Μια εκ των υστέρων «ανάγνωση» των ανακοινώσεων της ΕΚΤ, μετά την απόφασή της να μη μεταβάλλει το ύψος των επιτοκίων, δημιουργεί επιπλέον ερωτηματικά, που σε συνδυασμό με άλλα «γεγονότα», πρέπει να μας κάνουν να ανησυχούμε, ίσως περισσότερο από όσο υποδεικνύουν οι καθησυχαστικές «εκρήξεις» τιμών στους χρηματιστηριακοί δείκτες.
Η πρώτη παρατήρηση έχει να κάνει με το γεγονός ότι η ΕΚΤ, ενώ λίγα 24ωρα πριν την απόφασή της για τα επιτόκια έδινε προσδοκώμενο πληθωρισμό 2,8% για φέτος, δεν έκανε τίποτα, όταν αυτός ο στόχος προσδοκιών – λόγω των εξελίξεων – άλλαξε σε 4% για φέτος…
Η κα Λαγκάρντ και τα άλλα επώνυμα στελέχη της ΕΚΤ δηλώνουν με επίμονο τρόπο ότι η πολιτική της Κεντρικής Τράπεζας θα καθορίζεται από τα «δεδομένα». Όμως ενώ έμπρακτα πλέον τα δεδομένα αλλάζουν, όπως αποδεικνύεται από το άλμα του 2,8% στο 4%, ενώ ο «στασιμοπληθωρισμός» είναι μία πραγματικότητα παρούσα στην οικονομία της Ευρωζώνης (αλλού περισσότερο αλλού λιγότερο εμφανής), το ΔΣ της ΕΚΤ δεν άλλαξε την απόφασή του.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες αυτή η σαφής αλλαγή προσδοκιών για τον πληθωρισμό με βάση τα περιβόητα «δεδομένα», θα έπρεπε να είχε οδηγήσει σε απόφαση, είτε αύξησης επιτοκίων, είτε έστω μιας ρητορικής που θα προειδοποιούσε γι’ αυτό. Πολύ περισσότερο μάλιστα που έχουν μεσολαβήσει οι άσχημες «εμπειρίες» της μεγάλης καθυστέρησης αντίδρασης από την ΕΚΤ, απέναντι στον πληθωρισμό από τα μέσα του 2021 και την πανδημία.
Τι ακριβώς συμβαίνει και η ΕΚΤ αγνοεί τα «δεδομένα» πάνω στα οποία υποτίθεται ότι στηρίζεται;
Ίσως στο σημείο αυτό να πρέπει να ξαναθυμηθούμε, τις πρόσφατες δηλώσεις του Jamie Dimon του τραπεζίτη της JP Morgan ο οποίος στις αρχές της περασμένης εβδομάδας μίλησε με σαφή τρόπο και χωρίς… περικοκλάδες για επικείμενη κρίση ομολόγων.
Όπως είπε είναι πολύ πιθανή μία «κάποιας μορφής» κρίση ομολόγων που θα μπορούσε να εκδηλωθεί με μέγεθος και αντίκτυπο πολύ χειρότερο από εκείνο που θα περίμενε κανείς. Θυμίζουμε ότι έχει προειδοποιήσει και για τις «κατσαρίδες» της «ιδιωτικής πίστωσης»…
Παράλληλα μετά από τις Κεντρικές Τράπεζες έρχεται και το FSB (Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας) να προειδοποιήσει για την έκταση και την επικινδυνότητα της λεγόμενης «ιδιωτικής πίστωση» (δηλαδή το σκιώδες ανεξέλεγκτο τραπεζικό σύστημα) ως δυνητική πηγή συστημικού κινδύνου. Γιατί συστημικού κινδύνου; Λόγω αδιαφάνειας, ανεξέλεγκτης μόχλευσης και στενής διασύνδεσης με το παραδοσιακό τραπεζικό σύστημα…
Οι ρυθμιστικές αρχές (FSB και Κεντρικές Τράπεζες) φοβούνται ότι μια επιδείνωση των «οικονομικών συνθηκών» θα μπορούσε να μεταφερθεί γρήγορα σε τράπεζες και αγορές μέσα από μία κρίση ομολόγων.
