Ελλάδα

Το φωνητικό θαύμα Μαρία Κάλλας και η γυναίκα πίσω από την Divina

Η Μαρία Κάλλας στο Παρίσι τον Απρίλιο του 1971
Προσθήκη του newsit.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Μια φωνή που δεν έμοιαζε με καμία άλλη, μια ζωή που θύμιζε όπερα. Η Μαρία Κάλλας δεν ήταν απλώς μια μεγάλη σοπράνο. Άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος άκουγε και έβλεπε την όπερα. Από τη δύσκολη παιδική ηλικία στην Αθήνα και τις μεγάλες σκηνές του κόσμου, από τη Νόρμα και την Τόσκα μέχρι τον Ωνάση και τη μοναχική ζωή στο Παρίσι, η ζωή της Μαρίας Κάλλας υπήρξε μια διαρκής εναλλαγή θριάμβου, πάθους, σύγκρουσης και αυτοκαταστροφής.

Divina την αποκαλούσαν δηλαδή θεϊκή, αινιγματική, με φωνή θείο – δώρο, η κορυφαία Ελληνίδα υψίφωνος του 20ου αιώνα Μαρία Κάλλας δημιούργησε έναν μύθο που εξακολουθεί να γοητεύει μέχρι σήμερα. Γιατί δεν ήταν μόνο η φωνή. Ήταν η απόλυτη αφοσίωση στον ρόλο με μία απαράμιλλη μουσική ευφυΐα.

Η Κάλλας δεν τραγουδούσε απλώς τις ηρωίδες της όπερας. Γινόταν εκείνες. Ως Νόρμα, Τόσκα, Μήδεια, Βιολέττα, Λουτσία, Μαντάμα Μπατερφλάι ή Λαίδη Μάκβεθ, δεν ερμήνευε μόνο έναν μουσικό ρόλο. Έδινε σάρκα και ψυχή σε γυναίκες που αγαπούσαν, υπέφεραν, πρόδιδαν, θυσιάζονταν και πέθαιναν.

Η φωνή της, ιδιαίτερη και αναγνωρίσιμη από τις πρώτες νότες, διέθετε εντυπωσιακή ευελιξία και μια μοναδική παλέτα χρωμάτων. Και όμως, πίσω από τη Divina υπήρχε ένα κορίτσι που μεγάλωσε με την αίσθηση ότι έπρεπε να αποδείξει την αξία του κι αυτή ήταν πάντα συνδεδεμένη με τη σκηνή.

Από τη Νέα Υόρκη στην Αθήνα

Στις 2 Δεκεμβρίου 1923, στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, γεννιέται η Άννα Μαρία Σοφία Καικιλία Καλογεροπούλου. Οι γονείς της, Γεώργιος και Ευαγγελία Καλογεροπούλου, ήταν Έλληνες μετανάστες. Το 1937, σε ηλικία μόλις 13 ετών, εγκαταστάθηκε μαζί με τη μητέρα και την αδελφή της στην Αθήνα.

Εκεί αρχίζει ουσιαστικά η μουσική της πορεία. Όμως η μεγάλη οικογενειακή πληγή δεν επουλώθηκε ποτέ. H Mαρία Κάλλας μεγάλωσε μέσα στην ψυχρότητα και την απόρριψη της μητέρας της, πιστεύοντας πως ήταν «ασχημόπαπο και παχουλή».

Σε μια μεταγενέστερη συνέντευξή της, η μητέρα της περιέγραψε τη γέννηση της Μαρίας με λόγια που μοιάζουν σχεδόν προφητικά:

«Η κόρη μου Μαρία γεννήθηκε την ώρα μιας θύελλας και σήμερα αυτό μου φαίνεται συμβολικό, γιατί έκτοτε δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί η ίδια μια εστία θύελλας».

Η μητέρα της περίμενε αγόρι. «Όταν μου έφεραν τη Μαρία, στην αρχή αρνήθηκα να την κοιτάξω. […] Περίμενα αγόρι. Αυτό το κοριτσάκι δεν με ενδιέφερε». Τέσσερις μέρες αργότερα, αποφάσισε να την αγαπήσει.

