ο οπλίτης αφομοιωθεί πλήρως στη Μονάδα του.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το ΓΕΣ, μέσα από τις επίσημες οδηγίες για τα στάδια θητείας, περιγράφει την αρχική εκπαίδευση στα ΚΕΝ ως κύκλο τεσσάρων εβδομάδων, με την πρώτη εβδομάδα να αφορά κατάταξη και βασική εκπαίδευση και τις επόμενες εβδομάδες να αφορούν εκπαίδευση μαχητή, ενώ ακολουθεί προκεχωρημένη εκπαίδευση διάρκειας τριών εβδομάδων μέσω ΣΠΕΝ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η λογική των λεγόμενων Σημείων Υποδοχής που εφαρμόστηκαν σε προηγούμενη φάση, μετατοπίζεται. Επιτελείς σημειώνουν ότι το ζητούμενο δεν είναι η «διεκπεραίωση» της κατάταξης, αλλά η πειθαρχημένη επένδυση σε ένα βασικό πακέτο δεξιοτήτων, που θα μεταφραστεί σε ασφάλεια, τακτική επάρκεια και καλύτερη ένταξη στις Μονάδες.
Δύο καινοτομίες που φέρνουν νέα δεδομένα
Αν κάτι ξεχωρίζει στον νέο κύκλο, είναι δύο επιλογές που δείχνουν πώς ο Στρατός Ξηράς έχει στόχο να συνδέσει τη θητεία με τα διδάγματα του σύγχρονου πεδίου μάχης.
Η πρώτη είναι η συστηματική εισαγωγή της εκπαίδευσης σε drones και ειδικά σε FPV. Η δεύτερη είναι η έμφαση σε διαρκείς βολές με τη μέγιστη αξιοποίηση εξομοιωτών, ώστε να αυξηθεί ο χρόνος πρακτικής χωρίς να καταναλώνονται αποθέματα πυρομαχικών για βασικά στάδια εξοικείωσης.
Η κατεύθυνση αυτή δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Η συζήτηση για εκπαίδευση οπλιτών σε drones και για ενίσχυση της ρεαλιστικής προπόνησης με εξομοιωτές έχει ανοίξει εδώ και καιρό, με αναφορές για διεύρυνση του χρόνου στα Κέντρα Νεοσυλλέκτων και ένταξη αντικειμένων χειρισμού drones.
Παράλληλα, η πρόσφατη ανάδειξη της εκπαίδευσης γύρω από τα drones, με έμφαση τόσο στην αξιοποίηση όσο και στην αντιμετώπισή τους, αποτυπώνει ότι ο χειρισμός UAV δεν θεωρείται ειδικότητα, αλλά νέα βασική γνώση για όλα τα κλιμάκια.
FPV, μια δεξιότητα που δεν χαρίζεται
Η εκπαίδευση FPV απαιτεί εκπαίδευση υψηλού επιπέδου καθώς δεν πρόκειται για μικρά πολιτικά drones που έχουν σκοπό τη λήψη βίντεο ή φωτογραφιών. Όσοι έχουν δοκιμάσει τα γυαλιά FPV γνωρίζουν ότι απαιτείται χρόνος εξοικείωσης, καλός χειρισμός άγχους και σταδιακή προσαρμογή.
Οι δυσκολίες χειρισμού είναι υπαρκτές ειδικά στα πρώτα λεπτά, και ο εγκέφαλος χρειάζεται να συνδυάσει την λήψη εικόνας με το σώμα του χειριστή που στην πραγματικότητα παραμένει ακίνητο.
Γι’ αυτό και η λογική των εκπαιδευτών είναι κλιμακωτή. Αρχίζει με εξομοίωση για να ακολουθήσουν απλές διαδρομές, κατόπιν σενάρια με περιορισμούς, και μόνο όταν υπάρχει σταθερότητα και σιγουριά σε κάθε κίνηση περνά ο εκπαιδευόμενος σε πιο απαιτητικές διαδικασίες.
