Μειωμένα τεκμήρια διαβίωσης για κατοικίες, επιβατικά αυτοκίνητα και σκάφη αναψυχής θα ισχύσουν στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν μέσα στο 2026 από τους Έλληνες φορολογούμενους, μετά τις αλλαγές που θεσπίστηκαν με τον νόμο 5246/2025.
Η παρέμβαση αφορά τα τεκμήρια διαβίωσης του σχετικού άρθρου του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, δηλαδή τον μηχανισμό με τον οποίο προσδιορίζεται τεκμαρτό εισόδημα με βάση την κατοχή ή χρήση περιουσιακών στοιχείων και ορισμένων δαπανών των φορολογουμένων. Στην πράξη, τα τεκμήρια λειτουργούν ως βάση όταν τα δηλωθέντα πραγματικά εισοδήματα είναι χαμηλότερα, επηρεάζοντας το φορολογητέο εισόδημα που τελικά λαμβάνεται υπόψη από την εφορία.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Παράλληλα, και από τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν περίπου 477.000 φορολογούμενοι, σύμφωνα με τα συνοδευτικά στοιχεία του σχεδίου κρατικού προϋπολογισμού 2026, με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος που αποτυπώνεται στα 40 εκατ. ευρώ.
Ποιες είναι οι αλλαγές σε κατοικίες, αυτοκίνητα, σκάφη και γονείς
Στις κατοικίες, η κλίμακα της ετήσιας αντικειμενικής δαπάνης μειώνεται κατά 30% ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ μειώνονται και οι προσαυξήσεις που συνδέονται με τις υψηλές τιμές ζώνης. Για τους κύριους χώρους της κύριας κατοικίας, το τεκμήριο ορίζεται πλέον σε 28 ευρώ ανά τ.μ. για τα πρώτα 80 τ.μ., σε 45 ευρώ για τα επόμενα 81-120 τ.μ., σε 77 ευρώ για τα 121 – 200 τ.μ., σε 140 ευρώ για τα 201 – 300 τ.μ. και σε 280 ευρώ ανά τ.μ. για ό,τι υπερβαίνει τα 300 τ.μ..
Για τους βοηθητικούς χώρους της κύριας κατοικίας προβλέπεται ποσό 28 ευρώ ανά τ.μ.. Παραμένει η προσαύξηση 20% για μονοκατοικίες, ενώ για δευτερεύουσες κατοικίες (και τους βοηθητικούς χώρους τους) το τεκμήριο ορίζεται στο 50% της δαπάνης που προκύπτει από την αντίστοιχη κλίμακα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η μείωση δεν είναι μόνο οριζόντια ανά τετραγωνικό. Η πρόσθετη επιβάρυνση λόγω αντικειμενικών τιμών μειώνεται, καθώς για ζώνες από 2.800 έως 4.999 ευρώ ανά τ.μ. η προσαύξηση διαμορφώνεται σε 30% (από 40%), ενώ για ζώνες από 5.000 ευρώ και άνω σε 58% (από 70%).
Αυτό σημαίνει ότι σε ακριβές περιοχές η συνολική μείωση μπορεί να ξεπερνά το 30%, επειδή πέφτει και ο συντελεστής της προσαύξησης. Ενδεικτικά, για κύρια κατοικία 120 τ.μ. σε περιοχή με τιμή ζώνης 3.000 ευρώ, το τεκμήριο διαμορφώνεται πλέον σε 5.252 ευρώ, έναντι 8.120 ευρώ πριν από τις αλλαγές, δηλαδή περίπου 35% χαμηλότερα. Αντίστοιχα, για κατοικία 300 τ.μ. σε περιοχή με τιμή ζώνης 5.000 ευρώ, το τεκμήριο μειώνεται σε 38.236 ευρώ από 58.820 ευρώ, επίσης με συνολικό «κούρεμα» κοντά στο 35%, επειδή μειώθηκε τόσο η βάση ανά τετραγωνικό όσο και η προσαύξηση της ζώνης.
Στα επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, η μείωση είναι της τάξης του 50% για τα οχήματα που έχουν ταξινομηθεί για πρώτη φορά έως τις 31.10.2010, καθώς η βάση και οι προσαυξήσεις ανά κυβισμό μειώνονται στο μισό. Το τεκμήριο ξεκινά από 2.000 ευρώ για έως 1.200 κυβικά, προστίθενται 300 ευρώ ανά 100 κυβικά για το τμήμα από 1.201 έως 2.000 κυβικά, 450 ευρώ ανά 100 κυβικά για το τμήμα από 2.001 έως 3.000 κυβικά και 600 ευρώ ανά 100 κυβικά για το τμήμα πάνω από τα 3.000 κυβικά. Η ίδια κλίμακα εφαρμόζεται και για αυτοκινούμενα τροχόσπιτα ανεξαρτήτως έτους πρώτης ταξινόμησης. Παράλληλα, παραμένουν οι εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 31: η αντικειμενική δαπάνη δεν εφαρμόζεται για Ι.Χ. με πιστοποιητικό αυθεντικότητας, καθώς και για Ι.Χ. ειδικά διασκευασμένα για άτομα με κινητική αναπηρία.
