Μέσα στην κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αναδείχθηκε ο μοναδικός ηγέτης της ΕΕ που αμφισβήτησε ευθέως τον Τραμπ για τον πόλεμο κατά του Ιράν, χαρακτηρίζοντάς τον «αδικαιολόγητο, επικίνδυνο και παράνομο». Η τοποθέτησή του προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απάντησε με απειλές εμπορικών κυρώσεων και προειδοποιήσεις περί διακοπής των διμερών σχέσεων.
Ο Πέδρο Σάντσεθ αρνήθηκε να επιτρέψει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν ισπανικές βάσεις για τη στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν με αποτέλεσμα ο Ντόναλντ Τραμπ να ανακοινώσει πως διακόπτει τις εμπορικές συναλλαγές με την Ισπανία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, ανάλογη στάση με αυτή του Σάντσεθ είχε κρατήσει και ο πρώην Γάλλος Πρόεδρος Ζακ Σιράκ το 2003, όταν είχε αντιταχθεί στην αμερικανική εισβολή στο Ιράκ, επικαλούμενος το διεθνές δίκαιο και τη σημασία της πολυμερούς συνεργασίας.
Η κριτική του Σάντσεθ για τον πόλεμο εναντίον του Ιράν είναι μια ακόμα εκδήλωση της αντιπαράθεσης του με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Δεν πρόκειται για την πρώτη του κριτική απέναντι στη στρατιωτική δράση των δύο αυτών χωρών, καθώς έχει εκφράσει ανησυχίες και για τον πόλεμο στη Γάζα, ενώ έχει καταδικάσει και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο.
Παρά τη σφοδρή κριτική του, η στάση του Σάντσεθ τον έχει φέρει σε εμφανή αντίθεση με άλλους ηγέτες της ΕΕ, οι οποίοι έχουν υιοθετήσει μια πολύ πιο αμφίβολη στάση.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο Ισπανός πρωθυπουργός χαρακτήρισε την επίθεση κατά του Ιράν «παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και «αδικαιολόγητη και επικίνδυνη στρατιωτική επέμβαση».
Σύμφωνα με διπλωμάτη που επικαλείται το Politico, η Ισπανία πίεσε την EE να καταγγείλει τις ΗΠΑ για παραβίαση του διεθνούς δικαίου και επέκρινε τη διπλή στάση των Βρυξελλών στην εφαρμογή του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ.
Την ίδια ώρα, ο υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες επέμεινε ότι ο ρόλος της ΕΕ στην κρίση πρέπει να είναι υπέρ της «αποκλιμάκωσης, της επιστροφής στο διάλογο, της χαλάρωσης των εντάσεων, της διπλωματίας και των διαπραγματεύσεων».
Ο ίδιος ο Σάντσεθ επέκρινε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για την επίθεση κατά του Ιράν «μονομερώς, χωρίς να συμβουλευτούν τη διεθνή κοινότητα».
Καταδίκασε την επίθεση για το ότι «προκάλεσε εκατοντάδες αθώα θύματα και βύθισε ολόκληρη την περιοχή σε τρόμο που θα φέρει πολύ μεγαλύτερη παγκόσμια αστάθεια».
Η Μαδρίτη υπογράμμισε αυτό το Σαββατοκύριακο τις νομικές της αντιρρήσεις για τον πόλεμο, εμποδίζοντας τις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις κοινές βάσεις για να επιτεθούν στο Ιράν.
Μετά την απαγόρευση αυτή, η αντίδραση του Τραμπ ήταν έντονη. Ο Αμερικανός Πρόεδρος προειδοποίησε με εμπορικές κυρώσεις και απείλησε να «κόψει κάθε εμπόριο με την Ισπανία», ενώ αναφέρθηκε στο δικαίωμά του να χρησιμοποιεί τις βάσεις στην Ισπανία, παρά την αντίθεση της κυβέρνησης της Μαδρίτης.
Παρά τις απειλές του Τραμπ, η θέση του Σάντσεθ συνεχίζει να κερδίζει υποστήριξη στην Ισπανία, καθώς το κοινό θεωρεί ότι η κριτική κατά του Τραμπ τον καθιστά υπέρμαχο της διεθνούς ειρήνης και της πολυμερούς συνεργασίας.
