Την μεγάλη έξοδο από τον πόλεμο στο Ιράν φαίνεται πως ετοιμάζεται να κάνει ο Ντόναλντ Τραμπ αφήνοντας την Ευρώπη και τις χώρες του Κόλπου να μαζεύουν τα απόνερα και να πληρώνουν τα σπασμένα – αναλαμβάνοντας το βαρύ φορτίο της ασφάλειας και της σταθερότητας σε μια κρίσιμη περιοχή καθώς και το ενεργειακό κόστος.
Με ή χωρίς συμφωνία για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι οι στρατιωτικοί στόχοι στο Ιράν μπορούν να επιτευχθούν «μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες». Αυτό τουλάχιστον δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ δίνοντας σήμα ότι το τέλος του πολέμου είναι κοντά.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο αμερικανός πρόεδρος, γνωστός για τον απρόβλεπτο και παρορμητικό χαρακτήρα του, εκτιμά ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες. Τα ξημερώματα της Πέμπτης (02.04.2026, 4 πλ ώρα Ελλάδας) ο Τραμπ θα απευθυνθεί στους Αμερικανούς σε διάγγελμά του, που αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον – όχι μόνο για το περιεχόμενό του, αλλά και για τον τρόπο που θα το παρουσιάσει, καθώς κάθε του απόφαση μπορεί να φέρει σημαντικές διεθνείς αναταράξεις.
Σε μία εξέλιξη της τελευταίας στιγμής ο Τραμπ είπε στην εφημερίδα Telegraph ότι εξετάζει σοβαρα ενδεχόμενο να βγάλει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Ο Αμερικανός πρόεδρος παρομοίασε εκ νέου τη Συμμαχία με «χάρτινο τίγρη», ενώ επεσήμανε πως αυτό το ξέρει και ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν. «Ποτέ δεν με έπεισε το ΝΑΤΟ. Πάντα ήξερα ότι ήταν χάρτινος τίγρης, και το ξέρει και ο Πούτιν, παρεμπιπτόντως».
«[Το ΝΑΤΟ] έχει αλλάξει, δεν αναγνωρίζεται πλέον», δήλωσε.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο Τραμπ έχει εξαπολύσει ουκ ολίγες προσβολές εναντίον των Συμμάχων τις τελευταίες εβδομάδες, επειδή δεν βοήθησαν στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έχουν ουσιαστικά κλείσει από το Ιράν καθώς μαίνεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
«Πέρα από το ότι δεν ήταν εκεί, ήταν πραγματικά δύσκολο να το πιστέψω. Και δεν έκανα μεγάλη φασαρία. Απλά είπα, “Έι”, ξέρεις, δεν επέμεινα πολύ. Απλά πιστεύω ότι θα έπρεπε να είναι αυτόματο», είπε ο Τραμπ.
Όπως είπε, οι ΗΠΑ έχουν σταθεί στο πλευρό χωρών που χρειάζονταν τη στήριξή τους, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, παρόλο που «δεν ήταν δικό μας πρόβλημα».
Σχετικά με το Ηνωμένο Βασίλειο, είπε: «Δεν έχετε καν ναυτικό. Είστε πολύ γέροι και είχατε αεροπλανοφόρα που δεν λειτουργούσαν».
Ένα στρατηγικό ρίσκο με παγκόσμιες συνέπειες
Ωστόσο, πίσω από αυτή την αισιόδοξη πρόβλεψη της αποχώρησης του Τραμπ από τον πόλεμο διαγράφεται ένα πολύ πιο σύνθετο – και δυνητικά επικίνδυνο – γεωπολιτικό τοπίο, στο οποίο το βάρος των συνεπειών μετατοπίζεται προς την Ευρώπη και τους συμμάχους των ΗΠΑ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος στέλνει σαφές μήνυμα στους συμμάχους των ΗΠΑ – πολλοί από τους οποίους δεν συμμετείχαν στη σύγκρουση, καθώς δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων, διαφωνούσαν ή τη θεωρούσαν αντίθετη με το διεθνές δίκαιο – ότι θα πρέπει να διαχειριστούν μόνοι τους τις συνέπειες.
«Πηγαίνετε να βρείτε το δικό σας πετρέλαιο», έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social, λίγο πριν διαρρεύσει ότι η κυβέρνησή του δεν μπορεί να εγγυηθεί την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ πριν ανακηρύξει την αποστολή «ολοκληρωμένη».
Λίγο αργότερα, ο Τραμπ προέβλεψε ότι ο πόλεμος θα έχει τελειώσει μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες, ξεκαθαρίζοντας πως «ό,τι συμβεί στα Στενά, δεν θα μας αφορά».
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κομβικό σημείο για τη μεταφορά πετρελαίου παγκοσμίως. Το Ιράν έχει ήδη αξιοποιήσει τη στρατηγική του θέση για να διακόψει ροές και να ασκήσει πίεση στην παγκόσμια οικονομία. Εάν ο πόλεμος λήξει με την Τεχεράνη να διατηρεί τον έλεγχο της περιοχής, θα πρόκειται για μια σαφή στρατηγική νίκη, σημειώνει ανάλυση του CNN.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον φαίνεται να αναζητά έναν τρόπο να παρουσιάσει την έκβαση του πολέμου ως επιτυχία – κι όχι ως φιάσκο. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ πέτυχαν ακόμη και «αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν – παρότι η χώρα εξακολουθεί να κυβερνάται από το ίδιο θεοκρατικό καθεστώς.
