Το δημογραφικό αλλάζει άρδην τα δεδομένα για την οικονομία, την αγορά εργασίας και τις δημοκρατίες. «Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας οι νέοι αποτελούν μειοψηφία», όπως αναφέρει σε συνέντευξή του στο Newsit.gr ο Επικεφαλής Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τη Δυναμική των Πληθυσμών Άρης Αλεξόπουλος.
Το Κέντρο Κρήτης ιδρύθηκε το 2023, ύστερα από πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης, και είναι το πρώτο διεθνές θεματικό κέντρο του Οργανισμού αφιερωμένο στη μελέτη της δυναμικής των πληθυσμών, δηλαδή στις γεννήσεις, τους θανάτους, τη μετανάστευση και τον τρόπο με τον οποίο όλα αυτά επιδρούν στην οικονομία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο κ. Αλεξόπουλος εξηγεί ότι η ονομασία επιλέχθηκε για συμβολικούς λόγους, καθώς η Κρήτη βρίσκεται εκεί όπου συνδέονται τρεις ήπειροι και αποτελεί ιστορικά ένα πετυχημένο παράδειγμα υποδοχής και ενσωμάτωσης πληθυσμών. Το ίδιο το νησί, προσθέτει, μαζί με το Νότιο Αιγαίο και ορισμένες Κυκλάδες όπως η Πάρος, συνιστά εξαίρεση στον κανόνα, με μικρή αύξηση γεννήσεων που αποδίδεται όχι σε πολιτισμικά χαρακτηριστικά αλλά στην οικονομική δραστηριότητα του τουρισμού, η οποία κρατά τους νέους στον τόπο τους.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι ελληνικό. Ο επικεφαλής του Κέντρου υπογραμμίζει ότι, αν εξαιρεθούν ελάχιστες χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, οι γεννήσεις υποχωρούν παντού. Ο δείκτης αναπλήρωσης του πληθυσμού απαιτεί περίπου 2,1 παιδιά ανά γυναίκα ώστε ένας πληθυσμός να μη συρρικνώνεται, τη στιγμή που η Ελλάδα βρίσκεται στο 1,3, στα ίδια επίπεδα με την Τουρκία και την Ινδία. Η Κίνα ήδη χάνει πληθυσμό, ενώ η Νότια Κορέα έχει υποχωρήσει κάτω από το 0,7, δηλαδή λιγότερο από ένα παιδί ανά οικογένεια. Ο λόγος, διευκρινίζει, είναι κυρίως ότι η τεκνοποίηση έχει γίνει πλέον επιλογή, μέσα από τον οικογενειακό προγραμματισμό και την αντισύλληψη. Στην Ελλάδα, μάλιστα, το 57% όσων ρωτήθηκαν σε έρευνες γνώμης δηλώνει ότι επιθυμεί δύο παιδιά, όμως η πραγματικότητα σταματά στο 1,3, ακριβώς επειδή η ανατροφή ενός παιδιού λειτουργεί σαν μαραθώνιος.
Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται. Ο κ. Αλεξόπουλος θυμίζει ότι στις αρχές του 20ού αιώνα το προσδόκιμο ήταν 35 έτη, ενώ σήμερα αγγίζει τα 81 με 82, με τα παιδιά που γεννιούνται τώρα να αναμένεται να ζήσουν κατά μέσο όρο πάνω από 100 χρόνια. Σε αυτό το πλαίσιο, τονίζει πως το όραμα της πρόωρης συνταξιοδότησης δεν αντέχει, αφού ένας σημερινός εξηντάρης δεν έχει καμία βιολογική σχέση με τον αντίστοιχο του παρελθόντος. Προς την κατεύθυνση αυτή, ενδεχομένως να έπρεπε να καταργηθεί το υποχρεωτικό όριο συνταξιοδότησης, ώστε όσοι το επιθυμούν να παραμένουν στην αγορά εργασίας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σε αυτή τη μετάβαση, παρατηρεί, αρωγός είναι η τεχνολογία, η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες επιτρέπουν στους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας να επικεντρωθούν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Το διακύβευμα αποτυπώνεται στους αριθμούς. Το εργατικό δυναμικό ηλικίας 15 έως 64 ετών, που σήμερα φτάνει περίπου τα 6,8 εκατομμύρια, αναμένεται να έχει υποχωρήσει στα 4,5 εκατομμύρια έως το 2050, δηλαδή σχεδόν δύο εκατομμύρια λιγότεροι εργαζόμενοι. Ο κ. Αλεξόπουλος προειδοποιεί ότι, αν δεν βελτιωθεί η παραγωγικότητα, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κινδυνεύει να μειωθεί κατά περίπου 15%, με άμεσο αντίκτυπο στο βιοτικό επίπεδο.
Ο επικεφαλής του Κέντρου καταλήγει ότι η ανατροφή ενός παιδιού πρέπει σχεδόν να αντιμετωπιστεί ως δημόσιο αγαθό, με την Ελλάδα να δαπανά για την προσχολική αγωγή μόλις το 0,3% του ΑΕΠ έναντι μέσου όρου 0,6% στον ΟΟΣΑ και 1,8% στη Σουηδία.
