Μια αλλαγή κατεύθυνσης συντελείται και γίνεται πλέον ορατή. Η Κίνα φιλοξένησε στις αρχές Σεπτεμβρίου μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων των τελευταίων ετών. Περισσότεροι από είκοσι ηγέτες, ανάμεσά τους ο Βλαντίμιρ Πούτιν της Ρωσίας, ο Κιμ Γιονγκ Ουν της Βόρειας Κορέας, ο Αλεξάντερ Λουκασένκο της Λευκορωσίας και ο Μασούντ Πεζεσκιάν του Ιράν, ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση του Σι Τζινπίνγκ για τη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (ΟΣΣ) στην Τιαντζίν. Ακολούθησε μια τεράστια στρατιωτική παρέλαση την Τετάρτη (03.09.2025) στο Πεκίνο για την επέτειο της λήξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Σύμφωνα με ανάλυση του The Economist, το γεγονός αυτό αναδεικνύει μια βαθύτερη τάση: η Κίνα του Σι Τζινπίνγκ εμφανίζεται πλέον ως πόλος σταθερότητας απέναντι σε μια Αμερική που θεωρείται ασταθής και επιθετική υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ένα μέτωπο κατά των κυρώσεων και του δολαρίου
Ο Σι Τζινπίνγκ επαναλαμβάνει ότι η πηγή της παγκόσμιας αβεβαιότητας δεν είναι το Πεκίνο, αλλά η Ουάσιγκτον. Η εκτεταμένη χρήση εξωεδαφικών κυρώσεων από τις ΗΠΑ, οι οποίες μπορούν να αποκλείσουν ολόκληρες χώρες από το δολάριο και τις τεχνολογικές πλατφόρμες, ανησυχεί πολύ περισσότερους από τα συνήθη «παρίες». Ρωσία και Κίνα επιταχύνουν ήδη την απεξάρτησή τους από το δολάριο, ενώ άλλοι εξετάζουν εναλλακτικές, όπως το «παγκόσμιο ευρώ».
Σε αυτό το περιβάλλον, η Κίνα εμφανίζεται ικανή να προσφέρει, αν όχι ένα πλήρες εναλλακτικό σύστημα, τουλάχιστον έναν ισχυρό αντίβαρο. Το εμπορικό της βάρος αποτελεί ισχυρό όπλο: ήδη είναι ο πρώτος εταίρος των περισσότερων χωρών που συμμετείχαν στη σύνοδο, αλλά και περισσότερων από εκατό κρατών παγκοσμίως.
Όπλα, αλλά και διαιρέσεις
Η παρέλαση στην πλατεία Τιενανμέν ανέδειξε τη στρατιωτική ισχύ της Κίνας – πυραύλους, drones, διαστημικές τεχνολογίες. Ωστόσο, το The Economist σημειώνει ότι η στρατιωτική συνεργασία παραμένει περιορισμένη. Η Ινδία, για παράδειγμα, απείχε, επηρεασμένη από τις συνοριακές εντάσεις με το Πεκίνο. Ακόμα και μεταξύ των αυταρχικών καθεστώτων που έδωσαν το «παρών», η θέα των νέων κινεζικών πυραύλων προκάλεσε περισσότερο ανησυχία παρά ενθουσιασμό.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Παρ’ όλα αυτά, οι συγκλίσεις ενισχύονται: η Μόσχα προσφέρει στο Πεκίνο ευαίσθητες τεχνολογίες σε αντάλλαγμα για τη στήριξη στην Ουκρανία, ενώ η Βόρεια Κορέα συνεργάζεται με τη Ρωσία σε δορυφορικά και διαστημικά συστήματα.
Ένα παγκόσμιο σύστημα στα μέτρα της Κίνας;
Εκεί όπου ο Σι Τζινπίνγκ δυσκολεύεται να πείσει είναι στο πεδίο της παγκόσμιας διακυβέρνησης. Το Πεκίνο μιλά για «δικαιοσύνη» και «πολυμέρεια», αλλά στην πράξη προτείνει ένα σύστημα όπου οι μεγάλες περιφερειακές δυνάμεις – με πρώτη την Κίνα – θα έχουν διευρυμένες ζώνες επιρροής. Όπως επισημαίνει το The Economist, ελάχιστες ασιατικές χώρες θέλουν πραγματικά να ζουν υπό ένα καθεστώς ελεγχόμενο από το Πεκίνο.
Ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης απέχει πολύ από μια συμμαχία τύπου ΝΑΤΟ. Οι διαφορές είναι βαθιές και η ενότητα περιορίζεται κυρίως στην αντίθεση προς την Αμερική του Τραμπ.
Μια συμβολική επίδειξη ισχύος
Η ανάλυση καταλήγει ότι ο Σι Τζινπίνγκ δεν έχει δημιουργήσει ακόμα μια «νέα παγκόσμια τάξη», αλλά έχει ήδη σημειώσει μια συμβολική νίκη: απέδειξε ότι η Κίνα μπορεί να συγκεντρώσει γύρω της μια μωσαϊκή συμμαχία καθεστώτων με συχνά αντικρουόμενα συμφέροντα. Πέντε χρόνια νωρίτερα, μια τέτοια εικόνα θα φαινόταν αδιανόητη.
Η αντίθεση είναι έντονη: ενώ ο Τραμπ αποδυναμώνει τις συμμαχίες του και πολλαπλασιάζει τις εμπορικές συγκρούσεις, ο Σι αξιοποιεί αυτές τις ρωγμές για να προσελκύσει στο πλευρό του έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό κρατών που βλέπουν με σκεπτικισμό τις Ηνωμένες Πολιτείες.
