Η Meta βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες δικαστικές μάχες στην ιστορία της. 29 Πολιτείες των ΗΠΑ κατηγορούν την εταιρεία ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram ώστε να κρατούν παιδιά και εφήβους καθηλωμένους στις οθόνες, ενώ γνώριζε τους κινδύνους για την ψυχική τους υγεία.
Η κατάθεση του πρώην ανώτατου μηχανικού της εταιρείας, Arturo Bejar, άνοιξε τον κύκλο των μαρτύρων με αποκαλύψεις για όσα – όπως υποστηρίζει – συνέβαιναν πίσω από τις κλειστές πόρτες του τεχνολογικού κολοσσού. Στο επίκεντρο της δίκης βρίσκεται ένα πιθανό οικονομικό κόστος που, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ίδιας της Meta, θα μπορούσε θεωρητικά να φτάσει το 1,4 τρισ. δολάρια, αλλά και κάτι ακόμη πιο σημαντικό: το ενδεχόμενο να αλλάξει ριζικά ο τρόπος λειτουργίας του Facebook και του Instagram.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η Meta αντιμέτωπη με μια ιστορική δίκη
Η μεγάλη δίκη ξεκίνησε την Τρίτη (18.08.2026) και φέρνει τη Meta αντιμέτωπη με τις Πολιτείες της Καλιφόρνιας, του Κολοράντο, του Κεντάκι και του Νιου Τζέρσεϊ, οι οποίες λειτουργούν ως αντιπροσωπευτικές – «bellwether» – υποθέσεις για το σύνολο των 29 Πολιτειών που συμμετέχουν στην αγωγή.
Αν η Meta χάσει, οι κυρώσεις θα μπορούσαν, σύμφωνα με τους δικούς της υπολογισμούς, να ανέλθουν θεωρητικά έως και 1,4 τρισ. δολάρια, ποσό που πλησιάζει τη σημερινή χρηματιστηριακή αξία της, περίπου 1,5 τρισ. δολάρια.
Το ποσό αυτό, πάντως, αποτελεί το ανώτατο θεωρητικό σενάριο βάσει του τρόπου υπολογισμού των προστίμων ανά παράβαση και δεν σημαίνει ότι αυτό είναι το ποσό που αναμένεται να επιδικαστεί.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Οι Πολιτείες ζητούν περίπου 200 δισ. δολάρια σε αποζημιώσεις, αλλά η υπόθεση δεν αφορά μόνο τα χρήματα.
Η δικαστική απόφαση θα μπορούσε να υποχρεώσει τη Meta να αλλάξει τον ίδιο τον σχεδιασμό των πλατφορμών της – από τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων και των προτάσεων περιεχομένου μέχρι το autoplay, το infinite scroll και τις διαδικασίες επαλήθευσης ηλικίας.
«Σχεδίασαν τις πλατφόρμες για να εθίζουν τα παιδιά»
Οι Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Meta σχεδίασε σκόπιμα το Facebook και το Instagram με χαρακτηριστικά που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση από παιδιά και εφήβους.
Κατηγορούν επίσης την εταιρεία ότι γνώριζε τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση των πλατφορμών της από ανηλίκους, αλλά δεν προχώρησε στις απαιτούμενες αλλαγές.
Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι η Meta συνέλεγε συστηματικά δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων τους, παραβιάζοντας την αμερικανική νομοθεσία για την προστασία της ιδιωτικότητας των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
Στο στόχαστρο βρίσκονται λειτουργίες όπως οι εξατομικευμένες προτάσεις, οι ειδοποιήσεις, το autoplay, το infinite scroll και άλλοι μηχανισμοί που, σύμφωνα με την αγωγή, έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τους χρήστες συνδεδεμένους για όσο το δυνατόν περισσότερο.
Από τη Frances Haugen ξεκίνησε η μεγάλη έρευνα
Η υπόθεση έχει τις ρίζες της στο 2021, όταν η πρώην εργαζόμενη του Facebook Frances Haugen κατέθεσε ενώπιον επιτροπής της Γερουσίας ότι η εταιρεία γνώριζε πως τα προϊόντα της μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβες σε νεαρούς χρήστες.
Η Haugen παρουσίασε εσωτερικά έγγραφα που, όπως υποστήριξε, έδειχναν ότι η Meta γνώριζε τους κινδύνους, αλλά δεν προχωρούσε πάντα στις αλλαγές που θα μπορούσαν να καταστήσουν τις πλατφόρμες ασφαλέστερες.
Οι αποκαλύψεις προκάλεσαν συντονισμένες έρευνες από γενικούς εισαγγελείς πολιτειών και τελικά οδήγησαν, το 2023, στην ομοσπονδιακή αγωγή κατά της Meta.