Όταν, δε, αντιλήφθηκε το μουσικό χάρισμα της κόρης της, η στάση της άλλαξε. Η μικρή τραγουδίστρια έπρεπε να δουλεύει, να μελετά, να βελτιώνεται. Να είναι τέλεια!

Χρόνια αργότερα, η ίδια η Κάλλας θα μιλούσε για τη σχέση ανάμεσα στην παιδική της ανασφάλεια και στο τραγούδι. Σε συνέντευξή της στο TIME το 1956 έλεγε: «Η μητέρα μου δεν μου έδινε σημασία και δεν μου έλεγε ποτέ μια καλή κουβέντα. Για να την κάνω να με προσέξει έπρεπε να τραγουδώ».

Και συνέχιζε: «Το τραγούδι έγινε προοδευτικά το φάρμακο κατά των συμπλεγμάτων μειονεξίας που ένιωθα».

Αυτή είναι ίσως μία από τις πιο αποκαλυπτικές φράσεις που είπε ποτέ για τον εαυτό της.

Γιατί πίσω από την παγκόσμια σταρ υπήρχε ένα κορίτσι που ανακάλυψε ότι υπήρχε μόνο μέσω της φωνής του. Και έτσι η φωνή δεν ήταν απλώς το επάγγελμά της, έγινε η ταυτότητά της.

Στο Ελληνικό Εθνικό Ωδείο άρχισε μαθήματα φωνητικής με τη Μαρία Τριβέλλα. Η φωνή της, που αρχικά είχε χαρακτηριστικά κοντράλτο, άρχισε σταδιακά να εξελίσσεται σε σοπράνο. Το 1940 έγινε μαθήτρια της περίφημης υψιφώνου Ελβίρα ντε Ιντάλγκο στο Ωδείο Αθηνών.

Η εκπαίδευσή της βασίστηκε στη μεγάλη ιταλική παράδοση του bel canto: στην τεχνική, στην αναπνοή, στην ευελιξία, στην ακρίβεια και στην εκφραστικότητα. Η Ντε Ιντάλγκο διέκρινε αμέσως το εξαιρετικό της ταλέντο.

Η Κατοχή και η πρώτη Τόσκα

Η νεαρή Κάλλας μεγάλωσε μέσα στις σκληρές συνθήκες της Κατοχής. Η μουσική, όμως, ήταν η διέξοδός της.

Η σοπράνο Μαρία Κάλλας
Η σοπράνο Μαρία Κάλλας / AP Photo / Str / AFP

Έτσι, τον Αύγουστο του 1942, σε ηλικία μόλις 18 ετών, έκανε το επαγγελματικό της ντεμπούτο στην Αθήνα ως Τόσκα στην ομώνυμη όπερα του Πουτσίνι.

Ο ρόλος που θα σημάδευε ολόκληρη την καριέρα της εμφανίστηκε πολύ νωρίς στη ζωή της. Ακολούθησαν η Σαντούτσα στην Cavalleria Rusticana και η Λεονόρα στην όπερα Fidelio – σε μια ιστορική παραγωγή της Λυρικής Σκηνής που έκανε πρεμιέρα στις 14 Αυγούστου 1944 στο Ηρώδειο.

Μέχρι τη στιγμή που έφυγε από την Ελλάδα, το 1945, είχε αποκτήσει πολύτιμη σκηνική εμπειρία. Τα χρόνια της Αθήνας δεν ήταν απλώς τα πρώτα χρόνια μιας καριέρας. Ήταν ολόκληρη σχολή.

Το 1957 δήλωνε: «Θα πρέπει να υπάρξει ένας νόμος ενάντια στον καταναγκασμό των παιδιών να δίνουν παραστάσεις σε μικρή ηλικία». Και συμπλήρωνε: «Τα παιδιά πρέπει να έχουν μια υπέροχη παιδική ηλικία. Δεν πρέπει να τους δίνονται υπερβολικά μεγάλες ευθύνες».

