Η αλήθεια είναι ότι όσο εμείς γιορτάζαμε τα «κούλουμα» ο κόσμος συνέχισε να περιστρέφεται και μάλιστα με πολύ «θόρυβο» στο οικονομικό και γεωπολιτικό… στερέωμα.
Κρίση στα χρηματιστήρια, sell – off στις μετοχές του κόσμου της AI, νέα πτώση στα κρυπτονομίσματα, «ξανά-πάλι» στην ανηφόρα οι τιμές χρυσού – ασημιού και πάλι με δύο αεροπλανοφόρα, το ένα πυρηνικό, στην ανατολική μεσόγειο ο 6ος στόλος, καλή ώρα όπως το 2025 όταν βομβαρδίστηκε το Ιράν, νέο αδιέξοδο και επέκταση της αιμορραγίας στην Ουκρανία…
Όλα αυτά μάλιστα σε ένα τριήμερο που εμείς προσπαθούσαμε να σηκώσουμε αετό γιορτάζοντας τα κούλουμα… Μαζί με τους χαρταετούς όμως πρέπει που και που να «πετάει» και η σκέψη μας για τον κόσμο που ζούμε.
Δεν είναι παράδοξο λοιπόν, σε τέτοιες συνθήκες, να θέλει κανείς να καταλάβει τι στο καλό «κινεί» όλα αυτό το επικίνδυνο φάσμα γεγονότων. Και όπως πάντα για να προσπαθήσει κανείς να καταλάβει, το πρώτο βήμα είναι εκείνο του να «κοιτάξει», όχι στα ίδια τα γεγονότα, αλλά πέρα και πίσω από αυτά, εκεί που «το δολάριο κινεί τον κόσμο».
Η σωστή φράση θα ήταν εκεί που «το χρήμα κινεί τον κόσμο», αλλά στην συγκεκριμένη περίοδο το χρήμα «είναι» – ακόμα – το δολάριο.
Και που βρίσκεται λοιπόν το δολάριο; Ή καλύτερα που βρίσκονται τα δολάρια; Η σωστή απάντηση είναι ότι τα δολάρια, ιδιαίτερα μετά τον 1981 (ας είναι καλά ο Πώλ Βόλκερ), βρίσκονται στο «χρέος», το αμερικανικό χρέος σε μορφή εντόκων γραμματίων και ομολόγων πολλαπλής διάρκειας, διάσπαρτα σε τεράστιες ποσότητες σε όλο τον πλανήτη, σε επενδύσεις, χαρτοφυλάκια, αποθεματικά, και ότι άλλο βάνει ο νους σας .
Από αυτό τον τεράστιο όγκο χρέος που σήμερα μόνο το «κρατικό» του σκέλος ξεπερνά τα 37 τρις. δολάρια, πρέπει να εστιάσουμε για να καταλάβουμε το τι συμβαίνει, σε ένα κομμάτι του – το έχουμε επισημάνει και παλαιότερα στα Οικονοκλαστικά – που αφορά στις «λήξεις» (εντόκων και ομολόγων) ύψους 9,6 τρις δολαρίων μέσα στους επόμενους 12 μήνες.
Ναι σωστά το διαβάσατε σχεδόν 10 τρις δολ. σε χρέος λήγουν σε δώδεκα μήνες αρχής γενομένης από την 1 Μαρτίου 2026.
Η άλλη πλευρά του κόσμου
Το βραχυ-μεσοπρόθεσμο χρέος ήτοι το χρέος που λήγει από το 2026 μέχρι και το 2028, φτάνει τα 14 τρις δολ., αλλά μπορεί ασφαλώς να πεί κανένας ότι το «μείζον» και πρωτοφανές στην ιστορία του καπιταλιστικού συστήματος, ήτοι να πρέπει να «πληρώσει» μία χώρα 9,6 τρις. δολ. σε ένα χρόνο, δεν έχει ξανασυμβεί.
Και το ερώτημα είναι τι θα γίνει για να πληρωθεί. Το να μη πληρωθεί προς το παρόν δεν είναι του κόσμου τούτου…
Η απάντηση λοιπόν είναι ότι πρέπει να αναχρηματοδοτηθεί, δηλαδή να εκδοθεί νέο χρέος με το οποίο να πληρωθεί αυτό που λήγει. Όπως γινόταν σχεδόν πάντα μέχρι τώρα.
Πράγματι, αλλά με την διαφορά ότι ποτέ δεν έχει συμβεί στο σύστημα κάτι τέτοιο σε τόσο μεγάλη ποσότητα σε τόσο λίγο χρόνο.
Εν ολίγοις τα λεφτά είναι πολλά, πάρα πολλά και αν πρέπει να «αφαιρεθούν» από την αγορά με έκδοση νέου χρέους αντίστοιχης – για την ακρίβεια μεγαλύτερης ποσότητας γιατί πρέπει να πληρωθούν και οι τόκοι – πρέπει πρώτα απ’ όλα να εξασφαλιστεί ότι θα υπάρχει – διεθνές – αγοραστικό κοινό. Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα.
