Από το βήμα της εκδήλωσης στο ξενοδοχείο Porto Palace, ο επικεφαλής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, Αλέξης Τσίπρας, αναμένεται να περιγράψει το σχέδιό του για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας, συμπυκνώνοντάς το στη φράση: «Παράγουμε περισσότερο, μοιράζουμε δικαιότερα, ζούμε καλύτερα».
Στον πυρήνα της ομιλίας του Αλέξη Τσίπρα θα βρεθεί ένα Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης με ορίζοντα πέραν της τετραετίας, αλλά με συγκεκριμένο δημοσιονομικό αποτύπωμα για την περίοδο 2027-2030. Η βασική πολιτική επιδίωξη είναι να εμφανιστεί η ΕΛ.Α.Σ. όχι μόνο ως δύναμη κοινωνικής προστασίας, αλλά ως φορέας μιας εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης, με κοστολογημένες παρεμβάσεις, καθορισμένες πηγές χρηματοδότησης και μηχανισμούς ελέγχου της αποτελεσματικότητάς τους.
Η φράση που αναμένεται να διατρέξει ολόκληρη την παρουσίαση είναι σαφής. «Καμία υπόσχεση χωρίς κοστολόγηση, καμία δαπάνη χωρίς αποτέλεσμα». Πρόκειται για μια επιλογή με εμφανή πολιτική στόχευση. Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να προλάβει την κριτική περί παροχολογίας και να μεταφέρει τη σύγκρουση στο πεδίο της δημοσιονομικής αξιοπιστίας, υποστηρίζοντας ότι η κοινωνική πολιτική μπορεί να είναι μόνιμη μόνο όταν στηρίζεται σε εξίσου μόνιμα έσοδα.
Η εκδήλωση θα γίνει σήμερα Τετάρτη (2.9.26) στο Porto Palace:
Ο λογαριασμός της τετραετίας
Σύμφωνα με τα στοιχεία του οικονομικού επιτελείου της ΕΛ.Α.Σ., το μικτό κόστος των μέτρων για την τετραετία 2027-2030 ανέρχεται σε 7,39 δισ. ευρώ. Από τις παρεμβάσεις προβλέπεται να προκύψουν μόνιμα νέα έσοδα ύψους 1,92 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα η καθαρή δημοσιονομική δαπάνη να περιορίζεται στα 5,47 δισ. ευρώ.
Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος υπολογίζεται στα 5,60 δισ. ευρώ. Με βάση αυτούς τους αριθμούς, το πρόγραμμα όχι μόνο ισοσκελίζεται, αλλά αφήνει και ένα περιορισμένο αποθεματικό ασφαλείας της τάξης των 130 εκατ. ευρώ.
Οι συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι στον συγκεκριμένο υπολογισμό δεν περιλαμβάνονται τα αναμενόμενα έσοδα από την αποκαλούμενη «Πατριωτική Εισφορά». Η εισφορά θα έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα και, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα διευρύνει περαιτέρω τον ετήσιο δημοσιονομικό χώρο. Το ύψος της, οι υπόχρεοι και η κλίμακα εφαρμογής της αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμα σημεία της παρουσίασης, καθώς από αυτά θα κριθεί τόσο η δημοσιονομική της απόδοση όσο και το πραγματικό αναδιανεμητικό της βάρος.
Το μήνυμα που εκπέμπει το οικονομικό επιτελείο είναι ότι τα αναμενόμενα έσοδα της εισφοράς δεν προεξοφλούνται πριν ο μηχανισμός οριστικοποιηθεί και τεθεί σε εφαρμογή. «Η πολιτική διαφορά δεν είναι ότι υποσχόμαστε περισσότερα. Είναι ότι ξέρουμε τι υποσχόμαστε και από πού πληρώνεται», σημειώνουν συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα, περιγράφοντας τη φιλοσοφία του σχεδίου.
Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης στη θέση του Ταμείου Ανάκαμψης
Κεντρικό εργαλείο για τη χρηματοδότηση του παραγωγικού μετασχηματισμού θα είναι το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης. Κατά την πρόταση της ΕΛ.Α.Σ., το νέο Ταμείο θα διαδεχθεί το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και θα κατευθύνει πόρους σε επενδύσεις με μετρήσιμο παραγωγικό και κοινωνικό αποτέλεσμα.
Η επιλογή αυτή συνοδεύεται από ευθεία πολιτική επίθεση στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, την οποία η ΕΛ.Α.Σ. κατηγορεί ότι μετέτρεψε το Ταμείο Ανάκαμψης σε «μεγάλη χαμένη εθνική ευκαιρία». Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν περιορίζεται στο ύψος των διαθέσιμων πόρων. Επεκτείνεται στον τρόπο με τον οποίο αυτοί κατανέμονται, στους κλάδους που ενισχύονται και στην περιφερειακή διάσταση των επενδύσεων.
