Μία από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις του σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν φέρεται να «ζυγίζει» ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ: το ενδεχόμενο εκκίνησης μιας υψηλού ρίσκου επιχείρησης για κατάσχεση ή καταστροφή του πυρηνικού υλικού της Τεχεράνης. Πρόκειται για μία επιχείρηση πιο επικίνδυνη ακόμη και από την εξόντωση του Οσάμα μπιν Λάντεν το 2011.
Πριν από από 15 χρόνια, οι ΗΠΑ σχεδίαζαν μια άκρως τολμηρή επιχείρηση, τη δολοφονία του Οσάμα μπιν Λάντεν. Σήμερα, ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει μια πρόκληση ίσης ή μεγαλύτερης κλίμακας: την πιθανότητα μιας επιχείρησης αυτή τη φορά για το πυρηνικό υλικό του Ιράν.
Ο Τραμπ έχει συνδέσει αρκετές φορές την πιθανότητα στρατιωτικής δράσης με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την απειλή που θεωρεί ότι συνιστά για τις ΗΠΑ. «Θα χρησιμοποιούσαν πυρηνικό όπλο μέσα σε μία ώρα ή μία μέρα», δήλωσε τη Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026.
Η πορεία της σύγκρουσης, που μαίνεται ήδη για τρίτη εβδομάδα, φαίνεται να εξαρτάται από την πιθανότητα στοχευμένων επιχειρήσεων στα πυρηνικά, τα οποία πιστεύεται ότι βρίσκονται βαθιά στο υπέδαφος, κυρίως κοντά στο Ισφαχάν.
Μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν πολύ πιο περίπλοκη και επικίνδυνη από προηγούμενες, όπως η δολοφονία του Οσάμα μπιν Λάντεν, δεδομένης της αβεβαιότητας γύρω από την ακριβή τοποθεσία του πυρηνικού υλικού και των κινδύνων που εγκυμονεί η διαχείρισή του, αναφέρουν οι New York Times.
Ειδικοί προειδοποιούν ότι η καταστροφή των δοχείων αποθήκευσης θα μπορούσε να απελευθερώσει τοξικό και ραδιενεργό αέριο, ενώ ο κακός χειρισμός τους ενέχει τον κίνδυνο μιας ταχύτατης πυρηνικής αντίδρασης. Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, έχει αναγνωρίσει ότι μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε κομάντος για να «πάει και να το πάρει».
Ο Τραμπ, ωστόσο, φαίνεται να μην ανησυχεί ιδιαίτερα για τους κινδύνους. «Δεν το φοβάμαι πραγματικά αυτό. Δεν φοβάμαι τίποτα», δήλωσε. Ο πρόεδρος φέρεται να εξετάζει την επιχείρηση υπό τον όρο ότι ο ιρανικός στρατός έχει αποδυναμωθεί τόσο ώστε να μην μπορεί να αντισταθεί άμεσα, κάτι που, μετά από τρεις εβδομάδες συνεχών αμερικανοισραηλινών επιθέσεων, ίσως πλέον πλησιάζει.
Μια σημαντική επιπλοκή, ωστόσο, παραμένει η αβεβαιότητα για την ακριβή τοποθεσία του πυρηνικού υλικού, που θεωρείται ότι βρίσκεται κυρίως στο Ισφαχάν, αλλά μπορεί να κρύβεται και σε άλλες περιοχές όπως το Φορντό και το Νατάνζ, ακόμη και σε ενισχυμένες υπόγειες σήραγγες.
Ο Μάθιου Μπαν, ειδικός σε θέματα πυρηνικών, δήλωσε ότι η μη ανάληψη δράσης θα μπορούσε να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες. Ο τερματισμός της σύγκρουσης σήμερα θα άφηνε «ένα αποδυναμωμένο αλλά πικραμένο καθεστώς, πιθανώς πιο αποφασισμένο από ποτέ να κατασκευάσει πυρηνική βόμβα».