Όταν ο Πωλ Βόλκερ (Fed) έκανε την μεγάλη ανατροπή το 1981 για να ανακόψει τον πληθωρισμό και ανέβασε τα επιτόκια στο 18% δημιούργησε τις προϋποθέσεις για το ασφαλέστερο, ελκυστικότερο και αποδοτικότερο επενδυτικό προϊόν στην ιστορία του συστήματος. Και έτσι – με βάση την έκδοση του αμερικανικού χρέους – ξεκίνησε ο χείμαρρος της πλήρους απελευθέρωσης της κίνησης κεφαλαίων και η δεύτερη βασιλεία του δολαρίου, η περιβόητη παγκοσμιοποίηση. Μέχρι που μπήκαμε στην νέα χιλιετία και άρχισαν να … λήγουν τα γραμμάτια, όπως έχουμε εξηγήσει και παλαιότερα στα Οικονοκλαστικά.
Σήμερα λοιπόν για να αναχρηματοδοτηθεί αυτό το τεράστιο χρέος σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα πρέπει ανάλογης κλίμακας κεφάλαια να «απορροφηθούν» από τις χρηματαγορές, σ’ αυτή την έκδοση νέου χρέους «φεύγοντας» από εκεί που είτε είναι ήδη επενδεδημένα ή που πρόκειται να επενδυθούν. Όπως για παράδειγμα η περιβόητη επενδυτική καταβόθρα των κολοσσών της ΑΙ…
Λίγο οι τελευταίες αμφιβολίες για την αποδοτικότητα των κεφαλαίων στο ΑΙ, λίγο οι ειδήσεις για όχι επαρκή αποτελέσματα, «λίγο» οι νέες κατά εκατοντάδες δις εκδόσεις ομολόγων από τις ΗΠΑ, βάλε και την «υπερμόχλευση» κεφαλαίων και έχεις το απαραίτητο εκρηκτικό μίγμα για αλλεπάλληλα sell – off στις μετοχές ΑΙ, βίαιη απόσυρση κεφαλαίων από τα κρυπτονομίσματα. Ακόμα και ξεπούλημα χρυσού και ασημιού για αποκόμιση κερδών, για να κλείσουν τρύπες και για να καλυφθούν εκρηκτικά margin calls…
Το πρόβλημα όμως δεν σταματάει εκεί γιατί ο κινητήριος μοχλός αυτής της «διαδικασίας», οι αλλεπάλληλες εκδόσεις χρέους κατά εκατοντάδες δις ευρώ η κάθε μία, από τον κ. Μπένετ, για να ικανοποιηθούν από την αγορά πρέπει να μπορούν να προσελκύσουν επενδυτές και εκεί αρχίζει να εμφανίζεται το πραγματικό αδιέξοδο.
Γιατί αυτό σημαίνει ότι παρά το ότι το ΥΠΟΙΚ θέλει να αναχρηματοδοτήσει το παλιό χρέος με νέο, που θα συνοδεύεται από χαμηλότερα επιτόκια (εξού και η επιθετικότητα του Τράμπ στον Πάουελ), η «ισχύς» και η «λειτουργικότητα» του δολαρίου σαν ασφαλές νόμισμα έκδοσης χρέους απαιτεί το αντίθετο… Κάπως έτσι μπορεί να καταλάβει κανείς και την επιλογή του κ. Γουώρς για την θέση του επικεφαλής της Fed από τον ίδιο τον Τράμπ.
Το αδιέξοδο κατά συνέπεια είναι εδώ και είναι πραγματικό.
Επιπλέον για να απορροφηθεί αυτή η τεράστια – ιστορικά πρωτοφανής σε μέγεθος – ρευστότητα από τις αγορές (9,6 τρις. δολ. σε 12 μήνες) απαιτείται και κάτι άλλο. Κάποιος πρέπει να «τρομπάρει» αέρα στα κενά που θα δημιουργηθούν από την κίνηση αυτή και αυτός ο αέρας έχει όνομα, τον γνωρίζουμε από τις κρίσεις μέσα στην χιλιετία μας.
Λέγεται «ποσοτική χαλάρωση»…
Όταν λοιπόν στο εσωτερικό της ισχυρότερης οικονομίας του πλανήτη στις ΗΠΑ, τα αδιέξοδα έχουν απελευθερώσει τόσες εκρηκτικά αντίθετες και συγκρουόμενες δυνάμεις, γίνεται πολύ πιο κατανοητό γιατί τα πυρηνικά αεροπλανοφόρα αρχίζουν να κυκλοφορούν και να κινούνται προς κάθε κατεύθυνση του πλανήτη…
Είναι μία βασική αρχή της νεότερης οικονομικής ιστορίας ότι η αμερικανική οικονομία μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο απαιτεί σαν προϋπόθεσή της μία διεθνή – και ελεγχόμενη ισορροπία – για να ισορροπεί και στο εσωτερικό της. Όταν αυτή η ισορροπία στο εξωτερικό έχει χαθεί από καιρού και έχει πυροδοτήσει την ανισορροπία στο εσωτερικό της, τότε η ίδια «αρχή» μας προτρέπει να περιμένουμε «εξαγωγή» αυτών των προβλημάτων. Με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει σε όλα τα επίπεδα, της πολιτικής της οικονομίας αλλά και της γεωπολιτικής.
