Η εποχή που ένα ευρωπαϊκό διαβατήριο ζώου και ένα απλό microchip ήταν αρκετά για μια απρόσκοπτη μετακίνηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανήκει πλέον στο παρελθόν.
Με την πλήρη ενεργοποίηση του Κανονισμού (ΕΕ) 2026/131, η Ευρώπη υψώνει ένα ψηφιακό τείχος κατά του παράνομου εμπορίου ζώων συντροφιάς, επιβάλλοντας αυστηρότατα πρότυπα ιχνηλασιμότητας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Για τον Έλληνα ταξιδιώτη, αλλά και για τις ελεγκτικές αρχές στα αεροδρόμια και τα λιμάνια της χώρας, η νέα πραγματικότητα απαιτεί απόλυτη ακρίβεια στα έγγραφα και ψηφιακή διασύνδεση των δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.
Το τέλος του «συγκεκαλυμμένου εμπορίου»
Ο πυρήνας του νέου Κανονισμού 2026/131 εστιάζει στον διαχωρισμό της εμπορικής από τη μη εμπορική μετακίνηση.
Μέχρι πρότινος, το «παράθυρο» της μετακίνησης έως και πέντε ζώων ανά άτομο χρησιμοποιούνταν συχνά ως κάλυψη για παράνομες πωλήσεις κουταβιών. Πλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει την υποχρεωτική γραπτή δήλωση μη εμπορικού σκοπού, η οποία συνοδεύεται από ψηφιακή σφραγίδα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Σύμφωνα με τον Κανονισμό, ο ιδιοκτήτης-κηδεμόνας ή ο εξουσιοδοτημένος συνοδός πρέπει να αποδεικνύει ότι η μετακίνηση του ζώου συνδέεται άμεσα με τη δική του μετακίνηση εντός πέντε ημερών.
Οι ελληνικές κτηνιατρικές υπηρεσίες στα σύνορα έχουν λάβει σαφείς οδηγίες: κάθε ταξιδιώτης με περισσότερα από δύο ζώα μπαίνει αυτόματα στο «μικροσκόπιο» της ιχνηλασιμότητας, ενώ η δήλωση μη εμπορικού σκοπού διασταυρώνεται πλέον με το σύστημα TRACES (Trade Control and Expert System).
Ιχνηλασιμότητα: Το microchip δεν αρκεί
Η μεγαλύτερη καινοτομία του 2026/131 είναι η υποχρεωτική διαλειτουργικότητα των εθνικών βάσεων δεδομένων. Στην Ελλάδα, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (pet.gov.gr) είναι πλέον πλήρως διασυνδεδεμένο με την ευρωπαϊκή πύλη.
Αυτό σημαίνει ότι ένας ελεγκτής στο αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης ή στο λιμάνι της Πάτρας μπορεί με μια σάρωση να δει όχι μόνο ποιος είναι ο ιδιοκτήτης-κηδεμόνας, αλλά και αν το microchip έχει καταχωρηθεί από πιστοποιημένο κτηνίατρο στην Ελλάδα.
Το «μαύρο» εμπόριο microchips που αγοράζονταν online και τοποθετούνταν παράνομα από μη ειδικούς τίθεται εκτός νόμου στην πράξη, καθώς τα τσιπ που δεν αντιστοιχούν σε εγκεκριμένες παρτίδες του επίσημου μητρώου «χτυπάνε» κόκκινο κατά τον έλεγχο.
Αεροδρόμια και λιμάνια: Η πρόκληση των ελέγχων
Στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» και στα λιμάνια του Πειραιά και της Ηγουμενίτσας, οι ελληνικές ελεγκτικές αρχές (ΥΠΑΑΤ και Τελωνεία) έχουν αναβαθμίσει τον εξοπλισμό τους.
Οι νέοι σαρωτές (scanners) τελευταίας γενιάς επιτρέπουν την ανάγνωση των δεδομένων και την άμεση αντιπαραβολή τους με το ψηφιακό διαβατήριο που φέρει κωδικό QR.
Οι δικηγόροι που ειδικεύονται στο ευρωπαϊκό δίκαιο επισημαίνουν ότι οι κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση είναι εξαιρετικά αυστηρές.
Σε περίπτωση που η γραπτή δήλωση κριθεί ψευδής ή το ζώο δεν φέρει την προβλεπόμενη ιχνηλασιμότητα, οι αρχές έχουν το δικαίωμα όχι μόνο να απαγορεύσουν την είσοδο ή έξοδο, αλλά και να θέσουν το ζώο σε υποχρεωτική καραντίνα με έξοδα του ιδιοκτήτη-κηδεμόνα, επιβάλλοντας ταυτόχρονα διοικητικά πρόστιμα που ξεκινούν από 2.000 ευρώ.
Το «κλειδί» της επιτυχίας: Η ενημέρωση του κτηνιάτρου
Η προσαρμογή στις αλλαγές του 2026/131 ξεκινά από το κτηνιατρείο. Ο κτηνίατρος δεν είναι πλέον μόνο ο ιατρός του ζώου, αλλά και ο «πιστοποιητής» της νομιμότητας του ταξιδιού. Κάθε ενημέρωση στο διαβατήριο, από τον εμβολιασμό κατά της λύσσας μέχρι την κλινική εξέταση πριν το ταξίδι, πρέπει να «ανεβαίνει» ψηφιακά στο σύστημα εντός 24 ωρών.
Η ελληνική κτηνιατρική κοινότητα βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν «μπλοκαρισμένα» ζώα στις πύλες εξόδου λόγω καθυστερήσεων στην ενημέρωση των δεδομένων.
Ο Κανονισμός 2026/131 αποτελεί την απάντηση της Ευρώπης σε μια χρόνια παθογένεια. Παρότι οι νέες διαδικασίες προσθέτουν ένα επίπεδο γραφειοκρατίας για τους ιδιοκτήτες-κηδεμόνες, η διασφάλιση ότι κάθε ζώο που ταξιδεύει είναι ιχνηλάσιμο και υγιές αποτελεί τη μοναδική οδό για την εξάλειψη του παράνομου εμπορίου.
Για την Ελλάδα, η πρόκληση παραμένει η αυστηρή τήρηση των ελέγχων στα σημεία εισόδου, ώστε η χώρα να μην αποτελέσει την «πίσω πόρτα» για παράνομες διακινήσεις προς την υπόλοιπη Ευρώπη.