Το επιχειρησιακό σκεπτικό είναι απλό. Το FPV στο σύγχρονο πεδίο μάχης έχει ρόλο τόσο επιτήρησης όσο και κρούσης, αλλά ακόμη κι όταν δεν συζητά κανείς για οπλισμένη χρήση, η ικανότητα ενός οπλίτη να κατανοεί πώς ένα drone «ακτινογραφεί» τον χώρο, πώς εντοπίζει κίνηση, πώς αποφεύγει την αποκάλυψη, είναι κρίσιμη.
Η εκπαίδευση στους οπλίτες θητείας θέλει να τους δώσει αυτή τη δυνατότητα. Να μπορούν να λειτουργήσουν σε περιβάλλον όπου η απειλή θα είναι ανά πάσα στιγμή δεδομένη από τον αέρα και ακόμα και σε θεωρητικά ασφαλή πεδία προσωπικό και μέσα αποτελούν στόχους.
Βολές με εξομοιωτές, περισσότερη πρακτική, λιγότερη σπατάλη
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή είναι η λογική των διαρκών βολών με υποστήριξη εξομοιωτών. Ο στόχος δεν είναι να αντικατασταθεί το πεδίο βολής, αλλά να πολλαπλασιαστεί ο χρόνος πρακτικής στα βασικά. Στάση, σκόπευση, αναπνοή, αλλαγή γεμιστήρα, εμπλοκές, μετάβαση στόχου, έλεγχος του όπλου σε κόπωση. Όλα αυτά μπορούν να επαναληφθούν πολλές φορές με ασφαλή τρόπο, μέχρι να γίνουν δεύτερη φύση και ο οπλίτης να εξοικειωθεί απόλυτα με τη χρήση του φορητού οπλισμού πριν περάσει στο πραγματικό πεδίο.
Η λογική της εξομοίωσης έχει δοκιμαστεί διεθνώς, ενώ στην Ελλάδα συζητείται εδώ και χρόνια η αναβάθμιση των υποδομών εξομοιωτών, ώστε να στηρίξουν μαζική εκπαίδευση. Στον νέο κύκλο, το ζητούμενο είναι να μη χαθεί ο χρόνος στα ΚΕΝ με διαδικαστικά, αλλά οι αποφάσεις να μετατραπούν σε πράξεις.
Το δεύτερο μισό της εκπαίδευσης και οι βολές τμήματος
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο δεύτερο μισό, όπου έχει προστεθεί ένα αντικείμενο που για χρόνια είχε περιοριστεί ή γινόταν αποσπασματικά. Οι βολές τμήματος, οι λεγόμενες εξ ενστίκτου και εν κινήσει.
Το μήνυμα είναι σαφές. Οι κλασικές βολές στα 100, 200, 300, 400 μέτρα είναι χρήσιμες, αλλά δεν αρκούν για να προετοιμάσουν τον μαχητή που θα κινηθεί σε πραγματικό χώρο, θα αλλάξει θέση, θα συνεργαστεί με διπλανό του, θα ακολουθήσει σήματα, θα καταλάβει πότε πυροβολεί και πότε μετακινείται. Οι βολές τμήματος εντάσσουν το άτομο στην ομάδα και μετατρέπουν την ατομική ικανότητα σε συλλογική ισχύ.
Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη εκπαιδευτική πρόκληση, καθώς το νέο μοντέλο απαιτεί εκπαιδευτές που να μπορούν να κρατήσουν ασφάλεια, ρυθμό και πειθαρχία και οπλίτες ώριμους και πειθαρχημένους που να μαθαίνουν γρήγορα, γιατί ο χρόνος θητείας δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια.
Οι Μονάδες παραλαμβάνουν εκπαιδευμένους οπλίτες
Το πιο ουσιαστικό στοιχείο που τονίζουν στελέχη του Στρατού Ξηράς είναι ότι οι οπλίτες θα πηγαίνουν στις Μονάδες εκπαιδευμένοι. Και όχι όπως έφταναν μέχρι τώρα σε πολλές περιπτώσεις, όπου μεγάλο μέρος της πραγματικής εκπαίδευσης γινόταν πρόχειρα και πλημμελώς από Στελέχη που επιβαρύνονται και με άλλα καθήκοντα.
