Τουλάχιστον τέσσερα δεξαμενόπλοια, τα περισσότερα εκ των οποίων ήταν φορτωμένα, τα οποία είχαν αποπλεύσει από τη Βενεζουέλα στις αρχές Ιανουαρίου σε «σκοτεινή λειτουργία» – δηλαδή με απενεργοποιημένους τους πομπούς εν μέσω αυστηρού αμερικανικού αποκλεισμού – έχουν πλέον επιστρέψει στα χωρικά ύδατα της Βενεζουέλας, όπως αναφέρει η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA και η υπηρεσία παρακολούθησης Tanker Trackers.
Ένα από αυτά τα τέσσερα δεξαμενόπλοια, το Bella 1 ήταν υπό παρακολούθηση από ένα σκάφος της Αμερικανικής Ακτοφυλακής κατά μήκος του Ατλαντικού Ωκεανού για σχεδόν δύο εβδομάδες, όταν το πλήρωμα του πλοίου χρησιμοποίησε μια καινοτόμο τακτική για να ξεφύγει από τον αμερικανικό στρατό: Ζωγράφισε μια ρωσική σημαία στο κύτος του.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ήταν παραμονή Πρωτοχρονιάς και το δεξαμενόπλοιο, το οποίο είχε υποστεί κυρώσεις επειδή αποτελούσε μέρος ενός «σκιώδους στόλου» που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά παράνομου πετρελαίου σε όλο τον κόσμο, κατευθυνόταν προς τα βόρεια, πιθανώς με προορισμό τα ρωσικά ύδατα ανατολικά της Φινλανδίας. Το παλιό, σκουριασμένο δεξαμενόπλοιο έλαβε επίσης ένα νέο όνομα — The Marinera, ενώ η Μόσχα έστειλε αμέσως διπλωματικό αίτημα στην Ουάσινγκτον να σταματήσει την καταδίωξη του πλοίου.
Οι αξιωματούχοι του Τραμπ απέρριψαν τη διπλωματική προειδοποίηση, λέγοντας ότι η νέα (ζωγραφισμένη) σημαία ήταν παράνομη και ότι το πλοίο ήταν «απάτριδο», αποκαλύπτοντας ουσιαστικά το μπλόφα της Ρωσίας. Έτσι, ένα σκάφος της Ακτοφυλακής, με το όνομα Munro, συνέχισε την καταδίωξη.
Καθώς το δεξαμενόπλοιο πλησίαζε τον Βόρειο Ατλαντικό μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ισλανδίας, αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη άρχισαν να προ-τοποθετούνται σε αεροπορικές βάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ειδικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των Navy SEALs και μιας μονάδας ελικοπτέρων του Στρατού γνωστής ως «night stalkers», ήταν έτοιμες για μια πιθανή αποστολή.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Τελικά, την Τετάρτη, περίπου 190 μίλια νότια της Ισλανδίας, αμερικανικό προσωπικό κατέβηκε με σχοινιά από ελικόπτερα και επιβιβάστηκε στο δεξαμενόπλοιο, αναλαμβάνοντας τον έλεγχο του.
Ένα ρωσικό υποβρύχιο και ένα αντιτορπιλικό βρισκόταν στην περιοχή, αλλά «και τα δύο έφυγαν πολύ γρήγορα όταν φτάσαμε», δήλωσε ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Η επιχείρηση έληξε μετά από 18 ημέρες και περίπου 4.000 μίλια καταδίωξης, η οποία ξεκίνησε όταν το δεξαμενόπλοιο έλαβε για πρώτη φορά μέτρα αποφυγής για να ξεφύγει από την Αμερικανική Ακτοφυλακή καθώς πλησίαζε τη Βενεζουέλα την εβδομάδα πριν τα Χριστούγεννα.
Η καταδίωξη υπογραμμίζει το βαθμό στον οποίο οι ΗΠΑ είναι αποφασισμένες να επιβάλουν τον «πλήρη και απόλυτο αποκλεισμό» του Τραμπ στα πετρελαιοφόρα που εισέρχονται και εξέρχονται από τη Βενεζουέλα. Ωστόσο, εγείρει επίσης ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με την τακτική και τη στρατηγική, συμπεριλαμβανομένου του λόγου για τον οποίο η κυβέρνηση περίμενε τόσο πολύ για να κατασχέσει ένα πετρελαιοφόρο που, σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες, ήταν άδειο.