Η κατάθεση «φωτιά» του πρώην μηχανικού της Meta
Το πρόσωπο που άνοιξε τον κύκλο των μαρτύρων ήταν ένας άνθρωπος εκ των έσω.
Ο Arturo Bejar, πρώην ανώτατος μηχανικός ασφαλείας της Meta, ανέβηκε στο βήμα ως ο πρώτος μάρτυρας των Πολιτειών και προχώρησε σε μια σειρά ιδιαίτερα σοβαρών καταγγελιών για τον τρόπο με τον οποίο, όπως υποστηρίζει, η εταιρεία αντιμετώπιζε τα ζητήματα ασφάλειας των ανηλίκων.
Η Meta είχε προσπαθήσει να εμποδίσει την κατάθεσή του, επικαλούμενη μεταξύ άλλων τη διαγραφή μηνυμάτων στην εφαρμογή Signal με πρώην εργαζομένους. Η δικαστής, ωστόσο, απέρριψε το αίτημα εξαίρεσής του.
Ο Bejar υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι η Meta γνώριζε πως τα εργαλεία προστασίας των ανηλίκων δεν λειτουργούσαν αποτελεσματικά.
Στη διάρκεια της κατάθεσής του υποστήριξε ότι η λογική «move fast and break things» –«κινήσου γρήγορα και σπάσε τα πάντα» – παρέμενε βαθιά ριζωμένη στην εταιρική κουλτούρα.
Όπως ανέφερε, υπήρχε επίσης μια λογική «μην ρωτάς, μην αναφέρεις» σχετικά με το κατά πόσο παιδιά κάτω των 13 ετών χρησιμοποιούσαν τις πλατφόρμες.
«Πολλά προϊόντα διοχετεύτηκαν στον κόσμο», ανέφερε, μιλώντας μεταξύ άλλων για τα Reels, «και η ασφάλεια δεν λήφθηκε υπόψη στον τρόπο με τον οποίο διατέθηκαν αρχικά».
Ο Bejar περιέγραψε ενώπιον των ενόρκων τις προσπάθειές του να ενημερώσει την ανώτατη διοίκηση για τα προβλήματα. Στο δικαστήριο παρουσιάστηκε σειρά emails που είχε στείλει στον Chris Cox, τον οποίο ο Bejar χαρακτήρισε «δεξί χέρι του Μαρκ Ζούκερμπεργκ».
Όπως εξήγησε, προσπαθούσε να αναδείξει το χάσμα ανάμεσα σε όσα οι ίδιοι οι χρήστες ανέφεραν στην εταιρεία ως βλάβη και σε εκείνα στα οποία η Meta έδινε προτεραιότητα και παρουσίαζε δημόσια.
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της κατάθεσης αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο η Meta μετρούσε τη βλάβη που προκαλούσε το επιβλαβές περιεχόμενο.
Ο Bejar υποστήριξε ότι οι δείκτες που χρησιμοποιούσε η εταιρεία υποτιμούσαν σημαντικά την πραγματική εμπειρία των χρηστών.
Ως παράδειγμα ανέφερε ότι ενώ η Meta υπολόγιζε πως ο κίνδυνος έκθεσης εφήβων σε σκληρό ή βίαιο περιεχόμενο βρισκόταν μόλις στο 0,01% έως 0,02%, εσωτερικές έρευνες χρηστών έδειχναν, σύμφωνα με τον ίδιο, ότι η πραγματική συχνότητα ήταν 100 έως 400 φορές υψηλότερη.
Όταν ρωτήθηκε εάν συμφωνούσε με τον τρόπο που η Meta μετρούσε τη βλάβη, απάντησε κατηγορηματικά: «Όχι».
«Βλάβη είναι αυτό που οι άνθρωποι βιώνουν ως βλάβη», είπε, φέρνοντας ως παράδειγμα ένα παιδί 13 ετών που αισθάνεται δυσφορία και ζητά βοήθεια.
«Η συχνότητα εμφάνισης είναι μια πολύ στενή μέτρηση ενός πολύ συγκεκριμένου πράγματος», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος του ήταν να καταστήσει σαφές σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης πόσο μεγάλη ήταν η βλάβη που βίωναν οι χρήστες εξαιτίας του σχεδιασμού των προϊόντων – βλάβη που, όπως υποστήριξε, θα μπορούσε να είχε προληφθεί.
«Το Instagram μετατράπηκε από προϊόν που χρησιμοποιείς σε προϊόν που σε χρησιμοποιεί»
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική ήταν η περιγραφή του Bejar για την εξέλιξη του Instagram.
Κατά την κατάθεσή του υποστήριξε ότι η πλατφόρμα μετατράπηκε σταδιακά από «ένα προϊόν που χρησιμοποιείς, σε ένα προϊόν που σε χρησιμοποιεί».
