Ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα στρατιωτικών εξοπλισμών που θέλει να υλοποιήσει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ είναι ο λεγόμενος «Χρυσός Θόλος» (Golden Dome) το οποίο θεωρεί ότι είναι απαραίτητο για την προστατευτούν οι ΗΠΑ από εχθρικές επιθέσεις με ισχυρούς διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους ή άλλων ειδών πυραυλικές επιθέσεις.
Από τις πρώτες ημέρες της επιστροφής του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι οι αμυντικές δαπάνες και η επιστροφή των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στις «ένδοξες εποχές» τους είναι μια από τις κύριες προτεραιότητες του και ο «Χρυσός Θόλος» είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η φιλοσοφία του προγράμματος είναι απλή αλλά στην πράξη – σύμφωνα με αναλυτές – κρίνεται περίπλοκη, κοστοβόρα και εξαιρετικά δύσκολη, κάτι που δεν φαίνεται να απασχολεί τον Αμερικανό πρόεδρο, αφού για πολλοστή φορά αναφέρει τον «Χρυσό Θόλο» ως επιχείρημα για να προωθήσει τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής του, όπως έκανε και σήμερα (21.01.2026) στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός.
Ο «Χρυσός Θόλος» του Ντόναλντ Τραμπ / REUTERS / Kevin Lamarque
Ειδικότερα, ο Τραμπ μίλησε για την δημιουργία του «Χρυσού Θόλου» από την οποία θα επωφεληθεί και ο Καναδάς, τον οποίο κατηγόρησε για αχαριστία διότι «λαμβάνει πολλά δωρεάν πράγματα από εμάς και θα έπρεπε να είναι ευγνώμονες» ενώ τόνισε ότι υπάρχει ακόμα χάρη στις ΗΠΑ.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Trump: “The Golden Dome is going to be defending Canada. Canada gets a lot of freebies from us, by the way. They should be grateful but they’re not. I watched your prime minister yesterday. He wasn’t so grateful. But they should be grateful to us. Canada. Canada lives because of… pic.twitter.com/pL1F9nppbx
— Aaron Rupar (@atrupar) January 21, 2026
Η «κλεμμένη ιδέα» και η παρουσίαση στο Οβάλ Γραφείο
Γιατί όμως προέκυψε αυτή η ανάγκη δημιουργίας του «Χρυσού Θόλου»; Η έμπνευση φαίνεται ξεκάθαρα ότι είναι το γνωστό ισραηλινό πυραυλικό σύστημα αεράμυνας τύπου «Iron Dome» το οποίο έχει γίνει ευρέως γνωστό από τις πολεμικές συγκρούσεις Ισραήλ και Χαμάς.
Αυτό ήταν που τράβηξε το ενδιαφέρον του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος αφού «δανείστηκε» τον όρο «dome», δηλαδή θόλος, το συνδύασε με το «χρυσό» που είναι το αγαπημένο του χρώμα, αφού συμβολίζει δύναμη, λεφτά, εξουσία, ισχύ και χλιδή.
Τον Μάιο του 2025, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ παρουσίασε μαζί με στελέχη της στρατιωτικής ηγεσίας των ΗΠΑ, το πρόγραμμα «Χρυσός Θόλος», στον Λευκό Οίκο, δίνοντας για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας και του Τύπου, το όραμα του Τραμπ για μια αντιπυραυλική «ομπρέλα».
President Trump announced the Golden Dome missile defense shield to protect the homeland from advanced missile threats.
— The White House (@WhiteHouse) May 21, 2025
Included in the One, Big, Beautiful Bill, this project aims to ensure American security. Congress must pass the bill and send it to the President’s desk. pic.twitter.com/U0gwZ9DNnV
Οι διαφορές του ισραηλινού «Iron Dome» με τον «Χρυσό Θόλο»
Στο σημείο αυτό όμως, πρέπει να διευκρινιστεί ότι το Iron Dome δεν έχει καμία σχέση με το «Golden Dome», δηλαδή τον «Χρυσό Θόλο» που θέλει να κατασκευάσει ο Αμερικανός πρόεδρος.