«Η Αμερικανική Ακτοφυλακή έχει παγκόσμια εμβέλεια όσον αφορά την πληροφορία και την παρακολούθηση, συνεργαζόμενη όχι μόνο με το Αμερικανικό Ναυτικό, αλλά και με την ευρύτερη κοινότητα πληροφοριών. Αυτό που είναι ασυνήθιστο είναι να αφιερώσει τόσο πολύ χρόνο στην παρακολούθηση πριν προχωρήσει στην κατάσχεση», δήλωσε ο συνταξιούχος ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού, Τζέιμς Σταυρίδης, πρώην ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ και ανώτερος στρατιωτικός αναλυτής του CNN.
Πρώην αξιωματούχοι του αμερικανικού στρατού και αναλυτές δήλωσαν, σε συνεντεύξεις με το CNN, ότι η κατάσχεση φαινόταν να έχει ως στόχο να στείλει ένα μήνυμα σε άλλα πετρελαιοφόρα πλοία που έχουν υποστεί κυρώσεις και τώρα φεύγουν από τη Βενεζουέλα, τα οποία ενδέχεται να προσπαθήσουν να υιοθετήσουν τη ρωσική σημαία για να αποφύγουν τη σύλληψη.
Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν εντυπωσιάστηκε από την ξαφνική αλλαγή σημαίας του πλοίου και υπήρχε η επιθυμία να σταλεί ένα ευρύτερο μήνυμα ότι μια τέτοια τακτική δεν θα είχε πρακτικό αποτέλεσμα.
Η καταστολή αποτέλεσε βασικό μέρος της εκστρατείας πίεσης της κυβέρνησης Τραμπ προς την κυβέρνηση της Βενεζουέλας, προκειμένου να συνεργαστεί στην παραγωγή πετρελαίου — μετά τη σύλληψη και μεταφορά του ηγέτη της χώρας, Nicolás Maduro, στις ΗΠΑ για να αντιμετωπίσει τις κατηγορίες — και να διασφαλίσει ότι τα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας δεν θα διαρρεύσουν σε άλλες χώρες.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τα άλλα τέσσερα δεξαμενόπλοια που κατασχέθηκαν μετά την αναχώρησή τους από τη Βενεζουέλα στην κοντινή Καραϊβική Θάλασσα, το Bella 1 ταξίδευε προς τη χώρα και δεν φαινόταν να μεταφέρει πετρέλαιο.
«Αυτό στέλνει ένα σαφές μήνυμα σε ολόκληρο τον “σκιώδη στόλο“, ο οποίος αριθμεί εκατοντάδες πλοία, ότι δεν είναι ασφαλείς σε κανένα μέρος του κόσμου, ανεξάρτητα από το αν μεταφέρουν φορτίο ή όχι», δήλωσε ο Σταυρίδης.
Καταστολή του παράνομου στόλου
Για χρόνια, σκιώδεις στόλοι πετρελαιοφόρων κατάφεραν να μεταφέρουν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που υπόκεινται σε κυρώσεις από το Ιράν, τη Ρωσία και τη Βενεζουέλα. Μεγάλο μέρος του κατέληξε στην Κίνα, παρέχοντας σε αυτές τις χώρες μια ζωτική πηγή εσόδων, παρά τις οικονομικές κυρώσεις που αποσκοπούσαν να τις καταστρέψουν.
Το Bella 1 τέθηκε υπό κυρώσεις το 2024, αφού το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ κατηγόρησε το πλοίο ότι ήταν μέρος ενός δικτύου πλοίων που ασχολούνταν «με την παράνομη μεταφορά πετρελαίου και άλλων εμπορευμάτων». Εκείνη την εποχή, ανήκε σε μια εταιρεία με έδρα τον Παναμά.
