Οι τιμές της ενέργειας, οι αλυσίδες εφοδιασμού και οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι τα κύρια κανάλια μετάδοσης της κρίσης από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή αλλά οι περιφερειακές επιπτώσεις ποικίλλουν, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).
Ο κόσμος αντιμετωπίζει ένα ακόμη σοκ, αναφέρει έκθεση του ΔΝΤ εξηγώντας ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η νέα κρίση που αναδύεται ανατρέπουν ζωές και μέσα διαβίωσης στην περιοχή και πέρα από αυτήν. Επίσης, επιδεινώνει τις προοπτικές για πολλές οικονομίες που μόλις είχαν δείξει σημάδια βιώσιμης ανάκαμψης από προηγούμενες κρίσεις.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το σοκ είναι παγκόσμιο, αλλά ασύμμετρο. Οι εισαγωγείς ενέργειας είναι πιο εκτεθειμένοι από τους εξαγωγείς, οι φτωχότερες χώρες περισσότερο εκτεθειμένες από τις πλουσιότερες και εκείνες με πενιχρά αποθέματα περισσότερο εκτεθειμένες από εκείνες με άφθονα αποθέματα. Πέρα από τον οδυνηρό ανθρώπινο φόρο, ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις οικονομίες των χωρών που έχουν πληγεί άμεσα, συμπεριλαμβανομένων ζημιών στις υποδομές και τις βιομηχανίες τους που θα μπορούσαν να γίνουν μακροχρόνιες, σύμφωνα με το ΔΝΤ που εξηγεί ότι αν και αυτές οι χώρες είναι ανθεκτικές, οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξής τους θα επηρεαστούν αρνητικά.
Εν τω μεταξύ, οι μεγάλοι εισαγωγείς ενέργειας στην Ασία και την Ευρώπη επωμίζονται το κύριο βάρος του υψηλότερου κόστους καυσίμων καθώς περίπου το 25% έως 30% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, τροφοδοτώντας τη ζήτηση όχι μόνο στην Ασία αλλά και σε μέρη της Ευρώπης. Οι οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου στην Αφρική και την Ασία δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να έχουν πρόσβαση στις προμήθειες που χρειάζονται, ακόμη και σε υψηλές τιμές.
Μέρη της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής, της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού και της Λατινικής Αμερικής αντιμετωπίζουν την πρόσθετη πίεση των υψηλότερων τιμών των τροφίμων και των λιπασμάτων και των πιεστικών οικονομικών συνθηκών. Οι χώρες χαμηλού εισοδήματος διατρέχουν ιδιαίτερα τον κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Παρόλο που ο πόλεμος θα μπορούσε να διαμορφώσει την παγκόσμια οικονομία με διαφορετικούς τρόπους, όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και βραδύτερη ανάπτυξη. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, μια σύντομη σύγκρουση θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου πριν προσαρμοστούν οι αγορές, ενώ μια μακροπρόθεσμη θα μπορούσε να διατηρήσει την ενέργεια ακριβή και να πιέσει τις χώρες που βασίζονται στις εισαγωγές. Η ισορροπία μπορεί να είναι κάπου ενδιάμεσα, με την ενέργεια να παραμένει ακριβή, τον πληθωρισμό να αποδεικνύεται δύσκολο να τιθασευτεί και με συνεχιζόμενη αβεβαιότητα και γεωπολιτικό κίνδυνο. Πολλά εξαρτώνται από το πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση, πόσο θα εξαπλωθεί και πόση ζημιά θα προκαλέσει στις υποδομές και τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Το σοκ στην Ευρώπη
Ειδικότερα στην Ευρώπη, το σοκ αναβιώνει την κρίση φυσικού αερίου του 2021-22, με χώρες όπως η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες λόγω της εξάρτησής τους από την ενέργεια που παράγεται από φυσικό αέριο, ενώ η Γαλλία και η Ισπανία προστατεύονται σχετικά από τη μεγαλύτερη έκθεση που έχουν σε πυρηνική και ανανεώσιμη ενέργεια.
