Ανατροπή στους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου φέρνει ο Ντόναλντ Τραμπ. Από την 1η Αυγούστου, οι ΗΠΑ θα επιβάλλουν νέους τελωνειακούς δασμούς σε εισαγόμενα προϊόντα σχεδόν από κάθε περιοχή του πλανήτη — ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την Ουάσιγκτον ή όχι. Πρόκειται για στροφή στον προστατευτισμό, χωρίς προηγούμενο από τη δεκαετία του 1930.
Ο Ντόναλντ Τραμπ στοχοποιεί μεταξύ άλλων την Ιαπωνία, την Ινδονησία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Νότια Κορέα, φροντίζοντας παράλληλα να αποφύγει αντίποινα εις βάρος των ΗΠΑ. Στόχος του, σύμφωνα με ειδικούς, είναι να επιβάλει μια νέα ισορροπία ισχύος — χωρίς όμως να ανατρέψει πλήρως το παγκόσμιο σύστημα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Οι αμερικανικές εισαγωγές θα πληγούν περισσότερο
Από το 1947 και τη δημιουργία της GATT — πρόδρομου του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου — η μείωση των τελωνειακών φραγμών θεωρείται πυλώνας της παγκοσμιοποίησης. «Μάθαμε ότι μια χώρα ευημερεί περισσότερο όταν μειώνει τους δασμούς της. Και ακόμη περισσότερο όταν το κάνουν και οι άλλοι», εξηγεί ο Ρίτσαρντ Μπόλντγουιν, καθηγητής στο IMD της Λοζάνης και πρώην σύμβουλος του προέδρου Τζορτζ Μπους του πρεσβύτερου.
Ο Τραμπ, αντίθετα, προχωρά σε ένα «άλμα προς τα πίσω», επιβάλλοντας τους υψηλότερους δασμούς των τελευταίων 90 ετών. Οι επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο αναμένεται να είναι περιορισμένες — καθώς «ο υπόλοιπος κόσμος παραμένει υπέρ του ελεύθερου εμπορίου», λέει ο ίδιος ειδικός. Όμως το βάρος των δασμών θα πέσει κυρίως σε αμερικανικές εταιρείες και τελικά στους καταναλωτές.
Για τον πρώην γενικό διευθυντή του ΠΟΕ, Πασκάλ Λαμί, πρόκειται για μια «Πύρρειο νίκη» του Τραμπ. «Οι ΗΠΑ θα πληγούν περισσότερο από όλους», προειδοποιεί. Άλλωστε, οι εισαγωγές που πλήττονται αφορούν μόλις το 13% του παγκόσμιου εμπορίου.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η παγκόσμια οικονομία αντέχει
Το 2023, το εμπόριο αγαθών ξεπέρασε σε αξία τα 24 τρισεκατομμύρια δολάρια. Όμως ο τομέας με τη μεγαλύτερη ανάπτυξη σήμερα είναι οι υπηρεσίες — τουρισμός, τεχνολογία, χρηματοοικονομικά — που προς το παρόν παραμένουν εκτός του εμπορικού πολέμου.
Ο ΠΟΕ προβλέπει πτώση 0,2% στο εμπόριο αγαθών το 2025, με μέτρια ανάκαμψη το 2026. Για τις υπηρεσίες, προβλέπεται αύξηση 4%, παρά την αβεβαιότητα.
Σε εξέλιξη βρίσκονται διαπραγματεύσεις για νέες εμπορικές συμφωνίες μεταξύ Ιαπωνίας, Κίνας και Νότιας Κορέας, αλλά και ανάμεσα στη Mercosur και την ΕΕ — η οποία υπέγραψε ήδη συμφωνία το 2024 με τη λατινοαμερικανική ένωση. Συνομιλίες έχουν επανεκκινήσει και με χώρες της Κεντρικής Ασίας και τη Μαλαισία.
Παρά την κλιμάκωση, η παγκόσμια οικονομία δείχνει να αντέχει. Όπως σχολιάζει όμως ο Πασκάλ Λαμί: «Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μια μεσαιωνική αντίληψη για το παγκόσμιο εμπόριο».