Τα δεξαμενόπλοια που έχουν υποστεί κυρώσεις, όπως το Bella 1, συχνά προσπαθούν να αποκρύψουν την ταυτότητά τους αλλάζοντας τη χώρα υπό την οποία πλέουν. Το Bella 1 έπλεε υπό ψευδή σημαία της Γουιάνας όταν πλησίασε τη Βενεζουέλα, για παράδειγμα, σύμφωνα με αξιωματούχους των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων και αναλύσεων Kpler, το δεξαμενόπλοιο παρατηρήθηκε για πρώτη φορά να μεταφέρει πετρέλαιο υπό κυρώσεις το 2020. Το πλοίο είχε επισκεφθεί για τελευταία φορά τη Βενεζουέλα τον Μάιο του 2023, όπου φόρτωσε περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου με προορισμό τη Μαλαισία υπό ψευδώνυμο.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το δεξαμενόπλοιο φόρτωσε πετρέλαιο στο νησί Kharg του Ιράν. Το πλοίο απενεργοποίησε το σύστημα εντοπισμού θέσης του στα Στενά του Ορμούζ, μια συνήθης τακτική για τα πλοία που μεταφέρουν ιρανικό αργό πετρέλαιο που υπόκειται σε κυρώσεις, σύμφωνα με την Kpler.
Το Bella 1 παρέμεινε εκτός δικτύου για περίπου δύο μήνες και άρχισε να μεταδίδει ξανά δεδομένα θέσης στα τέλη Οκτωβρίου σε κατάσταση «έρματος», που σημαίνει ότι δεν είχε πλέον πετρέλαιο στο κατάστρωμα. Φωτογραφίες του δεξαμενόπλοιου δείχνουν ότι βρισκόταν ψηλά στο νερό, ένας άλλος δείκτης ότι δεν μετέφερε αργό πετρέλαιο.
Οι κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων ξεκίνησαν τον περασμένο μήνα
Στις 10 Δεκεμβρίου, το Bella 1 βρισκόταν εν πλω προς την Καραϊβική, όταν οι ΗΠΑ κατάσχεσαν για πρώτη φορά ένα πετρελαιοφόρο πλοίο ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας, το Skipper.
Το FBI, το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας και η Ακτοφυλακή συμμετείχαν στην επιχείρηση κατάληψης του Skipper, ενός δεξαμενόπλοιου μεταφοράς αργού πετρελαίου που είχε προηγουμένως υποβληθεί σε κυρώσεις από τις ΗΠΑ το 2022.
Το Skipper, το οποίο μετέφερε πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα, είχε αναχωρήσει από έναν τερματικό σταθμό πετρελαίου στη χώρα και κατευθυνόταν προς την Κούβα και στη συνέχεια προς την Ασία, αλλά παρεμποδίστηκε από τις ΗΠΑ σε διεθνή ύδατα, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο των ΗΠΑ.
«Όπως πιθανώς γνωρίζετε, μόλις καταλάβαμε ένα δεξαμενόπλοιο στα παράλια της Βενεζουέλας», δήλωσε ο Τραμπ στις 10 Δεκεμβρίου μετά την επιχείρηση. «Ένα μεγάλο δεξαμενόπλοιο, πολύ μεγάλο, το μεγαλύτερο που έχει καταληφθεί ποτέ, στην πραγματικότητα».
Όταν ρωτήθηκε τι θα συμβεί με το πετρέλαιο που μετέφερε το δεξαμενόπλοιο, ο Τραμπ απάντησε: «Θα το κρατήσουμε, υποθέτω». Σύμφωνα με το σάιτ παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic, το δεξαμενόπλοιο βρίσκεται τώρα στην ακτή του Κόλπου, νότια του Τέξας.
Ο Τραμπ ενέτεινε ακόμη περισσότερο τη στάση των ΗΠΑ την επόμενη εβδομάδα, αναφέροντας σε μια ανάρτηση στο Truth Social ότι διέταξε «ΠΛΗΡΗ ΚΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΗ ΑΠΟΚΛΕΙΣΗ» των πετρελαιοφόρων που υπόκεινται σε κυρώσεις και που φτάνουν ή αναχωρούν από τη Βενεζουέλα.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, οι ΗΠΑ κατάσχεσαν ένα δεύτερο πλοίο στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας, το Centuries, ένα πετρελαιοφόρο με σημαία Παναμά που αναχωρούσε από τη Βενεζουέλα με προορισμό την Ασία, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο των ΗΠΑ.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δήλωσε ότι το πλοίο μετέφερε πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα που υπόκειται σε κυρώσεις, αν και το ίδιο το πλοίο δεν εμφανιζόταν στον κατάλογο των πλοίων που υπόκεινται σε κυρώσεις.