Αρχικά, το ισραηλινό σύστημα χρησιμοποιείται για αεράμυνα περιοχής μικρής εμβέλειας, αφού έχει σχεδιαστεί για να αναχαιτίζει εναέριες απειλές όπως ρουκέτες, drones, πυραύλους πυροβολικού μικρού βεληνεκούς.
Αντιθέτως, o «Χρυσός Θόλος» θα έχει ως αποστολή να προστατεύει τις ηπειρωτικές ΗΠΑ και θα εξουδετερώνει ένα ευρύ φάσμα απειλών, όπως διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι, εξοπλισμένοι με πυρηνικές κεφαλές, stealth μαχητικά και βομβαρδιστικά αεροσκάφη έως και απειλές στο διάστημα, αξιοποιώντας προηγμένα οπλικά συστήματα με λέιζερ.
Συνεπώς, το Iron Dome προστατεύει μια μικρή σχετικά εδαφική επικράτεια από drones, ελικόπτερα, ρουκέτες σε χαμηλό υψόμετρο και σε μικρή εμβέλεια, ενώ το Golden Dome θα προσφέρει μια ενιαία, πολυεπίπεδη αντιαεροπορική και αντιπυραυλική προστασία από απειλές, χρησιμοποιώντας χερσαίους, αεροπορικούς αλλά και διαστημικούς στρατιωτικούς εξοπλισμούς.
Με άλλα λόγια, ο «Χρυσός Θόλος» θα έχει την ικανότητα εξουδετέρωσης εχθρικών πυραύλων σε τέσσερα στάδια:
- Πριν την εκτόξευση του εχθρικού πυραύλου.
- Στην φάση πλοήγησης του εχθρικού πυραύλου στο διάστημα για να μπει σε τροχιά (boost phase).
- Στο μέσο της πλοήγησης του εχθρικού πυραύλου ενώ είναι σε διαστημική τροχιά (midcourse phase).
- Στην τελική φάση πλοήγησης του εχθρικού πυραύλου προς τον στόχο (terminal phase).
Η ουσία της αντιπυραυλικής και αντιαεροπορικής άμυνας
Η αμερικανική άμυνα κατά των βαλλιστικών πυραύλων αποτελείται από δορυφόρους και μια ζώνη από ραντάρ προηγμένης προειδοποίησης για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση πυραύλων. Οι ΗΠΑ διαθέτουν τα μέσα αυτά κυρίως στις Αλεούτιες νήσους (Ειρηνικός), στην Αλάσκα, στη Βρετανία και στη Γροιλανδία.
Μπορούν επίσης να βασίζονται στα ραντάρ των αντιτορπιλικών Aegis που είναι εξοπλισμένα με αντιπυραυλικές δυνατότητες – 63 θα τεθούν σε λειτουργία στα τέλη του 2026 σύμφωνα με την υπηρεσία έρευνας του Κογκρέσου – όπως και σε ραντάρ που είναι εγκατεστημένα στο Ντεβεσέλου της Ρουμανίας και στο Ρεντζικόβο της Πολωνίας.
Η Ουάσινγκτον διαθέτει διάφορους τύπους πυραύλων αναχαίτισης, συγκεκριμένα τους 44 πυραύλους GBI που έχουν εγκατασταθεί στην Καλιφόρνια και την Αλάσκα.
Αυτή η εγκατάσταση πυραύλων έχει ως στόχο να «αντιμετωπίσει απειλή προερχόμενη από την ασιατική ήπειρο, αλλά τα σιλό των πυραύλων GBI δεν είναι σε καλή θέση για να αναχαιτίσουν απειλή προερχόμενη από τη Ρωσία», εξηγεί στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ετιέν Μαρκούζ, ερευνητής στο Ίδρυμα Στρατηγικής Έρευνας (FRS).