Και γιατί μιλάνε για «επιδείνωση οικονομικών συνθηκών»; Μα γιατί βρισκόμαστε εν μέσω της μεγαλύτερης ενεργειακής κρίσης η οποία δημιουργεί προϋποθέσεις ενός πληθωριστικού τσουνάμι που βρίσκει ειδικά την ευρω-οικονομία σε κατάσταση σχεδόν στασιμότητας. Και για να το πούμε με απλά λόγια, χρησιμοποιώντας τα λόγια ενός fund manager « το αβέβαιο ενεργειακό κόστος σημαίνει αβέβαιο επιχειρηματικό κόστος. Και το αβέβαιο επιχειρηματικό κόστος σημαίνει ότι οι τράπεζες λένε «όχι» ολοένα και πιο συχνά …» πυροδοτώντας ένα αντίστροφο χρηματοδοτικό τσουνάμι που μπορεί να ανατινάξει ανα π΄σα στιγμή το παγόβουνο της «ιδιωτικής πίστης» και κατά συνέπεια το ίδιο το τραπεζικό σύστημα. Ίσως στο σημείο αυτό να μπορεί να «διαβάσει» κανείς μία από τις βασικές αιτίες της ασυνέπειας συμπεριφοράς της ΕΚΤ όσο αφορά την απόφαση μη μεταβολής επιτοκίων παρά την εμφανή αύξηση των πληθωριστικών προσδοκιών.
Θα μπορούσαμε να ανακεφαλαιώσουμε εδώ αυτή την «ιστορία» που ξεκινήσαμε με αφορμή το γιατί η ΕΚΤ δεν αύξησε τα επιτόκια παρά το γεγονός ότι τα «δεδομένα» άλλο της υποδεικνύουν, ως εξής: Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν και το συνακόλουθο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει την μεγαλύτερη, όπως όλοι παραδέχονται ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών, αν όχι περισσότερο.
Αυτή η ενεργειακή κρίση πέρα από τις άλλες γεωπολιτικές επιπλοκές και συνέπειές της έχει προκαλέσει μια διαφορετικής κλίμακας από εκείνη της πανδημίας διακοπή και σπάσιμο των τροφοδοτικών αλυσίδων σε ενεργειακά προϊόντα και παράγωγά τους όπως λιπάσματα, πλαστικό, κ.λ.π. προκαλώντας ήδη ελλείψεις και τροφοδοτικές ανεπάρκειες.
Αυτές, οι πραγματικές οικονομικές «αιτίες», επισπεύδουν και επεκτείνουν την παγίδα στασιμοπληθωρισμού στην οποία – με πολλές ανισομέρειες είναι αλήθεια – βρίσκεται ήδη η ευρω-οικονομία.
Οι φτωχότερες και περισσότερο ελλειμματικές και υπερ-χρεωμένες χώρες της Ευρωζώνης πλήττονται περισσότερο.
Η ενδοευρωπαϊκή ανισότητα εκτοξεύεται σε υψηλά επίπεδα αυξάνοντας τον κίνδυνο κατακερματισμού, αφ’ ενός της τιμολόγησης του κινδύνου από τις αγορές (η κρίση ομολόγων που προειδοποιεί ο Dimon), ενώ η παράλληλα και συνολικά η οικονομία κινδυνεύει να «περάσει» από την κατάσταση στασιμοπληθωρισμού σε φάση slumpflation (δηλαδή ύφεση + πληθωρισμό), λιγότερο ή περισσότερο, ανάλογα τις αντοχές και τα δημοσιονομικά περιθώρια της κάθε ξεχωριστής οικονομίας.
Εν ολίγοις το κόστος του «πολέμου» και η πολύ πιθανή πλέον λόγω πληθωρισμού άνοδος των επιτοκίων, απειλούν να εκτροχιάσουν την οικονομία με μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση.
Μία κρίση που αυτή την φορά «σκάβει» το μονοπάτι της μέσα από την «ιδιωτική πίστωση» που έστησαν σαν δική τους διέξοδο οι τράπεζες και το χρηματοπιστωτικό σύστημα μετά το 2008 και την κρίση χρέους. Εν ολίγοις τα πάλαι ποτέ subprime loans της Lehman Brothers μοιάζουν παιδικά παιχνίδια μπροστά στα μεγέθη της «ιδιωτικής πίστωσης» ή αλλιώς τις «κατσαρίδες όπως έχει σπεύσει να τις ονομάσει ο Jamie Dimon…