Όταν την ανακάλυψε η Ευρώπη

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1945 φεύγει από την Ελλάδα και επιστρέφει στην Αμερική. Δεν θα αργήσει, όμως, να στραφεί προς την Ευρώπη.

Η μεγάλη ευκαιρία έρχεται στην Ιταλία. Στη Βερόνα τραγουδά την «Τζοκόντα» (La Gioconda) του Αμίλκαρε Πονκιέλλι υπό τη διεύθυνση του μεγάλου μαέστρου Τούλιο Σεραφίν.

Ο Σεραφίν αναγνωρίζει στη νεαρή σοπράνο μια σπάνια δυνατότητα: μπορεί να κινείται από το δραματικό στο λυρικό και από το βαρύ ρεπερτόριο στο απαιτητικό bel canto.

Αρχικά η Κάλλας είχε τραγουδήσει ρόλους, όπως την Αΐντα και την Κούντρι. Ο Σεραφίν, όμως, την οδηγεί προς τον Μπελλίνι, τον Ντονιτσέττι, τον Βέρντι.

Τότε η Κάλλας ξαναγράφει την όπερα:

  • Νόρμα
  • Lucia di Lammermoor
  • Anna Bolena
  • La Traviata
  • Il trovatore
  • Οθέλος
  • Rigoletto
  • Τόσκα
  • Madama Butterfly
  • Μήδεια

Η Κάλλας κατακτά ρόλους που απαιτούν όχι μόνο τεράστιες φωνητικές δυνατότητες, αλλά και εξαιρετική δραματική ευφυΐα. Η περίφημη «Casta diva» από τη Norma του Βιντσέντσο Μπελίνι γίνεται μία από τις ερμηνείες-ορόσημα της καριέρας της.

Δεκαετία του 1950 και η Κάλλας βρίσκεται στην απόλυτη κορυφή του κόσμου:

  • Σκάλα του Μιλάνου
  • Covent Garden, Λονδίνο
  • Metropolitan Opera, Νέα Υόρκη
  • Όπερα των Παρισίων
  • Επίδαυρος

Το κοινό παραληρεί, οι εφημερίδες γράφουν γι’ αυτήν. Η φωνή της γίνεται παγκόσμιο φαινόμενο. Και εκείνη ένα πραγματικό είδωλο.

Και το όνομα La Divina (Θεϊκή) μένει για πάντα συνδεδεμένο μαζί της.

Αλλά, η Κάλλας είναι τελειομανής, απαιτητική και απόλυτη. Όχι εύκολη καλλιτέχνης.

Και όταν θεωρεί ότι δεν μπορεί να σταθεί στο ύψος των απαιτήσεών της, είναι ικανή να συγκρουστεί με διευθυντές, παραγωγούς και ολόκληρα θέατρα.

Η νύχτα της Νόρμα

Στις 2 Ιανουαρίου 1958, η Κάλλας εμφανίζεται στη Νόρμα του Μπελίνι στην Όπερα της Ρώμης, σε μια παράσταση παρουσία του Προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας.

Όμως μετά την πρώτη πράξη αποχωρεί, και επικαλείται ασθένεια. Οι Ιταλοί γίνονται έξαλλοι, ο Τύπος της επιτίθεται. Το περιστατικό θα μείνει στην ιστορία ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της δύσκολης σχέσης της με τη δημοσιότητα και του ευέξαπτου χαρακτήρα της.

Για κάποιους ήταν ιδιότροπη, για άλλους πάλι, απλώς ακραία τελειομανής.

Η ίδια γνώριζε καλύτερα από όλους ότι η φωνή της ήταν το πολυτιμότερο εργαλείο της.

Ήδη από τη δεκαετία του 1950 εμφανίζονται προβλήματα. Η μεγάλη απώλεια βάρους της έχει επίσης προκαλέσει συζητήσεις και διαφορετικές θεωρίες για την εξέλιξη της φωνής της.

Ο Ωνάσης, ο μεγάλος έρωτας

Και τότε η ζωή της Κάλλας αποκτά ένα ακόμη πρόσωπο στη ζωή της.