«Δεν πρόκειται να υιοθετήσουμε θέση που αντιβαίνει στις αξίες και τις αρχές μας από φόβο για αντίποινα άλλων», τόνισε σε τηλεοπτικό διάγγελμα, λίγες ώρες αφότου ο Τραμπ απείλησε να διακόψει το εμπόριο με την Ισπανία, μετά την απόφαση της Μαδρίτης να απαγορεύσει τη χρήση κοινών στρατιωτικών βάσεων για επιθέσεις κατά του Ιράν.
Η στάση του Σάντσεθ ενδέχεται να ενισχύσει την πολιτική του εικόνα ενόψει των εθνικών εκλογών, ενισχύοντας τη θέση του ως υπερασπιστή του διεθνούς δικαίου και της Ευρώπης, παρά τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζει.
Ευρωπαϊκή στήριξη και «ενότητα απέναντι στον εκφοβισμό»
Ο Σάντσεθ, εκφράζοντας παράλληλα αλληλεγγύη προς χώρες της Μέσης Ανατολής και την Κύπρο μετά τις επιθέσεις με drones από το Ιράν, υπογράμμισε ότι η κρίση ξέσπασε ύστερα από «μη εξουσιοδοτημένη επίθεση» των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά της Τεχεράνης.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός δήλωσε πως η χώρα του οφείλει να αντιταχθεί «στη χρεοκοπία ενός διεθνούς δικαίου που μας προστατεύει όλους» και να σταθεί απέναντι σε όσους επιχειρούν να «λύσουν τις συγκρούσεις του κόσμου με βόμβες». «Λέμε όχι στον πόλεμο», επέμεινε.
Οικονομικές ανησυχίες και ενεργειακή εξάρτηση
Ο Σάντσεθ δήλωσε ότι δεν μπορεί να προβλέψει τις συνέπειες από ενδεχόμενη «πτώση του τρομερού καθεστώτος των Αγιατολάχ στο Ιράν», όμως εξέφρασε βεβαιότητα ότι δεν θα οδηγήσει «σε δικαιότερη διεθνή τάξη, ούτε σε υψηλότερους μισθούς, καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες ή υγιέστερο περιβάλλον».
«Αυτό που βλέπουμε ήδη είναι μεγαλύτερη οικονομική αβεβαιότητα και αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με το ισπανικό υπουργείο Οικονομίας, το διμερές εμπόριο Ισπανίας–ΗΠΑ ανήλθε πέρυσι σε 30 δισ. ευρώ, με τις ισπανικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ να αντιστοιχούν σε λίγο πάνω από το 4% των συνολικών εξαγωγών της χώρας.
Το εμπορικό έλλειμμα της Ισπανίας με τις ΗΠΑ ανήλθε σε λίγο πάνω από 16 δισ. ευρώ το 2025. Ορισμένοι οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι σε περίπτωση πλήρους διακοπής των εμπορικών σχέσεων, οι ΗΠΑ θα είχαν ενδεχομένως περισσότερες απώλειες.
Ωστόσο, η Ισπανία εξαρτάται ενεργειακά από την Ουάσιγκτον: περίπου το 15% του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που εισάγεται στη χώρα προέρχεται από τις ΗΠΑ – παράγοντας που ενδέχεται να αποδειχθεί κρίσιμος, ιδιαίτερα μετά τη διαταραχή των ροών υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή.
Ο υπουργός Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο δήλωσε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά την κατάσταση, διαβεβαιώνοντας ωστόσο ότι οι Ισπανοί μπορούν να παραμείνουν «απολύτως ήρεμοι». Υπενθύμισε ότι η Ισπανία λειτουργεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως ενιαίο εμπορικό μπλοκ και ότι οι διμερείς σχέσεις διέπονται από συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Αύγουστο του περασμένου έτους.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η σύγκρουση στο Ιράν ήδη επηρεάζει τον ενεργειακό τομέα και ενδέχεται να ασκήσει πιέσεις στον πληθωρισμό, ιδίως εάν παραταθεί η αστάθεια.
Ο Σάντσεθ, κλείνοντας το διάγγελμά του, κάλεσε τους πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι απέναντι τόσο στις απειλές του Ιράν προς την Ευρώπη όσο και στις προειδοποιήσεις Τραμπ προς την Ισπανία.
«Έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στην οικονομική, θεσμική και – θα έλεγα – ηθική δύναμη της χώρας μας», υπογράμμισε. «Σε στιγμές σαν κι αυτή, νιώθουμε πιο περήφανοι από ποτέ που είμαστε Ισπανοί».