Εκτός από τις υψηλότερες τιμές των βασικών προϊόντων, χώρες, εταιρείες και καταναλωτές αντιμετωπίζουν ήδη τις επιπτώσεις επιπλοκών στην αλυσίδα εφοδιασμού, τονίζει το ΔΝΤ. Με τις αποστολές λιπασμάτων -εκ των οποίων περίπου το ένα τρίτο διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ- να έχουν διακοπεί, οι ανησυχίες για τις τιμές των τροφίμων αυξάνονται. Η διακοπή του εφοδιασμού με θρεπτικά συστατικά των καλλιεργειών από τον Κόλπο έρχεται ακριβώς την ώρα που ξεκινά η περίοδος σποράς στο Βόρειο Ημισφαίριο, απειλώντας τις αποδόσεις και τις συγκομιδές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και ωθώντας τις τιμές των τροφίμων υψηλότερα.
Οποιαδήποτε αύξηση στις τιμές των λιπασμάτων και των τροφίμων δεν θα οδηγήσει μόνο σε οικονομικό πρόβλημα αλλά και σε κοινωνικοπολιτικό, ειδικά όταν οι δημοσιονομικοί πόροι για την αντιμετώπιση του πλήγματος είναι περιορισμένοι.
Οι πληθωριστικές πιέσεις
Θα μπορούσαν επίσης να υπάρξουν ελλείψεις ή αυξήσεις τιμών σε άλλα υλικά που χρησιμοποιούνται στη μεταποίηση. Εάν οι αυξημένες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων συνεχιστούν, θα τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό παγκοσμίως. Ιστορικά, οι παρατεταμένες αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου τείνουν να ωθούν τον πληθωρισμό υψηλότερα και την ανάπτυξη χαμηλότερα. Με την πάροδο του χρόνου, το υψηλότερο κόστος μεταφορών και εισροών επηρεάζει τις τιμές των μεταποιημένων αγαθών και υπηρεσιών. Πολλές χώρες που μόλις είχαν φέρει τον πληθωρισμό πιο κοντά στον στόχο, απειλούνται με νέα περίοδο δυσάρεστων πιέσεων στις τιμές.
Στην Ευρώπη, μια ακόμη απότομη αύξηση των τιμών λόγω της ενέργειας θα προστεθεί στις υπάρχουσες πιέσεις που σχετίζονται με το κόστος ζωής, αυξάνοντας τον κίνδυνο πιο επίμονων μισθολογικών απαιτήσεων.
Τέλος, οι παγκόσμιες τιμές των μετοχών έχουν μειωθεί, οι αποδόσεις των ομολόγων έχουν αυξηθεί στις μεγάλες προηγμένες οικονομίες και σε πολλές αναδυόμενες αγορές, και η αστάθεια έχει αυξηθεί. Το sell-off της αγοράς έχει μέχρι στιγμής συγκρατηθεί σε σύγκριση με προηγούμενα παγκόσμια σοκ. Παρ ‘όλα αυτά, αυτές οι κινήσεις έχουν στρεσάρει τις χρηματοοικονομικές συνθήκες παγκοσμίως. Και πάλι, οι επιπτώσεις ποικίλλουν.
Στην Ευρώπη και σε πολλές αναδυόμενες αγορές, οι υψηλότερες αποδόσεις και η διεύρυνση των spreads αυξάνουν τα βάρη εξυπηρέτησης του χρέους και περιπλέκουν την αναχρηματοδότηση τόσο για τις κυβερνήσεις όσο και για τις επιχειρήσεις. Για τη διαχείριση του σοκ και τη διατήρηση της ανθεκτικότητας, είναι πιο σημαντικό από ποτέ οι χώρες να υιοθετήσουν κατάλληλες πολιτικές. Τα μέτρα πρέπει να προσαρμοστούν προσεκτικά στις ανάγκες κάθε χώρας. Οι χώρες με περιορισμένα αποθεματικά και μικρό δημοσιονομικό περιθώριο ελιγμών θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές, αναφέρει μεταξύ άλλων η έκθεση του ΔΝΤ.