Το 1957 γνωρίζει τον Έλληνα εφοπλιστή Αριστοτέλη Ωνάση.

Η Μαρία Κάλλας με τον Αριστοτέλη Ωνάση - Μαζί έζησαν έναν θυελλώδη έρωτα
Η Μαρία Κάλλας με τον Αριστοτέλη Ωνάση - Μαζί έζησαν έναν θυελλώδη έρωτα / (Photo by Sergio Del Grande/Mondadori Portfolio via Getty Images

Η σχέση τους θα γίνει ένα από τα πιο διάσημα ειδύλλια του 20ού αιώνα.

Η Κάλλας είναι παντρεμένη με τον Τζοβάνι Μπατίστα Μενεγκίνι. Ο Ωνάσης είναι παντρεμένος με την Τίνα Λιβανού.

Η περίφημη κρουαζιέρα με το Christina το 1959 φέρνει τη σχέση τους στο προσκήνιο. Ο έρωτάς τους παθιασμένος και θυελλώδης.

Η Κάλλας εγκαταλείπει τον Μενεγκίνι και η σχέση της με τον Ωνάση γίνεται το νέο επίκεντρο της ζωής της.

Όμως ο Ωνάσης δεν θα της προσφέρει ποτέ την ασφάλεια που εκείνη επιθυμούσε. Η σχέση της μαζί του δεν μπορεί να αποκοπεί από την προσωπική και καλλιτεχνική κρίση που αντιμετωπίζει η Κάλλας.

Η μεγάλη σοπράνο αρχίζει να απομακρύνεται από τη σκηνή.

Η φωνή της αντιμετωπίζει προβλήματα. Η σχέση της με τον Ωνάση γίνεται ολοένα πιο περίπλοκη.

Και το 1968 ο Ωνάσης παντρεύεται την Τζάκι Κένεντι. Το πλήγμα είναι συντριπτικό. Η σχέση τους όμως δεν τελειώνει εντελώς. Ακόμη και μετά τον γάμο του, οι δυο τους συνεχίζουν να βρίσκονται.

Η τελευταία φορά στην Ελλάδα

Το 1964, η Κάλλας θα τραγουδήσει για τελευταία φορά μπροστά σε ελληνικό κοινό. Βρισκόταν στον Σκορπιό με τον Ωνάση όταν προσκλήθηκε στη Λευκάδα.

Εκεί, σε μια ιδιαίτερη εμφάνιση, τραγούδησε μπροστά στο ελληνικό κοινό. Ήταν η τελευταία της εμφάνιση στην Ελλάδα.

Η γυναίκα που είχε φύγει από την Αθήνα σχεδόν είκοσι χρόνια νωρίτερα για να κατακτήσει τον κόσμο επέστρεφε για λίγο στη χώρα που είχε διαμορφώσει τη φωνή της.

Το 1965 η Κάλλας επιστρέφει στο Covent Garden στο Λονδίνο για την τελευταία της οπερατική εμφάνιση.

Ο ρόλος είναι η Τόσκα. Μόλις 41 ετών, κι όμως, αυτή θα είναι η τελευταία φορά.

Η επιλογή της Τόσκα μοιάζει σχεδόν βιωματική.

Η ηρωίδα του Τζάκομο Πουτσίνι είναι μια γυναίκα που αγαπά, φοβάται, παλεύει και τελικά συντρίβεται. Η Κάλλας γνωρίζει πλέον από πρώτο χέρι όλες αυτές τις αποχρώσεις.

Μετά την Τόσκα του 1965, η μεγάλη σκηνή θα σιωπήσει.

Η Κάλλας δεν εγκαταλείπει αμέσως τη μουσική. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 επιστρέφει στη Νέα Υόρκη και διδάσκει στη Juilliard School.

Το 1973 και το 1974 πραγματοποιεί διεθνή περιοδεία μαζί με τον παλιό της συνεργάτη, τον τενόρο Τζουζέπε ντι Στέφανο.