Μετά από 19 ημέρες πολέμου που αποδυνάμωσαν μεγάλο μέρος της συμβατικής στρατιωτικής ικανότητας του Ιράν, το πυρηνικό υλικό παραμένει μια από τις τελευταίες κρίσιμες γραμμές άμυνας της Τεχεράνης. Ο Τραμπ ζυγίζει το επόμενο βήμα: θα ρισκάρει μια πολύπλοκη και δυνητικά επικίνδυνη χερσαία επιχείρηση ή θα αποδεχτεί ότι το Ιράν θα διατηρήσει το πυρηνικό υλικό του και την ικανότητα ανοικοδόμησης;
Το παράδειγμα του Μπιν Λάντεν
Παραμένει ασαφές εάν οι ΗΠΑ θα επιχειρούσαν μια μυστική και περιορισμένη επιχείρηση, όπως αυτή για τη σύλληψη του Μπιν Λάντεν, ή αν ο Τραμπ θα διέταζε χερσαία εισβολή και αεροπορική κάλυψη. Και το πιθανότερο είναι ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να ελέγξουν διάφορους χώρους για τον εντοπισμό του πυρηνικού υλικού.
«Παρότι μεγάλο μέρος βρίσκεται στην Ισφαχάν, πρέπει να υποθέσουμε ότι δεν είναι όλο εκεί», δήλωσε ο Μάθιου Μπαν. Κάποιο μπορεί να βρίσκεται σε τούνελ σε μια περιοχή που ανεπίσημα αποκαλείται Pickaxe Mountain. Και κάποιο άλλο μπορεί να βρίσκεται στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού στο Φορντό και στο Νατάνζ.
Οι επιπλοκές είναι τόσο μεγάλες που ίσως οδηγήσουν τη διοίκηση Τραμπ να επανεξετάσει μια πρόταση που είχε θέσει στο τραπέζι τον προηγούμενο μήνα ο Αμπάς Αραγτσί, Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, μόλις λίγες μέρες πριν από την επίθεση.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν ήταν διατεθειμένο να μειώσει όλο το πυρηνικό υλικό που είχε στην κατοχή του στο επίπεδο που χρησιμοποιείται στους πυρηνικούς αντιδραστήρες, υπό έλεγχο της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας. Ωστόσο, δεν θα επέτρεπε στο υλικό να φύγει από τη χώρα, έπρεπε να παραμείνει στο Ιράν, υπό επιθεώρηση.
Η επιχείρηση κατά του Οσάμα μπιν Λάντεν ξεκίνησε χρόνια νωρίτερα από την εξόντωσή του το 2011. Το 2007 οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες εντόπισαν έναν από τους πιο έμπιστους πληροφοριοδότες του αρχηγού της Αλ-Κάιντα στο Πακιστάν, ενώ η CIA παρακολούθησε το Αμποταμπάντ, 115 χλμ. βορειοανατολικά της Ισλαμαμπάντ, από το 2010.
Μέχρι τις αρχές του 2011, οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν ενισχυθεί τόσο ώστε η επιχείρηση να μπορεί να εκτελεστεί ανά πάσα στιγμή. Στις 29 Απριλίου 2011, ο τότε πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα έδωσε την εντολή για την εισβολή.
Μια ομάδα 25 πεζοναυτών εισέβαλε στην κρυψώνα του μπιν Λάντεν, με την επιχείρηση να διαρκεί μόλις 40 λεπτά. Ο Οσάμα μπιν Λάντεν σκοτώθηκε τη νύχτα της 1ης προς 2α Μαΐου με σφαίρα στο κεφάλι και στο στήθος, και η σορός του ποντίστηκε στη θάλασσα σύμφωνα με τις ισλαμικές προσευχές.
Ο Ομπάμα αργότερα θα δηλώσει ότι η απόφαση ήταν «συνολική».
