Στον ανεκμετάλλευτο ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας έχει ρίξει την προσοχή του ο Ντόναλντ Τραμπ, προκαλώντας αναταραχές και σύγχυση στη Δανία και σε όλη την Ευρώπη. Αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης βλέπουν τα υπόγεια κοιτάσματα της Γροιλανδίας ως έναν τρόπο να χαλαρώσει ο ασφυκτικός έλεγχος της Κίνας στα σπάνια μέταλλα, τα οποία είναι κρίσιμα για τα πάντα -από μαχητικά αεροσκάφη και λέιζερ μέχρι ηλεκτρικά οχήματα και μαγνητικούς τομογράφους-.
Η φράση «χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία, είναι στρατηγικής σημασίας αυτή τη στιγμή», που είχε πει ο Ντόναλντ Τραμπ σε δημοσιογράφους στο Air Force One νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ήταν αρκετή να προκαλέσει τον πανικό σε κάθε χώρα της ΕΕ αν και δεν ήταν η πρώτη φορά που είχε αποκαλύψει τα σχέδιά του.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
«Θα κάνουμε κάτι για τη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι. Αν δεν το κάνουμε με τον εύκολο τρόπο, θα το κάνουμε με τον δύσκολο», δήλωσε ο Τραμπ την Παρασκευή σε συνέντευξη Τύπου με στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας. Παρότι πρόσφατα υποβάθμισε τη σημασία των φυσικών πόρων της Γροιλανδίας, ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Μάικ Γουόλτζ δήλωσε στο Fox News το 2024 ότι το ενδιαφέρον της κυβέρνησης για τη Γροιλανδία αφορούσε «κρίσιμα ορυκτά» και «φυσικούς πόρους».
Το CNN σχολιάζει πως ο λόγος που μέχρι στιγμής οι ΗΠΑ δεν έχουν αξιοποιήσει τον θησαυρό του νησιού δεν είναι η δανική κυριότητα αλλά το σκληρό αρκτικό περιβάλλον.
Ερευνητές λένε ότι θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο και δαπανηρό να εξαχθούν τα ορυκτά της Γροιλανδίας, καθώς πολλά κοιτάσματα βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο, όπου υπάρχει πολικός πάγος πάχους έως και 1.5 χιλιομέτρου και το σκοτάδι κυριαρχεί μεγάλο μέρος του χρόνου. Επιπλέον, η Γροιλανδία στερείται των υποδομών και του ανθρώπινου δυναμικού που θα απαιτούνταν για να γίνει πραγματικότητα αυτό το μεταλλευτικό όνειρο.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
«Η ιδέα να μετατραπεί η Γροιλανδία στο εργοστάσιο σπάνιων γαιών της Αμερικής είναι επιστημονική φαντασία. Είναι απλώς εντελώς τρελό», είπε ο Μάλτε Χούμπερτ, ιδρυτής και ανώτερος ερευνητής του Arctic Institute. «Είναι σαν να λες ότι θα κάνουμε εξόρυξη στο φεγγάρι. Από ορισμένες απόψεις, είναι και χειρότερο από το φεγγάρι».
Περίπου το 80% της Γροιλανδίας καλύπτεται από πάγο. Και η εξόρυξη ορυκτών -ή σχεδόν οποιαδήποτε δραστηριότητα- στην Αρκτική μπορεί να κοστίζει από 5 έως 10 φορές περισσότερο απ’ ό,τι οπουδήποτε αλλού στον πλανήτη.
Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία δεν είναι καινούργιο, ούτε είναι ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που «γλυκοκοιτάζει» το νησί. Ωστόσο, η αιφνιδιαστική παρέμβασή του στη Βενεζουέλα και η απόφαση να πάρει τον έλεγχο του τεράστιου πετρελαϊκού της πλούτου έφεραν ξανά στο προσκήνιο το ενδιαφέρον του για τη Γροιλανδία.
Η πιθανότητα οι ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο οποιουδήποτε τμήματος της Γροιλανδίας έχει εκτοξευθεί περίπου στο 40% στην πλατφόρμα προβλέψεων Kalshi, από περίπου 20% στα μέσα του 2025.
Φυσικά, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιπτώσεων της Βενεζουέλας και της Γροιλανδίας.
Η Γροιλανδία είναι έδαφος χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, της Δανίας, και σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα είναι σε μεγάλο βαθμό ανοιχτή σε επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ διαθέτει μακρά ιστορία πολιτικής σταθερότητας. Για χρόνια, οι αρχές της Γροιλανδίας προσπαθούν να προσελκύσουν άμεσες ξένες επενδύσεις. Οι κάτοικοι λένε ότι είναι ήδη ανοιχτοί σε επιχειρηματικές ευκαιρίες, χωρίς καμία επιθετικότητα.
