Κάτι «νέο» που θυμίζει όμως πολύ … 2008, έχει αρχίσει να εμφανίζεται στην τραπεζική αγορά. Τόσο πολύ μάλιστα ώστε να αποκτήσει το ενδιαφέρον των οικονομικών ΜΜΕ, αλλά και των εποπτικών αρχών, έστω και αργά.
Για όσους είχαν παρακολουθήσει μάλιστα τα γεγονότα του 2008 θυμίζει κάτι από τα περιβόητα CDS, CDOs κ.λ.π. Και για να μη το κάνουμε να φαίνεται περισσότερο μυστήριο από ότι είναι, το όνομα του νέου αυτού «εργαλείου» είναι SRT και σημαίνει «Σημαντική Μεταβίβαση Κινδύνου» (Significant Risk Transfer). Και γιατί αξίζει της προσοχής μας; Γιατί πλέον κυκλοφορεί σε έκταση μεγαλύτερη του μισού τρις δολαρίων, ειδικά στην Ευρώπη και στο ευρω-σύστημα. Τόσο μάλιστα που οι εποπτικές αρχές έχουν αρχίσει να «ψάχνονται» για το πόσο επικίνδυνο μπορεί να είναι ήδη ή να γίνει άμεσα.
Ας δούμε για τι πρόκειται. Τα SRTs, γνωρίζουν κατακόρυφη άνοδο μετά το 2022 και είναι μία νέα κατηγορία χρηματοοικονομικών «προϊόντων» που χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο από τις ευρωπαϊκές τράπεζες, επαναφέροντας στην ζωή φαντάσματα του 2008.
Τα λεγόμενα SRT (Significant Risk Transfer) σύμφωνα με τα όσα καταφέραμε να μάθουμε είναι «σύνθετες συναλλαγές» μέσω των οποίων μια τράπεζα «μεταβιβάζει» μέρος του πιστωτικού κινδύνου των δανείων της σε εξωτερικούς επενδυτές: hedge funds, private credit funds, αλλά – προσοχή – και σε Συνταξιοδοτικά Ταμεία !
Το νέο είναι ότι η τράπεζα δεν πουλάει απλώς τα επικίνδυνα δάνεια σε private credit, όπως επισημάναμε σε προηγούμενο άρθρο, αλλά «πληρώνει» πρόθυμους (για μεγάλες αποδόσεις) επενδυτές για να αναλάβουν αυτοί τις πρώτες ζημιές, αν κάποια από αυτά «σκάσουν».
Η σκοπιμότητα είναι απλή και προφανής. Η τράπεζα μειώνει με τον τρόπο αυτό τα σταθμισμένα ως προς τον υψηλό κίνδυνο στοιχεία ενεργητικού της, ελευθερώνει κεφάλαιο και επεκτείνει έτσι είτε μέσω νέων δανείων τις χορηγήσεις της, είτε κάνει χρήση τους για εξαγορές κ.λ.π., χωρίς να αυξήσει ούτε ένα ευρώ την κεφαλαιακή της βάση !
Η γνωστή μας UniCredit για παράδειγμα, σύμφωνα με τα σχετικά διεθνή δημοσιεύματα εκτόξευσε το ποσοστό των εταιρικών δανείων της που καλύπτονται από SRT, από κάτι λιγότερο από 1% σε 14% μέσα σε τρία χρόνια, εν μέσω των φιλοδοξιών της για την Commerzbank στην Γερμανία και την επέκτασή της στην Alpha Bank στην Ελλάδα.