Απέναντι σε μια απειλή εξ Ανατολών, η ανάπτυξη των πυραύλων GBI στη Γροιλανδία δεν του φαίνεται ωστόσο «πιθανή, αυτοί θα μπορούσαν μάλλον να τοποθετηθούν στις βορειοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες».
Κινεζικοί διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι τύπου DF-61 / REUTERS / Tingshu Wang
Και αν πρόκειται μόνο για τοποθέτηση των ραντάρ και των αναχαιτιστών «στο σωστό μέρος», η ανάγκη που δηλώνει ο Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία είναι ένα «πρόσχημα»: «υπάρχουν ήδη στην Πολωνία και στη Ρουμανία, επομένως αυτό δεν είναι επιχείρημα».
Πάνω στα αντιτορπιλικά Aegis, όπως και στην Πολωνία και στη Ρουμανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πυραύλους SM-3, σχεδιασμένους να αναχαιτίζουν πυρηνικές κεφαλές στο διάστημα μόλις αυτές αποσπαστούν από τον πύραυλο, ενώ το αμερικανικό σύστημα THAAD στοχεύει στην αναχαίτιση του πυραύλου στην τελική φάση πτήσης του στην ανώτερη ατμόσφαιρα.
Το τρομακτικό κόστος
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει μετά την παρουσίασή του, τον Μάιο του 2025 πως θα διαθέσει 175 δισεκατομμύρια δολάρια για την απόκτηση ενός συστήματος που θα είναι λειτουργικό μέχρι το τέλος της θητείας του, φιλοδοξία που θεωρείται μη ρεαλιστική από πολλούς ειδικούς.
Ρωσικός διηπειρωτικός βαλλιστικός πύραυλος τύπου Yars / Maxim Bogodvid / Host agency RIA Novosti / Handout via REUTERS
Σύμφωνα με υπολογισμούς του Todd Harrison, του Αμερικανικού Ινστιτούτου Επιχειρήσεων, το έργο θα κοστίσει σε ένα μέσο σενάριο περίπου 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε διάστημα 20 ετών και έως 3,6 τρισεκ. δολάρια για την πιο αποτελεσματική ασπίδα.
Η κύρια καινοτομία που προβλέπεται είναι η ανάπτυξη σε χαμηλή τροχιά ενός στόλου δορυφόρων αναχαίτισης που θα βγουν εκτός τροχιάς για να αναχαιτίσουν τον πύραυλο όταν εισέρχεται στο διάστημα.
Ωστόσο αυτό είναι ένα πολυεπίπεδο σύστημα: σε περίπτωση αποτυχίας, πρέπει να υπάρχουν άλλες επιλογές βολής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βελτιώσουν επίσης τους πυραύλους τους και τις ικανότητες αναχαίτισης στην ξηρά και στη θάλασσα, σύμφωνα με αναλυτές.
Ο ρόλος της Γροιλανδίας
Διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι που θα εκτοξεύονταν κατά των ΗΠΑ θα περνούσαν αναγκαστικά πάνω από τον Βόρειο Πόλο, υπενθυμίζει, και το να υπάρχουν εκεί ραντάρ εντοπισμού και μέσα αναχαίτισης παρουσιάζει ένα όφελος. Επί του παρόντος, ο αμερικανικός στρατός διαθέτει συστήματα ραντάρ στη βάση του στο Πιτουφίκ (πρώην Θούλη).
Όσον αφορά την ανίχνευση, «είναι πάντα συμφέρον να υπάρχουν ραντάρ στη Γροιλανδία» για την παρακολούθηση των πυραύλων στο διάστημα, «αλλά θα γίνεται όλο και λιγότερο», σημειώνει ο Ετιέν Μαρκούζ και προσθέτει «οι ΗΠΑ βρίσκονται στη διαδικασία ανάπτυξης δορυφόρων χαμηλής τροχιάς HBTSS ακριβώς για την παρακολούθηση των πυραύλων κατά τη διάρκεια της εξωατμοσφαιρικής τους φάσης».
Why does that matter? Because Greenland only matters because Canada has failed to secure the Northeast Atlantic and Arctic missile corridor.