«Πολύ πέρα από τα αμερικανικά ύδατα»
Την επόμενη μέρα, η Αμερικανική Ακτοφυλακή προσπάθησε επίσης να κατασχέσει το Bella 1 σε διεθνή ύδατα, καθώς κατευθυνόταν προς τη Βενεζουέλα στην Καραϊβική Θάλασσα.
Είχε εκδοθεί ένταλμα για την κατάσχεση του δεξαμενόπλοιου. Ωστόσο, όταν η Αμερικανική Ακτοφυλακή προσπάθησε να επιβιβαστεί στο πλοίο, το πλήρωμα δεν συμμορφώθηκε. Αντίθετα, το δεξαμενόπλοιο άλλαξε κατεύθυνση και συνέχισε να πλέει προς τα βόρεια για να διαφύγει, ξεκινώντας την καταδίωξη από την Ακτοφυλακή.
Δεν ήταν απολύτως σαφές πού κατευθυνόταν το δεξαμενόπλοιο, αν και οι αναλυτές της Kpler έγραψαν τότε ότι η Ρωσία και η Βαλτική Θάλασσα ήταν και οι δύο πιθανές προορισμοί.
Στις 30 Δεκεμβρίου, ένας δικαστής του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια ενέκρινε ένταλμα κατάσχεσης για το Bella 1, με ισχύ έως τις 13 Ιανουαρίου. Το ένταλμα αποσφραγίστηκε την Πέμπτη, αν και μια 28σέλιδη ένορκη βεβαίωση που υποστήριζε την κατάσχεση είχε διαγραφεί πλήρως.
Καθώς η καταδίωξη συνεχίστηκε στον Βόρειο Ατλαντικό, στις 31 Δεκεμβρίου το προσωπικό της Ακτοφυλακής εντόπισε την ρωσική σημαία στο πλοίο, η οποία, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο, είχε βαφτεί πρόχειρα στο πλάι του. Την ίδια μέρα, η Μόσχα έστειλε στις ΗΠΑ επίσημο διπλωματικό αίτημα να σταματήσει την καταδίωξη του δεξαμενόπλοιου.
Το πλοίο εμφανίστηκε στο επίσημο μητρώο πλοίων της Ρωσίας με ένα νέο όνομα, το Marinera. Το Lloyd’s List, ένα περιοδικό για τη ναυτιλία, ανέφερε ότι 17 δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου είχαν πρόσφατα δηλώσει ρωσική υπηκοότητα τον περασμένο μήνα, καθώς οι ΗΠΑ ενέτειναν την επιθετικότητα τους προς τη Βενεζουέλα.
«Δεν είναι εντελώς ασυνήθιστο — υπάρχουν δεξαμενόπλοια που βάφουν τα ονόματά τους ή τα αλλάζουν ή προσπαθούν να τα αποκρύψουν για να φαίνονται σαν να είναι διαφορετικά δεξαμενόπλοια», δήλωσε ο Matt Smith, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου της Kpler για την Αμερική. «Είναι ασυνήθιστο το γεγονός ότι κατασχέθηκε πολύ πέρα από τα αμερικανικά ύδατα. Αυτό είναι το νέο στοιχείο σε αυτή την υπόθεση».
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στο CNN ότι το αίτημα αυτό θα δημιουργούσε πιθανές επιπλοκές σε περίπτωση κατάληψης του πλοίου από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ απέρριψε τον ισχυρισμό περί ρωσικής σημαίας και θεώρησε το πλοίο ως «απάτριδο», σύμφωνα με δύο πηγές που είναι εξοικειωμένες με το θέμα, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την κατάληψή του.
Ναυτικοί SEALs και «Night stalkers»
Πριν από την αμερικανική επιχείρηση κατάσχεσης του νεοβαφτισμένου Marinera, ο αμερικανικός στρατός τοποθέτησε μέσα στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς το δεξαμενόπλοιο ταξίδευε στα ύδατα μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ισλανδίας, τουλάχιστον 12 C-17 και δύο πολεμικά αεροσκάφη AC-130.