Για οχήματα πρώτης ταξινόμησης από 1.11.2010 και μετά, ο υπολογισμός αλλάζει φιλοσοφία και γίνεται αποκλειστικά με βάση τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, όπως αυτές λαμβάνονται υπόψη για τα τέλη κυκλοφορίας. Το τεκμήριο ορίζεται σε 2.000 ευρώ για εκπομπές έως 122 γραμμάρια CO2 ανά χιλιόμετρο. Για εκπομπές από 123 έως 139 γραμμάρια, προστίθενται 30 ευρώ για κάθε γραμμάριο πάνω από τα 122. Για εκπομπές από 140 έως 166 γραμμάρια, προστίθενται 45 ευρώ για κάθε γραμμάριο πάνω από τα 139, ενώ για εκπομπές πάνω από 166 γραμμάρια προστίθενται 60 ευρώ για κάθε γραμμάριο πάνω από τα 166. Με άλλα λόγια, «κλειδί» γίνεται πλέον ο ρύπος και όχι ο κυβισμός, κάτι που μετατοπίζει το βάρος προς τα οχήματα υψηλότερων εκπομπών και ευνοεί τα νεότερα, χαμηλότερων ρύπων. Για παράδειγμα, Ι.Χ. με 130 γραμμάρια CO2 «γράφει» 2.240 ευρώ (2.000 ευρώ συν 8 επί 30 ευρώ), ενώ Ι.Χ. με 150 γραμμάρια CO2 ανεβαίνει στα 3.005 ευρώ (2.000 ευρώ συν 17 επί 30 ευρώ, συν 11 επί 45 ευρώ).
Στα σκάφη αναψυχής ιδιωτικής χρήσης, η αλλαγή μειώνει τα ποσά για τις βασικές κατηγορίες μηχανοκίνητων ανοικτού τύπου και σκαφών με χώρο ενδιαίτησης, κατεβάζοντας τα τεκμήρια των νεότερων σκαφών στα επίπεδα που αντιστοιχούσαν έως τώρα στα παλαιότερα. Για μηχανοκίνητα σκάφη ανοικτού τύπου, ταχύπλοα και μη, ολικού μήκους έως 5 μέτρα, το τεκμήριο ορίζεται σε 2.800 ευρώ και για μήκος πάνω από 5 μέτρα αυξάνεται κατά 1.400 ευρώ ανά επιπλέον μέτρο. Για ιστιοφόρα ή μηχανοκίνητα ή μικτά σκάφη με χώρο ενδιαίτησης, έως 7 μέτρα το τεκμήριο είναι 8.400 ευρώ, από 7 έως 10 μέτρα προστίθενται 2.100 ευρώ ανά επιπλέον μέτρο, από 10 έως 12 μέτρα προστίθενται 5.250 ευρώ ανά επιπλέον μέτρο, από 12 έως 15 μέτρα 10.500 ευρώ ανά επιπλέον μέτρο, από 15 έως 18 μέτρα 15.750 ευρώ ανά επιπλέον μέτρο, από 18 έως 22 μέτρα 21.000 ευρώ ανά επιπλέον μέτρο και πάνω από 22 μέτρα 35.000 ευρώ ανά επιπλέον μέτρο. Τα ποσά αυτής της κατηγορίας μειώνονται κατά 50% για ιστιοφόρα, ενώ κατά 50% μειώνονται και για πλοία αναψυχής που έχουν κατασκευαστεί ή κατασκευάζονται στην Ελλάδα εξ ολοκλήρου από ξύλο, συγκεκριμένων παραδοσιακών τύπων. Για σκάφη με μόνιμο πλήρωμα ναυτολογημένο, στην αντικειμενική δαπάνη προστίθεται και η αμοιβή του πληρώματος, ενώ τα σκάφη επαγγελματικής χρήσης δεν λαμβάνονται υπόψη για την αντικειμενική δαπάνη.
Μία ακόμη αλλαγή που αφορά νοικοκυριά με παιδιά προβλέπεται ρητά στο άρθρο 31. Η ελάχιστη αντικειμενική δαπάνη δεν εφαρμόζεται στα εξαρτώμενα τέκνα που αποκτούν εισόδημα και έχουν υποχρέωση υποβολής δήλωσης. Έτσι, σε περιπτώσεις όπου ένα παιδί έχει δικό του εισόδημα αλλά παραμένει εξαρτώμενο, δεν επιβαρύνεται αυτόματα με το ελάχιστο τεκμήριο μόνο και μόνο λόγω της ιδιότητάς του.