Η αλλαγή έχει και μια λιγότερο ορατή, αλλά κρίσιμη διάσταση. Μια ολόκληρη γενιά νεότερων αξιωματικών και υπαξιωματικών δεν γνωρίζει πώς λειτουργεί ένα Κέντρο Εκπαίδευσης Οπλιτών στην πλήρη του ανάπτυξη.
Είναι χαρακτηριστικό, όπως λένε έμπειρα Στελέχη, ότι ακόμη και σημερινοί Λοχαγοί δεν είχαν προσωπική εμπειρία από το παλαιότερο μοντέλο, γιατί η θητεία λειτουργεί διαφορετικά εδώ και αρκετά χρόνια.
Για να λειτουργήσει ο νέος σχεδιασμός βρίσκονται σε εξέλιξη ταχέα σεμινάρια προετοιμασίας για Στελέχη που καλούνται να σηκώσουν το βάρος της μαζικής εκπαίδευσης, να εφαρμόσουν κοινή γραμμή και να αποφύγουν αποκλίσεις από Κέντρο σε Κέντρο.
Θεσμικό πλαίσιο και νέα φιλοσοφία θητείας
Οι αλλαγές στην εκπαίδευση εντάσσονται πάνω σε μια ευρύτερη μεταρρύθμιση για τη θητεία και τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού. Ο νόμος 5265 του 2026 και οι σχετικές ανακοινώσεις της Στρατολογίας περιγράφουν την κατεύθυνση μετάβασης σε νέο πλαίσιο, με στόχο πιο λειτουργικές ροές και πιο σαφή οργάνωση της κατάταξης.
Παράλληλα, δημόσιες αναφορές της περιόδου υπογραμμίζουν ότι από την 1η Ιανουαρίου 2026 η κατάταξη στρατευσίμων στο Ναυτικό και στην Αεροπορία καταργείται και το βάρος της αρχικής κατάταξης συγκεντρώνεται στον Στρατό Ξηράς, με αντίστοιχες μεταθέσεις να γίνονται με κριτήρια.
Στην πράξη, αυτό ενισχύει τη λογική των Κέντρων Εκπαίδευσης ως χώρων προετοιμασίας εκπαιδευμένων οπλιτών. Όταν το σύστημα συγκεντρώνει περισσότερους νεοσύλλεκτους οπλίτες σε συγκεκριμένα ΚΕΝ, η απαίτηση είναι να υπάρχει πρόγραμμα, υποδομή, εκπαιδευτές, εξομοιωτές, πεδία, και μια κοινή φιλοσοφία που δεν αλλάζει από διοικητή σε διοικητή.
Ο χρόνος πιέζει και οι απαιτήσεις αυξάνονται
Ο Στρατός Ξηράς βρίσκεται σε μια περίοδο που ο χρόνος δεν θεωρείται σύμμαχος και οι προκλήσεις μεγάλες. Να διατηρήσει επάνδρωση, να φέρει σε πέρας τις αυξημένες απαιτήσεις επιτήρησης και ετοιμότητας, να ενσωματώσει τεχνολογίες που τρέχουν γρηγορότερα από τους κλασικούς κύκλους προμηθειών και, ταυτόχρονα, να μη χάσει την ουσία της βασικής εκπαίδευσης.
Η απάντηση που επιλέγει είναι αυτό που περιγράφουν στελέχη ως μάχιμη θητεία. Περισσότερη πράξη, περισσότερες επαναλήψεις, πιο ρεαλιστικά σενάρια, καθαρή επιστροφή στη λογική της εκπαίδευσης προ ορκωμοσίας και του ΣΠΕΝ, με πρόσθετα εργαλεία που αντανακλούν τις νέες απειλές.
Στο τέλος της ημέρας, το ζητούμενο είναι ο οπλίτης που θα φυλάξει σκοπιά, θα κινηθεί σε περίπολο, θα ενταχθεί σε φυλάκιο, θα λειτουργήσει σε ομάδα, να έχει ήδη αποκτήσει βασικές συνήθειες ασφάλειας, στόχευσης, συνεργασίας και αντίληψης του χώρου. Και κυρίως, να καταλαβαίνει ότι στο σύγχρονο πεδίο μάχης ο κίνδυνος δεν έρχεται μόνο από μπροστά ή γύρω του, αλλά και από πάνω.
Κώστας Σαρικάς/ Onalert