Όπως εξήγησε, αρχικά οι χρήστες έβλεπαν κυρίως φωτογραφίες ανθρώπων που επέλεγαν οι ίδιοι να ακολουθούν, ενώ υπήρχαν φυσικά σημεία στα οποία η περιήγηση σταματούσε.
Στην πορεία, όμως, ο έλεγχος μεταφέρθηκε ολοένα περισσότερο στους αλγορίθμους, με τους χρήστες να έρχονται σε επαφή κυρίως με άγνωστους ανθρώπους και περιεχόμενο που τους προτεινόταν αυτόματα.
Για τον Bejar, αυτή η αλλαγή δημιούργησε νέους και σημαντικούς κινδύνους, ιδιαίτερα για τους ανήλικους.
Η προσωπική εμπειρία με την κόρη του
Ο πρώην μηχανικός αποκάλυψε επίσης ότι ένας από τους βασικούς λόγους που επέστρεψε στη Meta το 2019, αφού είχε αποχωρήσει το 2015, ήταν η ίδια του η κόρη.
Όταν εκείνη έγινε 14 ετών και δημιούργησε λογαριασμό στο Instagram, άρχισε σύντομα να λαμβάνει, σύμφωνα με την κατάθεσή του, σεξουαλικά μηνύματα και φωτογραφίες γεννητικών οργάνων από αγνώστους.
Ο Bejar τη ρώτησε εάν είχε αναφέρει τα περιστατικά στην πλατφόρμα.\
Η απάντησή της, όπως την μετέφερε στο δικαστήριο, ήταν: «Απλώς τους μπλοκάρω, εκείνοι γελούν και προχωρούν στον επόμενο».
Για τον ίδιο, αυτό αποτέλεσε σημείο καμπής.
«Κατάλαβα ότι κάτι είχε καταρρεύσει στην εταιρεία», ανέφερε, εξηγώντας ότι αποφάσισε να επιστρέψει στη Meta προκειμένου να προσπαθήσει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα εκ των έσω.
Ο Bejar έχει δηλώσει ότι είχε τακτική επαφή με τον ίδιο τον Ζούκεμπεργκ και εκτίμησε ότι είχε συζητήσει μαζί του τουλάχιστον 100 φορές ζητήματα που απαιτούσαν την προσοχή του CEO.
Τι ζητούν οι Πολιτείες από τη Meta
Πέρα από τις οικονομικές κυρώσεις, οι Πολιτείες ζητούν σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία των πλατφορμών.
Μεταξύ άλλων ζητούν:
- αυστηρότερα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας,
- αλλαγές στους αλγορίθμους προτάσεων,
- περιορισμούς σε λειτουργίες που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση,
- κατάργηση του autoplay,
- περιορισμό ή κατάργηση του infinite scroll,
- αυστηρότερους περιορισμούς στις ειδοποιήσεις προς ανήλικους,
- αλλαγές σε λειτουργίες που, σύμφωνα με την αγωγή, ενισχύουν την εξάρτηση των χρηστών από τις πλατφόρμες.
Οι Πολιτείες υποστηρίζουν ότι αυτά τα χαρακτηριστικά δεν είναι απλώς «ουδέτερα» εργαλεία, αλλά βασικά στοιχεία ενός σχεδιασμού που έχει ως αποτέλεσμα να κρατά τους νέους χρήστες όσο το δυνατόν περισσότερο μέσα στις εφαρμογές.
Η απάντηση της Meta
Η Meta απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες.
Η εταιρεία υποστηρίζει ότι οι ισχυρισμοί των Πολιτειών δεν αποδεικνύονται επαρκώς και ότι τα οικονομικά αιτήματα είναι δυσανάλογα.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι δεν έχει αποδειχθεί πως συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως η δυνατότητα δημιουργίας δεύτερου λογαριασμού στο Instagram, προκάλεσαν από μόνα τους βλάβη σε συγκεκριμένους χρήστες.
Η εταιρεία υποστηρίζει επίσης ότι οι Πολιτείες επιχειρούν να της φορτώσουν προβλήματα που αφορούν ολόκληρο τον κλάδο της τεχνολογίας, όπως η επαλήθευση ηλικίας.
Η Meta τονίζει ότι έχει επενδύσει σημαντικά σε έρευνα, συνεργασία με ειδικούς και αρχές επιβολής του νόμου, αλλά και στην ανάπτυξη εργαλείων ασφαλείας για τους νεότερους χρήστες.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η εταιρεία δαπάνησε 2,4 δισ. δολάρια σε νομικά έξοδα μόνο κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της νομικής μάχης που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της δίκης, η Meta προσπάθησε να αποκλείσει τον Bejar από τη διαδικασία.
