Την έντονη αντίδραση του Τόκιο προκάλεσε η απόφαση της Κίνας να αυστηροποιήσει άμεσα τους ελέγχους στις εξαγωγές προς την Ιαπωνία προϊόντων «διπλής χρήσης», δηλαδή αγαθών που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς και ενδέχεται να περιλαμβάνουν σπάνιες γαίες.
Σύμφωνα με το Bloomberg, το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου ανακοίνωσε χθες Τρίτη (6.1.26) την εφαρμογή αυστηρότερων περιορισμών, χωρίς να προσδιορίζει συγκεκριμένα προϊόντα. Η αοριστία αυτή ενίσχυσε τις ανησυχίες στην Ιαπωνία ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να περιορίσει την προμήθεια κρίσιμων ορυκτών και σπανίων γαιών, απαραίτητων για βασικούς τομείς της οικονομίας, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η πληροφορική και η άμυνα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, μετά τις δηλώσεις της πρωθυπουργού της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι στις αρχές Νοεμβρίου, όταν είχε αφήσει να εννοηθεί ότι το Τόκιο θα μπορούσε να επέμβει στρατιωτικά σε περίπτωση επίθεσης κατά της Ταϊβάν, την οποία η Κίνα θεωρεί κινεζική επαρχία.
Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση, ο γενικός γραμματέας της διεύθυνσης Υποθέσεων Ασίας και Ωκεανίας του ιαπωνικού υπουργείου Εξωτερικών, Μασάκι Κανάι, υπέβαλε επίσημη διαμαρτυρία προς τον αναπληρωτή επικεφαλής της κινεζικής πρεσβείας στο Τόκιο, Σι Γιονγκ, ζητώντας την απόσυρση των μέτρων. Όπως ανέφερε το ιαπωνικό ΥΠΕΞ, τα νέα μέτρα «αποκλίνουν σημαντικά από τις διεθνείς πρακτικές» και χαρακτηρίστηκαν «απολύτως απαράδεκτα και βαθιά λυπηρά».
Η κλιμάκωση σημειώνεται σε μια περίοδο επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, μετά τις δηλώσεις της πρωθυπουργού της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι, η οποία είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής εμπλοκής της Ιαπωνίας σε περίπτωση επίθεσης κατά της Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο θεωρεί κινεζική επαρχία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Αναλυτές εκτιμούν ότι η ασαφής διατύπωση της κινεζικής ανακοίνωσης είναι πιθανό να αποτελεί συνειδητή στρατηγική πίεσης. Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Teneo, ο αντίκτυπος των μέτρων μπορεί να κυμανθεί από συμβολικός έως εξαιρετικά σοβαρός, ανάλογα με το αν και σε ποιο βαθμό θα περιοριστούν οι εξαγωγές κρίσιμων υλικών. «Η ανησυχία για τη διαθεσιμότητα βασικών κινεζικών βιομηχανικών αγαθών ασκεί άμεση πίεση στο Τόκιο για πιο συμφιλιωτική στάση», σημειώνει η Teneo.
Ο οικονομολόγος του ινστιτούτου Nomura, Τακαχίντε Κιούτσι, προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη συμπερίληψη των σπανίων γαιών στους περιορισμούς θα είχε «εξαιρετικά σοβαρό» αντίκτυπο στην ιαπωνική οικονομία, εκτιμώντας ότι ακόμη και μια τρίμηνη απαγόρευση θα μπορούσε να κοστίσει έως και 4,2 δισ. δολάρια.
Η Κίνα κυριαρχεί τόσο στην εξόρυξη όσο και κυρίως στη διύλιση σπανίων γαιών, γεγονός που της προσδίδει σημαντική γεωοικονομική ισχύ. Παρότι η Ιαπωνία έχει μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα την τελευταία δεκαετία, μετά την κρίση του 2010, παραμένει ευάλωτη, ιδίως όσον αφορά τις λεγόμενες «βαριές» σπάνιες γαίες, που χρησιμοποιούνται σε ισχυρούς μαγνήτες.
Η ιαπωνική στρατηγική διαφοροποίησης, με αιχμή την αυστραλιανή Lynas Rare Earths, έχει αποδώσει μερικώς, ωστόσο η προσφορά πολλών κρίσιμων στοιχείων εξακολουθεί να εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την Κίνα, διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων πιέσεων στις αλυσίδες εφοδιασμού.