Η σοπράνο Κάλλας αποθεώνεται από το κοινό
Η σοπράνο Κάλλας αποθεώνεται από το κοινό στο Λονδίνο / AP Photo / Press Association

Οι φωνές τους δεν έχουν πλέον τη λάμψη της δεκαετίας του 1950, όμως το κοινό, γεμίζει τις αίθουσες. Πηγαίνει να ξανασυναντήσει τη Divina.

Τον Νοέμβριο του 1974, στο Σαππόρο της Ιαπωνίας, η Κάλλας πραγματοποιεί την τελευταία δημόσια εμφάνιση της ζωής της.

Παρίσι, η τελευταία πράξη

Τα τελευταία χρόνια της ζωής της τα περνά στο Παρίσι. Ο θάνατος του Ωνάση το 1975 την επηρεάζει βαθιά.

Η γυναίκα που κάποτε βρισκόταν στο κέντρο του κόσμου της όπερας ζει πλέον όλο και πιο απομονωμένη.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 1977, η Κάλλας πεθαίνει στο Παρίσι από καρδιακό επεισόδιο σε ηλικία μόλις 53 ετών.

Η σορός της αποτεφρώνεται και σύμφωνα με την επιθυμία της, οι στάχτες της σκορπίζονται αργότερα στο Αιγαίο.

Η ζωή της έχει γίνει αντικείμενο αμέτρητων βιογραφιών, ντοκιμαντέρ, βιβλίων, ταινιών και θεατρικών έργων, η φωνή της εξακολουθεί να ακούγεται μέσα από τις ηχογραφήσεις της και νέες γενιές ακροατών ανακαλύπτουν την τέχνη της.

Και κάθε φορά που ακούγεται η «Casta diva», η «Vissi d’arte», η «Ave Maria» η Κάλλας επιστρέφει…

Σχόλια
Σχολίασε εδώ
50 /50
2000 /2000
Όροι Χρήσης. Το site προστατεύεται από reCAPTCHA, ισχύουν Πολιτική Απορρήτου & Όροι Χρήσης της Google.
Ελλάδα
Ακολουθήστε το Νewsit.gr στο Google News και ενημερωθείτε πρώτοι για όλη την ειδησεογραφία και τα τελευταία νέα της ημέρας
Ελλάδα: Περισσότερα άρθρα
Στη φυλακή μετά από απολογία-μαμούθ 18 ωρών οι δύο γιατροί του Κολωνακίου για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη
Πλήρης αντίθεση μεταξύ των ευρημάτων της ελληνικής αστυνομίας και των ισχυρισμών των δύο γιατρών, προκύπτει από τις απολογίες τους - Tο ζευγάρι επιρρίπτει ευθύνες ακόμα και στο ΕΚΑΒ
Οι δύο γιατροί που κατηγορούνται για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη 18
Χαλκιδική: Βρέθηκε η 59χρονη που εξαφανίστηκε στις 12 Σεπτεμβρίου – Χαμόγελα για την οικογένειά της
Η Αναστασία Γιαγκοπούλου, 59 ετών, εκπαιδευτικός, που είχε εξαφανιστεί από το σπίτι της στον Πολύγυρο Χαλκιδικής όπου διέμενε μόνη της, μεταφέρθηκε για προληπτικούς λόγους στο νοσοκομείο της περιοχής
Περιπολικό της ελληνικής αστυνομίας
Χαμόγελο του Παιδιού για τη 18χρονη στα Χανιά: Θύμα κακοποίησης από 4 ετών η μητέρα που προκάλεσε κακώσεις στο βρέφος της
Το 2013, είχε λάβει ανώνυμη αναφορά, σύμφωνα με την οποία ένα 4χρονο κοριτσάκι, η σημερινή 18χρονη μητέρα, υφίστατο σωματική κακοποίηση από τους γονείς του
Cute Little Caucasian Newborn Baby Lying in Bassinet in a Maternity Hospital. Portrait of a Tiny Playful and Energetic Child with a Name ID Tag on the Leg. Healthcare, Pregnancy and Motherhood Concept