Η εταιρεία επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, τη διαγραφή μηνυμάτων στην εφαρμογή Signal μεταξύ του πρώην εργαζομένου και άλλων προσώπων.
Η δικαστής Gonzalez Rogers απέρριψε το αίτημα, χαρακτηρίζοντας την προσπάθεια της Meta «απεγνωσμένη προσπάθεια της τελευταίας στιγμής». Έτσι, ο Bejar βρέθηκε τελικά στο εδώλιο και έγινε ο πρώτος μάρτυρας των Πολιτειών – μια εξέλιξη που έδωσε από νωρίς ιδιαίτερο βάρος στη δίκη.
Στο εδώλιο αναμένεται και ο Ζούκερμπεργκ
Η δίκη αναμένεται να φέρει ενώπιον του δικαστηρίου κορυφαία στελέχη της Meta.
Μεταξύ αυτών αναμένεται να καταθέσουν ο Μαρκ Ζούκεμπεργκ και ο επικεφαλής του Instagram, Adam Mosseri, καθώς και άλλα νυν και πρώην στελέχη της εταιρείας.
Ο Ζούκεμπεργκ αναμένεται να ερωτηθεί σχετικά με το τι γνώριζε η Meta για τις επιπτώσεις των πλατφορμών στους ανήλικους και κατά πόσο η εταιρεία έδινε προτεραιότητα στην ανάπτυξη και τα έσοδα έναντι της ασφάλειας των νεαρών χρηστών.
Τι θα συμβεί αν η Meta χάσει
Μια ήττα θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής για τη Meta σε δύο επίπεδα.
Οικονομικό
Το ποσό των 1,4 τρισ. δολαρίων που έχει υπολογίσει η ίδια η εταιρεία θεωρείται ένα ακραίο θεωρητικό σενάριο και όχι το πιθανότερο αποτέλεσμα.
Ωστόσο, ακόμη και ένα μικρό κλάσμα αυτού του ποσού θα μπορούσε να αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές κυρώσεις που έχει αντιμετωπίσει ποτέ εταιρεία τεχνολογίας.
Στη λειτουργία των πλατφορμών
Ακόμη πιο σημαντικές θα μπορούσαν να είναι οι δικαστικές εντολές για αλλαγές στο Facebook και το Instagram.
Εάν η Meta υποχρεωθεί να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας του infinite scroll, των αλγορίθμων προτάσεων, των ειδοποιήσεων ή της επαλήθευσης ηλικίας, οι συνέπειες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα όρια των συγκεκριμένων Πολιτειών.
Οι αλλαγές αυτές θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη λειτουργία των πλατφορμών σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς η Meta πιθανότατα θα δυσκολευόταν να διατηρεί εντελώς διαφορετικά προϊόντα ανά αγορά.
Ταυτόχρονα, μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να ενισχύσει χιλιάδες άλλες αγωγές που εκκρεμούν ήδη εναντίον της Meta και άλλων εταιρειών social media.
Κι αν κερδίσει η Meta;
Μια νίκη θα αποτελούσε σημαντική νομική ανάσα για τον τεχνολογικό κολοσσό.
Θα ενίσχυε το επιχείρημα ότι οι φερόμενες βλάβες δεν έχουν αποδειχθεί επαρκώς ώστε να δικαιολογείται δικαστική παρέμβαση στον σχεδιασμό των προϊόντων της.
Παράλληλα, θα μπορούσε να αποδυναμώσει ή να αποθαρρύνει αντίστοιχες αξιώσεις άλλων Πολιτειών και ενάγοντων.
Η Meta θα αποκτούσε έτσι περισσότερο περιθώριο να συνεχίσει να λειτουργεί το Facebook και το Instagram χωρίς τις δομικές αλλαγές που ζητούν οι Πολιτείες – τουλάχιστον μέχρι να κριθούν οι υπόλοιπες υποθέσεις.
Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι έως οκτώ εβδομάδες, γεγονός που τοποθετεί την ολοκλήρωσή της περίπου στα τέλη Σεπτεμβρίου ή στις αρχές Οκτωβρίου του 2026.
Το οκταμελές σώμα των ενόρκων έχει ήδη επιλεγεί. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη διαδικασία ο ρόλος του είναι συμβουλευτικός.
Σε αντίθεση με μια τυπική δίκη με ενόρκους, η τελική απόφαση για την ευθύνη της Meta και τις πιθανές κυρώσεις θα ανήκει στη δικαστή Gonzalez Rogers. Η γνώμη των ενόρκων θα ληφθεί υπόψη, χωρίς όμως να είναι νομικά δεσμευτική.