Αμερικανικά αεροσκάφη επιτήρησης P-8 που απογειώθηκαν από τη βάση RAF Mildenhall στο Σάφολκ της Αγγλίας, φαίνεται να παρακολουθούσαν το δεξαμενόπλοιο πριν από την κατάσχεσή του, σύμφωνα με ανοιχτά δεδομένα πτήσεων. Τουλάχιστον δύο V-22 Ospreys ήταν ενεργά στο Ηνωμένο Βασίλειο, συμπεριλαμβανομένου ενός που πραγματοποιούσε εκπαίδευση γρήγορης κατάβασης με σχοινί, η οποία επιτρέπει στους στρατιώτες να αποβιβάζονται γρήγορα από το αεροσκάφος χωρίς αυτό να προσγειώνεται, σύμφωνα με βίντεο που δημοσιεύτηκε στα social media.
Μέσα στις αμερικανικές δυνάμεις που επιβιβάστηκαν στο δεξαμενόπλοιο ήταν και μέλη των US Navy SEALs, τα οποία μεταφέρθηκαν από το 160ο Σύνταγμα Ειδικών Επιχειρήσεων Αεροπορίας του αμερικανικού στρατού, μια μονάδα ελικοπτέρων γνωστή και ως «night stalkers», σύμφωνα με δύο άτομα που ενημερώθηκαν για την επιχείρηση.
Το Ηνωμένο Βασίλειο παρείχε υποστήριξη στην αμερικανική επιχείρηση, σύμφωνα με το βρετανικό υπουργείο Άμυνας, ενώ δύο ρωσικά στρατιωτικά αεροσκάφη πέταξαν πάνω από το σκάφος της Αμερικανικής Ακτοφυλακής λίγες μέρες νωρίτερα, όπως δήλωσε ο διοικητής της Ακτοφυλακής, ναύαρχος Kevin Lunday. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι «σε καμία περίπτωση η Ακτοφυλακή δεν ανησύχησε για την παρουσία του ρωσικού στρατού, η οποία δεν επηρέασε την νομική μας εξουσία και την επιχείρηση που ήταν σε εξέλιξη».
Η Noem ανέφερε σε μια ανάρτηση ότι το σκάφος της Αμερικανικής Ακτοφυλακής Munro ακολούθησε το δεξαμενόπλοιο «σε ανοιχτή θάλασσα και μέσα από επικίνδυνες καταιγίδες, διατηρώντας συνεχή επαγρύπνηση και προστατεύοντας τη χώρα μας με την αποφασιστικότητα και τον πατριωτισμό που κάνουν τους Αμερικανούς περήφανους».
Δεν είναι ακόμη σαφές πού κατευθύνεται το Bella 1. Σύμφωνα με το MarineTraffic, το πλοίο έχει μετακινηθεί νότια, στο μέσο του Ατλαντικού, από τη στιγμή που κατασχέθηκε. Ο Τραμπ δήλωσε ότι «το πετρέλαιο εκφορτώνεται αυτή τη στιγμή» μετά την κατάσχεση του πλοίου, αν και το δεξαμενόπλοιο δεν φαίνεται να έχει πετρέλαιο στο κατάστρωμα.
Με ή χωρίς πετρέλαιο, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να πάρουν το δεξαμενόπλοιο για να το επεξεργαστούν και να το πουλήσουν σε δημοπρασία, δήλωσε ο Aaron Roth, πρώην στρατηγικός σύμβουλος του διοικητή της Ακτοφυλακής κατά τη διάρκεια της θητείας του Ομπάμα και της πρώτης θητείας του Τραμπ.
«Θα υποθέσω, με βάση τα πλοία και τη σύνθεσή τους, καθώς και την κατάσταση τους όσον αφορά την ασφάλεια και τη συνολική αξιοπιστία, ότι πιθανότατα θα υπάρχει αγορά για την απόκτηση αυτών των πλοίων», δήλωσε ο Roth. «Επομένως, ενδέχεται να υπάρξει διαδικασία πώλησης σε κάποιο σημείο στο μέλλον».
