Η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ στην ομιλία του Στο Νταβός ότι «δεν θα χρησιμοποιήσει βία» για να αποκτήσει τη Γροιλανδία παρουσιάστηκε ως η «μεγαλύτερη» υποχώρησή του. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια αλλαγή τόνου και όχι στρατηγικής.
Όπως σημειώνει ο ανταποκριτής του Skynews Μαρκ Στόουν, ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ απέσυρε – για την ώρα – το σενάριο της στρατιωτικής σύγκρουσης για τη Γροιλανδία, αντικαθιστώντας το με ωμή πολιτική πίεση, εκβιαστικά διλήμματα και ανοιχτές προειδοποιήσεις προς την Ευρώπη: «πείτε ναι ή θα το θυμόμαστε».
Πίσω από τη ρητορική περί «παγκόσμιας ασφάλειας» και «προστασίας του ΝΑΤΟ», ο Τραμπ διατύπωσε κάτι πολύ πιο ανησυχητικό: την αμφισβήτηση των ίδιων των βάσεων της διατλαντικής συμμαχίας, των αμυντικών συνθηκών και της έννοιας της συλλογικής άμυνας. Αν δεν υπάρχει κυριότητα, είπε ουσιαστικά, δεν υπάρχει και δέσμευση. Και αν αυτό ισχύει για τη Γροιλανδία, τότε τι ισχύει για την υπόλοιπη Ευρώπη;
Ο Τραμπ εμφανίστηκε να απορρίπτει το ενδεχόμενο προσφυγής στη βία για την απόκτηση της Γροιλανδίας, λέγοντας χαρακτηριστικά:
«Πιθανότατα δεν θα πάρουμε τίποτα, εκτός αν αποφασίσω να χρησιμοποιήσω υπερβολική ισχύ και δύναμη, οπότε θα ήμασταν, ειλικρινά, ασταμάτητοι. Αλλά δεν θα το κάνω». Και συνέχισε:
«Αυτή είναι μάλλον η μεγαλύτερη δήλωση που έκανα, γιατί πολλοί πίστευαν ότι θα χρησιμοποιούσα βία. Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσω βία. Το μόνο που ζητούν οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένα μέρος που λέγεται Γροιλανδία, το οποίο είχαμε ήδη ως κηδεμόνες και το επιστρέψαμε, με σεβασμό, στη Δανία όχι πολύ καιρό πριν».
Λίγα λεπτά αργότερα, ωστόσο, ο τόνος σκλήρυνε ξανά: «Θέλουμε ένα κομμάτι πάγου για την προστασία του κόσμου. Έχουν επιλογή. Μπορούν να πουν “ναι” και θα είμαστε πολύ ευγνώμονες. Ή μπορούν να πουν “όχι” – και θα το θυμόμαστε».
Ο Τραμπ προσπάθησε να τεκμηριώσει το γιατί θεωρεί απαραίτητη την απόκτησή της από τις ΗΠΑ.
«Μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να προστατεύσουν αυτή την τεράστια μάζα γης, αυτό το γιγαντιαίο κομμάτι πάγου, να το αναπτύξουν, να το βελτιώσουν και να το κάνουν ασφαλές για την Ευρώπη και ωφέλιμο για όλους μας», είπε.
Και πρόσθεσε:
«Γι’ αυτό επιδιώκω άμεσες διαπραγματεύσεις για να συζητήσουμε ξανά την απόκτηση της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες… Αυτό θα ενίσχυε σημαντικά την ασφάλεια ολόκληρης της Συμμαχίας, του ΝΑΤΟ».
Αρχικά, υιοθέτησε πιο ήπιο τόνο: «Τρέφω τεράστιο σεβασμό τόσο για τον λαό της Γροιλανδίας όσο και για τον λαό της Δανίας. Όμως κάθε σύμμαχος του ΝΑΤΟ έχει υποχρέωση να μπορεί να υπερασπιστεί το έδαφός του».
Στη συνέχεια, όμως, υποβάθμισε ανοιχτά τη σημασία της Γροιλανδίας ως κατοικημένου τόπου, υποστηρίζοντας ότι η Δανία δεν μπορεί να την υπερασπιστεί – αγνοώντας το γεγονός ότι, βάσει του ΝΑΤΟ, η άμυνα είναι συλλογική.
Το είδαμε αυτό στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν η Δανία κατέρρευσε απέναντι στη Γερμανία μετά από μόλις έξι ώρες μάχης και ήταν απολύτως ανίκανη να υπερασπιστεί είτε τον εαυτό της είτε τη Γροιλανδία», είπε, προσθέτοντας:
«Αλλιώς, τώρα όλοι θα μιλούσατε γερμανικά και λίγα ιαπωνικά».
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η εξήγηση του Τραμπ για το γιατί – κατά τη γνώμη του – η υφιστάμενη αμυντική συμφωνία ΗΠΑ – Δανίας (που επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να αναπτύσσει στρατιωτικές υποδομές στη Γροιλανδία) δεν επαρκεί.
«Το μόνο που ζητάμε είναι να αποκτήσουμε τη Γροιλανδία, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ιδιοκτησίας, γιατί χρειάζεσαι την ιδιοκτησία για να την υπερασπιστείς. Δεν μπορείς να υπερασπιστείς κάτι με μίσθωση. Νομικά δεν στέκει. Και ψυχολογικά – ποιος στο καλό θέλει να υπερασπιστεί ένα συμβόλαιο μίσθωσης;»
Με αυτή τη δήλωση, ο πρόεδρος φάνηκε να αμφισβητεί ευθέως τη βάση όλων των αμυντικών συνθηκών της Αμερικής.
Η απειλή χρήσης βίας για τη Γροιλανδία μπορεί – προς το παρόν – να έχει μειωθεί. Όμως η διατλαντική κρίση όχι μόνο παραμένει, αλλά βαθαίνει επικίνδυνα.