Η Santander επίσης έχει χρησιμοποιήσει εξαιρετικά υψηλά επίπεδα SRT. Σto επίπεδο των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών, το 11,1% των εταιρικών δανείων, περί τα 509 δισεκατομμύρια δολάρια, όπως αναφέρει το Bloomberg, είναι πλέον «δεμένο» με SRT. Κάτι που σαν μέγεθος είναι σχεδόν διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με το 2022…
Προφανώς εδώ ο κίνδυνος έχει να κάνει με το ότι «εξαφανίζεται» η ορατότητα της πηγής και της αξιολόγησης του δεδομένου κινδύνου, αφού πρόκειται για «δάνεια» που έχουν αξιολογηθεί από την ίδια την τράπεζα ως επικίνδυνα. Αλλά ο κίνδυνος δεν σταματάει εκεί. Οι «επενδυτές» που αγοράζουν και αναλαμβάνουν τον κίνδυνο της ζημιάς, εισπράττουν αποδόσεις που ξεπερνούν το 10%. Αλλά το μεγάλο θέμα βρίσκεται στο γεγονός ότι αυτοί οι «επενδυτές» για να αγοράσουν αυτά τα SRTs, χρηματοδοτούνται κατά βάση με δανεισμό.
Και ποιος τους δανείζει; Οι ίδιες οι τράπεζες που εκδίδουν τα SRT…
Ο κίνδυνος, δηλαδή, δεν εξαφανίζεται. Απλώς περνά από το φανερό χέρι που τον κρατάει στο δεξιό που δεν φαίνεται του ίδιου φορέα. Και… χάνεται στο σκοτάδι του περιβόητου shadow banking και του private credit.
Ήδη το Financial Stability Board (FSB) το αναγνωρίζει σαν κίνδυνο και το διατυπώνει με ακρίβεια. Όπως επισημαίνει σχετικά, δημιουργούνται «κύκλοι κινδύνου» που θυμίζουν επικίνδυνα τις δομές που προηγήθηκαν της κατάρρευσης του 2008.
Η ΕΚΤ, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών και η Τράπεζα της Αγγλίας έχουν ήδη εκφράσει πολύ πιο διακριτικά αλλά με σαφήνεια τις ανησυχίες τους για την έλλειψη… διαφάνειας στην αγορά. Και τρέχουν τώρα να δουν πως θα το μαζέψουν.
Κάτι τέτοιο φαίνεται ότι έσκασε πριν λίγες ημέρες όταν η Κεντρική Τράπεζα της Αγγλίας, «σιωπηρά» και χωρίς καμία εξήγηση έριξε ένα χείμαρρο ρευστότητας (μεγαλύτερο εκείνου της πανδημίας του 2020) με repo ξαφνικά στις βρετανικές τράπεζες…
Αλλά πλέον δεν μιλάμε για τις αγορές και τους κινδύνους που έσκασαν το 2008. Μιλάμε για κάτι ποιοτικά και ποσοτικά μη συγκρίσιμα μεγέθη με το 2008, δεδομένου ότι στο μεταξύ η χρηματοδότηση των επενδύσεων στις αγορές ΑΙ έχει εκτινάξει πέρα από τα όρια της «μόχλευσης» της προηγούμενης δεκαετίας τους σημερινούς «κινδύνους».
Ίσως λοιπόν ξανακούσουμε τον όρο SRT, όπως μάθαμε μέσα σε λίγους μήνες το 2008 για τα σύνθετα ομόλογα, τα cds, cdo, κ.λ.π και καλύτερα θα είναι να ξέρουμε τι ακολουθεί.
Και κάτι που ίσως χρειάζεται να θυμηθούμε.
Τα SRTs, εμάς εδώ στην Ελλάδα, δεν μας είναι εντελώς άγνωστα. Έχουμε ασφαλώς ακούσει για την «ενοικίαση» των σωτήριων εγγυήσεων του ελληνικού δημοσίου στις τράπεζες για να μπορέσουν να πουλήσουν τα πακέτα των «κόκκινων δανείων». Και στην περίπτωση αυτή οι τράπεζες «μεταβίβασαν» με κάποιο κόστος (που έχει αποδώσει στο μεταξύ αρκετά εκατομμύρια Ευρώ στο ελληνικό δημόσιο) τον εν δυνάμει κίνδυνο των Npls στο δημόσιο…