«Δεν βλέπω καμία ανάγκη να “καταλάβει” κανείς τη Γροιλανδία. Είμαστε ανοιχτοί σε επενδύσεις και συνεργασία με Αμερικανούς», είπε στο CNN ο Κρίστιαν Κέλντσεν, γενικός διευθυντής της Ένωσης Επιχειρήσεων Γροιλανδίας. «Γιατί να λες κάτι όπως “να πάρουμε τη χώρα”, όταν μπορείς να πάρεις αυτό που θέλεις απλώς φερόμενος σωστά;»
Ο μύθος της «χρυσής κατσαρόλας»
Το να πειστούν αμερικανικές επιχειρήσεις να ρισκάρουν στη Γροιλανδία μπορεί να είναι φαντασίωση, λένε ειδικοί. «Αν υπήρχε μια “χρυσή κατσαρόλα” στο τέλος του ουράνιου τόξου στη Γροιλανδία, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα είχαν πάει εκεί ήδη», δήλωσε ο Γιάκομπ Φουνκ Κίρκεγκααρντ, ανώτερος ερευνητής στο Peterson Institute for International Economics.
Ωστόσο, ο Κίρκεγκααρντ -που έχει εργαστεί στο παρελθόν με το δανικό Υπουργείο Άμυνας- είπε ότι είναι απλώς «πολύ δύσκολο» να στηθεί ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο, δεδομένων των τεράστιων αρχικών επενδύσεων που θα απαιτούνταν.
Είναι πιθανό ο Ντόναλντ Τραμπ να προσπαθήσει να προσφέρει οικονομικά κίνητρα και κρατικές εγγυήσεις για να δελεάσει αμερικανικές εταιρείες να κάνουν αυτές τις επενδύσεις, παρόμοια με τις εγγυήσεις που ζητούν οι μεγάλες πετρελαϊκές για επιθετικές γεωτρήσεις στη Βενεζουέλα.
«Αν τους δώσεις αρκετά χρήματα των φορολογουμένων, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα έκαναν σχεδόν τα πάντα». Αλλά είναι αυτή μια καλή βάση για να “αγοράσεις” ένα έδαφος; Η απάντηση είναι όχι στη Γροιλανδία, όπως είναι και όχι στη Βενεζουέλα», συνέχισε ο Κίρκεγκααρντ.
Περιβαλλοντικοί παράγοντες
Η κλιματική κρίση έχει προκαλέσει λιώσιμο των πάγων και ραγδαία άνοδο των θερμοκρασιών στην Αρκτική, οδηγώντας ορισμένους στην ελπίδα για νέες οικονομικές ευκαιρίες. Ωστόσο, είναι πολύ νωρίς για να πει κανείς αν αυτό αρκεί για να ξεπεραστούν οι περιβαλλοντικές δυσκολίες της εξόρυξης στη Γροιλανδία. Αν και το λιώσιμο των πάγων έχει ανοίξει ορισμένες ναυτιλιακές διαδρομές, έχει επίσης καταστήσει το έδαφος λιγότερο σταθερό για γεωτρήσεις και αυξάνει τον κίνδυνο κατολισθήσεων.
«Η κλιματική αλλαγή δεν σημαίνει ότι όλα γίνονται εύκολα. Αυτό δεν είναι η Μεσόγειος ούτε η μπανιέρα σας. Απλώς υπάρχει λιγότερος παγετός», είπε ο Χούμπερτ από το Arctic Institute.
Παράλληλα, οι αυστηροί περιβαλλοντικοί κανονισμοί της Γροιλανδίας θα προσέθεταν κόστος και δυσκολία σε μια εκτεταμένη εξορυκτική δραστηριότητα. Φυσικά, αυτοί οι κανονισμοί αντανακλούν την επιθυμία του τοπικού πληθυσμού να διατηρηθεί το περιβάλλον παρθένο. Αν η κυβέρνηση Τραμπ κατάφερνε με κάποιον τρόπο να τους καταργήσει, αυτό θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά αντιδημοφιλές.
«Θα μπορούσες να καταλήξεις με ένα εχθρικό τοπικό πολιτικό περιβάλλον», είπε ο Κίρκεγκααρντ.
Η πώληση της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα απαιτούσε δημοψήφισμα. Ωστόσο, δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2025 έδειξε ότι μόλις το 6% τάσσεται υπέρ της ένταξης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ. Η συντριπτική πλειονότητα, το 85% των Γροιλανδών, δήλωσε ότι δεν θέλει κάτι τέτοιο.
Ο Άνταμ Λαζενς, επικεφαλής έδρας καναδικής και αρκτικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο St. Francis Xavier, δήλωσε ότι η «παράξενη ρητορική» περί κατάληψης της Γροιλανδίας κινδυνεύει να υπονομεύσει τους οικονομικούς και στρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ, βλάπτοντας τις σχέσεις με τη Γροιλανδία και τη Δανία.
«Θα μπορούσαμε να δούμε τις ΗΠΑ να μην αντιμετωπίζονται πλέον ως φίλος και εταίρος, αλλά ως νταής που πρέπει να αντιμετωπιστεί με αντίσταση», είπε.
Σε κάποιο βαθμό, αυτό ίσως ήδη συμβαίνει. Ο Κέλντσεν από την Ένωση Επιχειρήσεων Γροιλανδίας προειδοποιεί ότι οι Αμερικανοί αξιωματούχοι κινδυνεύουν να βλάψουν τη σχέση με τον τοπικό πληθυσμό.
«Αυτή τη στιγμή, οτιδήποτε αμερικανικό είναι κόκκινο πανί», είπε. «Όλοι αναρωτιούνται: “Υποστηρίζω κάποιον που θέλει να πάρει τη χώρα μου;”».