Οι δηλώσεις αυτές αντανακλούν τα δύσκολα διλήμματα που αντιμετωπίζει ο Τραμπ, περισσότερο από έναν μήνα μετά την έναρξη της σύγκρουσης, καθώς πλησιάζει και το χρονικό όριο των τεσσάρων έως έξι εβδομάδων που είχαν θέσει αξιωματούχοι.
Οικονομικός κίνδυνος και πολιτικό κόστος
Η αποχώρηση μπορεί να μοιάζει με εύκολη λύση, όμως οι συνέπειες δύσκολα θα περιοριστούν. Η διατήρηση του ελέγχου του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτόξευση των τιμών ενέργειας και να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό σοκ.
Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ είναι κορυφαίος παραγωγός πετρελαίου, η αγορά παραμένει παγκόσμια. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, οποιαδήποτε διαταραχή επηρεάζει άμεσα τόσο τους Αμερικανούς καταναλωτές όσο και την παγκόσμια οικονομία, με τον κίνδυνο ύφεσης να γίνεται ορατός.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να έχει σοβαρές πολιτικές συνέπειες στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ιδίως ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων, όπου οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να περιορίσουν την επιρροή του Τραμπ.
Πέρα από την οικονομία, ο πόλεμος απειλεί να βαθύνει το ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις.
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι εμφανίζονται ολοένα και πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε μια αμερικανική πολιτική που μοιάζει απρόβλεπτη και μονομερής.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έκανε λόγο για «απογοητευτική» στάση των συμμάχων, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης των αμερικανικών δεσμεύσεων. Από την πλευρά τους, Ευρωπαίοι ηγέτες βρίσκονται σε δύσκολη θέση: να στηρίξουν τις ΗΠΑ ή να προστατεύσουν τις δικές τους πολιτικές ισορροπίες.
Η Ευρώπη μπροστά σε δύσκολες επιλογές
Η αύξηση των τιμών ενέργειας και ο πληθωρισμός απειλούν ήδη τις εύθραυστες ευρωπαϊκές οικονομίες, ενώ δεν αποκλείεται ακόμη και δελτίο καυσίμων σε ορισμένες χώρες. Παράλληλα, ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση στο Ιράν θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο κύμα προσφύγων προς την Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, οι στρατιωτικές δυνατότητες της Ευρώπης αποδεικνύονται περιορισμένες χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ. Ακόμη και μεγάλες δυνάμεις δυσκολεύονται να εγγυηθούν την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών σε μια τόσο επικίνδυνη περιοχή.
Υψηλό κόστος και για τις χώρες του Κόλπου
Το κόστος, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κρίσης, καθώς η αστάθεια πλήττει άμεσα τις εξαγωγές τους και τα δημόσια έσοδα. Η αδυναμία ομαλής διέλευσης από το Στενό του Ορμούζ μεταφράζεται σε καθυστερήσεις, αυξημένα ασφάλιστρα και απώλεια αγορών.
Μόνο τυχαίο δεν είναι ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εμφανίζονται, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, διατεθειμένα ακόμη και να εξετάσουν στρατιωτική επέμβαση για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας – ένα σενάριο που θα άλλαζε δραματικά τους συσχετισμούς στην περιοχή.
Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση του Τραμπ να επιδιώξει μια ταχεία λήξη της σύγκρουσης, ακόμα και αν αυτό σημαίνει ότι η τάξη στην περιοχή δεν αποκαθίσταται πλήρως, δεν είναι απλώς στρατιωτική ή διπλωματική επιλογή, αλλά καθαρά πολιτική. Αντανακλά τη λογική του «America First», όπου οι κίνδυνοι και το κόστος περιορίζονται όσο το δυνατόν περισσότερο για τις ΗΠΑ – αφήνοντας όμως στους συμμάχους το βάρος των συνεπειών.
Ένας κόσμος που πληρώνει τις αποφάσεις του Τραμπ
Όπως συμβαίνει συχνά με τον Τραμπ, οι δηλώσεις του μπορεί να αποτελούν και διαπραγματευτική τακτική. Ωστόσο, η πιθανότητα αποχώρησης των ΗΠΑ από τον πόλεμο παραμένει υπαρκτή – και μαζί της, ο κίνδυνος για μια αλυσιδωτή κρίση.
Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι, από την Ευρώπη μέχρι την Ασία και τη Μέση Ανατολή, δεν έχουν λόγο στις αποφάσεις της Ουάσιγκτον. Κι όμως, οι συνέπειες των επιλογών της αμερικανικής ηγεσίας επηρεάζουν ήδη – και θα συνεχίσουν να επηρεάζουν – τη ζωή τους με βαθύ και καθοριστικό τρόπο.
