Σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας μπαίνει η ελληνική οικονομία με δύο προειδοποιητικά σήματα να καταγράφονται σε δύο αδύνατα σημεία της, τον πληθωρισμό και τις εξαγωγές, τη στιγμή που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο νέας ενεργειακής αναταραχής.
Από τη μία πλευρά, ο πληθωρισμός του Φεβρουαρίου έδειξε ότι οι πιέσεις στις τιμές όχι μόνο δεν έχουν σβήσει, αλλά επιμένουν σε βασικά μέτωπα της καθημερινότητας. Από την άλλη, οι εξαγωγές του Ιανουαρίου κατέγραψαν απότομη πτώση, υπενθυμίζοντας ότι ένα νέο εξωτερικό σοκ θα βρει την οικονομία με ήδη ορατές ρωγμές σε δύο κρίσιμα πεδία, το κόστος ζωής και την εξωστρέφεια, δηλαδή ακριβώς εκεί που αναμένεται να «χτυπήσουν» οι επιπτώσεις της πολεμικής ανάφλεξης.
Η εικόνα του πληθωρισμού δείχνει ότι η αποκλιμάκωση παραμένει εύθραυστη. Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε ετήσια αύξηση 2,7% για τον Φεβρουάριο, από 2,5% έναν χρόνο πριν, ενώ σε μηνιαία βάση ο δείκτης αυξήθηκε κατά 0,1%. Πίσω από τον γενικό αριθμό, το βάρος παραμένει σε κατηγορίες που επηρεάζουν άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα, με τις τιμές στα τρόφιμα να κινούνται ανοδικά κατά 5,2%, τη στέγαση και την ενέργεια να καταγράφουν άνοδο 2,6% και την εστίαση μαζί με τη διαμονή να ανεβαίνουν κατά 6,5%.
Πρόκειται για πεδία στα οποία ένα νέο κύμα ενεργειακής πίεσης μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα, είτε μέσω του κόστους παραγωγής και μεταφοράς είτε μέσω των λογαριασμών και των υπηρεσιών.
Το δεύτερο μήνυμα έρχεται από το εξωτερικό εμπόριο. Οι εξαγωγές υποχώρησαν τον Ιανουάριο κατά 11,9% σε ετήσια βάση και διαμορφώθηκαν στα 3,63 δισ. ευρώ, από 4,12 δισ. ευρώ τον αντίστοιχο μήνα του 2025. Ακόμη και αν αφαιρεθούν τα πετρελαιοειδή και τα πλοία, η πτώση παραμένει, έστω αισθητά μικρότερη, στο 3,4%, κάτι που δείχνει ότι η αδυναμία δεν εξαντλείται μόνο στις πιο ευμετάβλητες κατηγορίες. Για μια οικονομία που «αγωνιά» να ενισχύσει την εξωστρέφεια της, αυτή η εικόνα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια συγκυρία όπου η γεωπολιτική ένταση απειλεί να επιβαρύνει όλες τις διεθνείς συναλλαγές.
Πού έγκειται ο κίνδυνος, τι εξετάζει η Αθήνα
Το πρόβλημα για την Αθήνα δεν είναι μόνο ότι ο πόλεμος μπορεί να φέρει νέο κύμα ακρίβειας. Είναι ότι αυτό το ενδεχόμενο κάνει την εμφάνιση του σε μία στιγμή όπου δύο πολύ ευαίσθητοι δείκτες δείχνουν ήδη σημάδια αδυναμίας.
Αν οι τιμές ενέργειας τροφοδοτήσουν ένα νέο γύρο ανατιμήσεων, η πίεση στα νοικοκυριά θα περάσει ξανά στην κατανάλωση και έτσι και στην ανάπτυξη, ενώ αν, παράλληλα, η διεθνής αναταραχή χτυπήσει τις εμπορικές ροές η πίεση θα περάσει και στις επιχειρήσεις που εξάγουν.
Σε αυτό το περιβάλλον, το οικονομικό επιτελείο κρατά όλα τα «εργαλεία» διαθέσιμα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την πιο άμεση επίπτωση του πολέμου, δηλαδή τις τιμές της ενέργειας, χωρίς όμως να πατά ακόμη το «κουμπί», αν δεν δει την κατάσταση να «ξεφεύγει».
Σύμφωνα με πηγές από το υπουργείο Οικονομικών, η κυβέρνηση είχε εξαρχής την τεχνογνωσία και την ετοιμότητα να ενεργοποιήσει παρεμβάσεις αν η κατάσταση επιδεινωνόταν απότομα, ενώ όταν το πετρέλαιο τη Δευτέρα (9.3.2026) είχε κινηθεί πέριξ των 120 δολαρίων το βαρέλι είχαν εξεταστεί πολύ σοβαρά όλα τα σενάρια ενεργοποίησης.
Τελικά, η υποχώρηση του πετρελαίου στα διαχειρίσιμα επίπεδα πέριξ των 90 δολαρίων, μείωσε την άμεση ανάγκη παρεμβάσεων, οδηγώντας στη γραμμή της στάσης αναμονής και στενής παρακολούθηση των εξελίξεων ημέρα με την ημέρα, με τις παρεμβάσεις ενίσχυσης έναντι του ενεργειακού κόστους, να έχουν βγει προσωρινά από το προσκήνιο αλλά όχι οριστικά.
Πάντως, οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως αν χρειαστεί μπορούν να ενεργοποιηθούν άμεσα εργαλεία όπως είναι, πρωτίστως, το πλαφόν στα καύσιμα, αλλά φυσικά, και μορφές ενίσχυσης σαν και αυτές που εφαρμόστηκαν στην περίπτωση της Ουκρανίας.
Η ίδια εικόνα επιφυλακής, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα καθώς επικρατεί σε όλες τις χώρες της ΕΕ, όπως άλλωστε φάνηκε και στα «πηγαδάκια» στο περιθώριο του χθεσινού Eurogroup, όπου οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται να αποφεύγουν προς το παρόν τις βιαστικές κινήσεις, χωρίς όμως να αποκλείουν τίποτα αν η κρίση αποκτήσει διάρκεια.
Σε κάθε περίπτωση, εφόσον η αναταραχή δεν αποκλιμακωθεί, τονίζεται πως η περίμετρος θεωρείται δεδομένο ότι θα είναι στοχευμένη, με σαφή εισοδηματικά κριτήρια, και όχι οριζόντια.