Στόχος του νέου Ταμείου, όπως θα παρουσιαστεί, είναι να συνδέσει την παραγωγική πολιτική με την αποκέντρωση και τη σύγκλιση των περιφερειών, επιχειρώντας να απαντήσει σε μια από τις διαχρονικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας: τη συγκέντρωση επενδύσεων, εισοδήματος και ευκαιριών σε περιορισμένα γεωγραφικά και επιχειρηματικά κέντρα.
Και σε αυτήν την περίπτωση, πάντως, οι υπολογισμοί εμφανίζονται συντηρητικοί. Στα διαθέσιμα κεφάλαια δεν εντάσσονται ευρωπαϊκοί πόροι οι οποίοι αναμένονται, αλλά δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί, όπως εκείνοι του νέου ΕΣΠΑ ή του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE. Η ηγεσία της ΕΛ.Α.Σ. θέλει έτσι να υπογραμμίσει ότι ο βασικός σχεδιασμός δεν στηρίζεται σε κονδύλια των οποίων ούτε το ύψος ούτε οι όροι διάθεσης έχουν οριστικοποιηθεί.
Ανακατανομή των φορολογικών βαρών
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος του σχεδίου αφορά τη φορολογία. Η πρόταση προβλέπει εξορθολογισμό των επιβαρύνσεων για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες, παράλληλα με δικαιότερη κατανομή των βαρών μέσω της Πατριωτικής Εισφοράς.
Η επιλογή του όρου μόνο τυχαία δεν είναι. Η ΕΛ.Α.Σ. επιδιώκει να παρουσιάσει τη μεγαλύτερη συμβολή των οικονομικά ισχυρότερων όχι ως τιμωρητική φορολόγηση, αλλά ως συμμετοχή στη χρηματοδότηση ενός κοινού σχεδίου ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Η πολιτική ουσία, ωστόσο, θα κριθεί στις λεπτομέρειες: ποια εισοδήματα ή περιουσιακά στοιχεία θα επιβαρυνθούν, με ποιους συντελεστές και αν η εισφορά θα λειτουργήσει συμπληρωματικά ή θα οδηγήσει σε ευρύτερη αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας.
Η διακήρυξη περί «δίκαιης ανάπτυξης» αποκτά έτσι διπλό περιεχόμενο. Δεν αφορά μόνο τη δημιουργία περισσότερου πλούτου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μοιράζονται τόσο τα οφέλη όσο και το κόστος της αναπτυξιακής προσπάθειας.
Μέτρα σε φάσεις και δημόσια αξιολόγηση
Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνει ο τρόπος εφαρμογής των δεσμεύσεων. Κάθε νέο μέτρο προβλέπεται να εισάγεται σταδιακά, να ελέγχεται πριν από τη γενίκευσή του και να επανεκτιμάται σε ετήσια βάση. Για τις θεσμικές αλλαγές θα ορίζονται συγκεκριμένοι υπεύθυνοι, ενώ τα αποτελέσματα θα υπόκεινται σε δημόσια αξιολόγηση.
Ο δημοσιονομικός κανόνας διατυπώνεται χωρίς περιθώρια παρερμηνείας: καμία μόνιμη παροχή χωρίς μόνιμη πηγή χρηματοδότησης και καμία μόνιμη δαπάνη με έκτακτο έσοδο. Με αυτόν τον τρόπο, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να διαχωρίσει την πρότασή του τόσο από πολιτικές οριζόντιας λιτότητας όσο και από παροχές που εξαγγέλλονται όταν δημιουργείται συγκυριακό δημοσιονομικό πλεόνασμα.
Στην ομιλία αναμένεται να απορρίψει και την αντίληψη ότι η δημοσιονομική πειθαρχία συνεπάγεται πάγωμα της κοινωνικής πολιτικής. Αντίθετα, θα υποστηρίξει ότι η αξιοπιστία αποτελεί προϋπόθεση για τη σταθερή προστασία των ασθενέστερων, επειδή ένα κράτος που δεν ελέγχει τις δαπάνες και τα έσοδά του δεν μπορεί να εγγυηθεί διαρκείς κοινωνικές παρεμβάσεις.
«Λέμε από πριν τι χωράει, πότε χωράει και ποιος το πληρώνει» είναι η φράση με την οποία το επιτελείο συνοψίζει το πολιτικό και οικονομικό στίγμα της παρουσίασης. Στη Θεσσαλονίκη, ο Αλέξης Τσίπρας καλείται πλέον να μετατρέψει αυτήν τη διακήρυξη σε συγκεκριμένο πρόγραμμα. Να εξηγήσει ποιοι θα ωφεληθούν, ποιοι θα κληθούν να συνεισφέρουν περισσότερο και με ποιον τρόπο τα 7,39 δισ. ευρώ της τετραετίας θα αλλάξουν την καθημερινότητα, την παραγωγική βάση και την κατανομή του πλούτου στη χώρα.