— John Ʌ Konrad V (@johnkonrad) January 10, 2026
Nearly ICBM from China or their ally Russia aimed at the U.S. East Coast must fly over or near Canada pic.twitter.com/hYdLGxHzEw
Εξάλλου οι υφιστάμενες αμυντικές συμφωνίες μεταξύ των ΗΠΑ, και της Γροιλανδίας και της Δανίας, επιτρέπουν ήδη πολλά στην Ουάσινγκτον.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να τοποθετήσουν στη Γροιλανδία τεχνικούς, υλικούς και ανθρώπινους πόρους, χωρίς περιορισμό. Θα μπορούσαν ακόμη και να επανατοποθετήσουν πυρηνικά μέσα εάν το ήθελαν.
Ωστόσο, το βασικό σημείο είναι ότι οι Δανοί και οι Γροιλανδοί πρέπει να ενημερωθούν και να ζητηθεί η γνώμη τους», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μίκαα Μπλουζόν-Μερέντ, ερευνητής στη γεωπολιτική των πόλων και συγγραφέας του βιβλίου «Mondes polaires».
3. The United States takes strategic control of Greenland so Golden Dome coverage overlaps with Alaska pic.twitter.com/5mHKfOlPj4
— John Ʌ Konrad V (@johnkonrad) January 10, 2026
«Εάν οι Δανοί έλεγαν όχι για ένα έργο αφού είχε ζητηθεί η γνώμη τους, και οι ΗΠΑ το έκαναν μονομερώς παρόλα αυτά, αυτό θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως παραβίαση της κυριαρχίας της Δανίας και θα είχε ως συνέπεια τη διπλωματική και πολιτική κλιμάκωση.
Επομένως, η Δανία δεν έχει δικαίωμα άσκησης βέτο με τη νομική έννοια του όρου αλλά, στην πραγματικότητα, αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ στη Γροιλανδία απαιτεί πολιτική συμφωνία», τονίζει.
Ο αρχηγός του προγράμματος «Golden Dome»
Επικεφαλής του προγράμματος για το έργο πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων του «Χρυσού Θόλου», θα είναι ο υπαρχηγός των διαστημικών επιχειρήσεων, Μάικλ Γκετλάιν.
Είναι υπεύθυνος για την υποστήριξη του αρχηγού επιχειρήσεων στην οργάνωση, την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό των διαστημικών δυνάμεων στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο εξωτερικό.
Είναι επίσης επιφορτισμένος με την ενσωμάτωση της διαστημικής πολιτικής στις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ αλλά και με την καθοδήγηση και τον συντονισμό των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με το διάστημα.
Ο Στρατηγός Μάικλ Γκετλάιν, αντιπρόεδρος των διαστημικών επιχειρήσεων, της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ / REUTERS / Kevin Lamarque
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει με εμφατικό τρόπο ότι «Χρυσός Θόλος» θα δημιουργηθεί «για να προστατεύσουμε την πατρίδα μας από μια πυραυλική επίθεση» και υπόσχεται ότι το σύστημα θα έχει λειτουργήσει πλήρως μέχρι να λήξει η θητεία του, δηλαδή τα επόμενα τρία χρόνια.
«Με τον Χρυσό Θόλο η Αμερική θα μπορεί να προστατευτεί από πυραύλους που μπορεί να φτάσουν από την άλλη άκρη του πλανήτη ακόμη και από το διάστημα» είχε υπογραμμίσει ο Αμερικανός πρόεδρος. Ωστόσο, οι πολιτικές και οι απειλές του – με πρόσχημα τα ζωτικά εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ και για τη δημιουργία του «Golden Dome» φέρνουν προς το παρόν το αντίστροφο αποτέλεσμα.
Δηλαδή, κινδυνεύει να προκαλέσει ρήξη στις σχέσεις με παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ εντός NATO και ικανοποιεί αυτούς (βλ. Ρωσία – Κίνα) από τους οποίους λέει ο Τραμπ ότι θέλει να προστατεύσει την χώρα του.
