Εν μέσω ενός «ποταμού» παραπληροφόρησης σε διεθνές επίπεδο, η εσωτερική κρίση του Ιράν συνεχίζεται αμείωτη τις τελευταίες ημέρες. Οι μαζικές διαδηλώσεις και οι θάνατοι πολιτών αποτελούν καθημερινό φαινόμενο, ενώ άγνωστο παραμένει το κατά πόσο έχουν ξεπεράσει τα επίπεδα παλαιότερων ετών και το αν απειλείται όντως το καθεστώς.
Μια ουσιώδης διαφορά σε σύγκριση με το 2009 και το 2022 είναι ο διεθνής παράγοντας. Τα τελευταία χρόνια έχουμε στις ΗΠΑ μια κυβέρνηση που έχει δείξει ότι δεν έχει όρια στην παρεμβατικότητά της, ενώ ο πόλεμος Ιράν-Ισραήλ ανέδειξε με τη σειρά του κρίσιμες διαστάσεις της ασφάλειας του Ιράν, είτε θετικά είτε αρνητικά για το ίδιο το καθεστώς.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, δημοσιεύματα στις ΗΠΑ κάνουν λόγο για μια πρώτη προετοιμασία για το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης στο Ιράν, εφόσον ο Λευκός Οίκος κρίνει ότι είναι εφικτό και ότι μπορεί να οδηγήσει σε ανατροπή του καθεστώτος.
Αν και απέχουμε ακόμα από μια τέτοια εξέλιξη, η σημασία της θα ήταν πολύ μεγάλη όχι μόνο γεωπολιτικά, αλλά και στην ενεργειακή σφαίρα. Αυτό έχει δύο βασικές διαστάσεις:
Η πρώτη έχει να κάνει με την παραγωγή πετρελαίου του Ιράν που ανέρχεται σήμερα κοντά στα 5,5 εκατ. βαρέλια/ημέρα, όντας αυξημένη σταθερά τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.
Τυχόν εσωτερικό χάος θα απομειώσει έντονα την παραγωγή και τις εξαγωγές της χώρας, γεγονός που θα πλήξει σε πρώτη φάση κυρίως εισαγωγείς όπως η Κίνα. Πολύ σύντομα, όμως, η απώλεια μιας τόσο μεγάλης παραγωγής θα επηρεάσει και τις διεθνείς τιμές, οδηγώντας τες προς τα επάνω.
Σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις όπου ο γεωπολιτικός κίνδυνος δεν ανέβασε την τιμή του μαύρου χρυσού (βλέπε πόλεμο Ιράν-Ισραήλ, Βενεζουέλα κτλ), αυτή τη φορά δεν πρόκειται οι αγορές να μείνουν το ίδιο απαθείς.
Και αυτό μας οδηγεί στη δεύτερη μεγάλη διάσταση που είναι τα Στενά του Ορμούζ. Στο πρόσφατο παρελθόν, το Ιράν επέδειξε μεγάλη αυτοσυγκράτηση και καμία διάθεση να παρέμβει στον ευαίσθητο αυτό ενεργειακό κόμβο, μέσω του οποίου διακινούνται περί τα 20 εκατ. βαρέλια/ημέρα, όπως και άφθονο φυσικό αέριο.
Όμως, είναι απολύτως σαφές ότι αν το καθεστώς βρεθεί αντιμέτωπο με υπαρξιακό κίνδυνο, τότε κάθε επιλογή βρίσκεται στο τραπέζι, καθώς δεν θα έχει πλέον τίποτα να χάσει. Αν βρεθούμε σε μια τέτοια κατάσταση, τότε ανοίγονται πολλά άσχημα ενδεχόμενα. Εκτείνονται από μια στρατιωτική σύγκρουση στα Στενά, όπου οι ΗΠΑ και οι συμμαχικές χώρες θα σπεύσουν να τα “καθαρίσουν”, έως ενέργειες που θα εμπλέξουν και άλλες περιφερειακές δυνάμεις ή θα βλάψουν τις δικές τους υποδομές.
Το συγκεκριμένο σενάριο είναι που θα εκτόξευε τις τιμές πετρελαίου, έστω για μια χρονική περίοδο.
Μια ένδειξη για το κατά πόσο όλα τα παραπάνω αποτελούν ένα ρεαλιστικό σενάριο, θα δώσουν πάντως οι τιμές του Brent και του WTI αυτή την εβδομάδα. Αν η αγορά πετρελαίου αρχίσει να ανησυχεί, τότε σημαίνει ότι δεν υπάρχει μόνο καπνός, αλλά και φωτιά.
