Σοβαρές αναταράξεις προκαλεί η κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν, με τη χώρα να φέρεται να στέλνει μηνύματα περιορισμού της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ως απάντηση στις κινήσεις Ισραήλ και ΗΠΑ. Σύμφωνα με το Reuters, πλοία που κινούνται στην περιοχή λαμβάνουν προειδοποιητικές κλήσεις από ιρανικές δυνάμεις, χωρίς όμως να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση.
Σύμφωνα με αξιωματούχο της ναυτικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Ασπίδες», μεταδίδονται μηνύματα από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν μέσω ασυρμάτου VHF, στα οποία αναφέρεται ότι «κανένα πλοίο δεν επιτρέπεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ».
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη θαλάσσια δίοδο για τη μεταφορά πετρελαίου παγκοσμίως. Από το στενό αυτό πέρασμα διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, συνδέοντας μεγάλους παραγωγούς της περιοχής του Περσικού Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με τις διεθνείς αγορές μέσω του Κόλπου του Ομάν και της Αραβικής Θάλασσας.
Παρά τις πληροφορίες αυτές, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη επιβεβαίωση από την Τεχεράνη για ενδεχόμενο αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας. Ο Ευρωπαίος αξιωματούχος, που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, διευκρίνισε ότι το Ιράν δεν έχει εκδώσει επίσημη σχετική εντολή.
Ωστόσο, η απειλή παραμένει, καθώς η ιρανική πλευρά έχει επανειλημμένα στο παρελθόν προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να μπλοκάρει τα Στενά του Ορμούζ ως αντίποινα σε περίπτωση επίθεσης κατά της χώρας. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας, οδηγώντας σε εκτίναξη των τιμών και εντείνοντας την παγκόσμια οικονομική αβεβαιότητα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Οι ροές πετρελαίου και LNG
Οι περισσότεροι προμηθευτές γύρω από τον Περσικό Κόλπο δεν έχουν άλλη θαλάσσια οδό για τις εξαγωγές τους και τα στοιχεία δείχνουν ότι τα δεξαμενόπλοια μετέφεραν περίπου 16,7 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων την ημέρα μέσω του στενού το 2025. Η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τα ΗΑΕ και το Ιράν μεταφέρουν πετρέλαιο μέσω του Ορμούζ και η πλειονότητα των φορτίων τους προορίζεται για την Ασία. Η πλωτή οδός είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA), περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου διέρχονταν ημερησίως από το Στενό του Ορμούζ το 2024. Αυτό ισοδυναμεί με σχεδόν 500 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσιο εμπόριο ενέργειας, υπογραμμίζοντας τον κεντρικό ρόλο της πλωτής οδού στην παγκόσμια οικονομία.
Το αργό πετρέλαιο που διέρχεται από το στενό προέρχεται από το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ.
Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή θα προκαλέσει τριγμούς στους παραγωγούς και τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εξαγωγές. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, εκτιμάται ότι η τιμή του πετρελαίου μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 100 δολάρια το βαρέλι, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
«Εργαλείο» για την Τεχεράνη
Ας σημειωθεί ότι η Τεχεράνη έδωσε πριν από λίγες εβδομάδες μήνυμα για το πώς θα μπορούσε να αντιδράσει σε μια επίθεση όταν ανακοίνωσε το προσωρινό κλείσιμο τμημάτων του Στενού του Ορμούζ, της στενής πύλης που συνδέει τον Κόλπο με την ανοιχτή θάλασσα, προκειμένου να διεξάγει ασκήσεις. Οι ιρανικές αρχές πραγματοποίησαν στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά στον διάδρομο, μέσω του οποίου μεταφέρεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου.
Η κίνηση αυτή σηματοδότησε μια σπάνια σε έκταση αναστολή δραστηριότητας σε τμήματα του στενού. Χρησιμοποιήθηκε ως μια αυστηρή προειδοποίηση για τις οικονομικές συνέπειες των αποφάσεων της Ουάσινγκτον να υλοποιήσει τις απειλές της να χτυπήσει το Ιράν, υπογραμμίζοντας πόσο γρήγορα μια περιφερειακή αντιπαράθεση θα μπορούσε να επεκταθεί στις παγκόσμιες αγορές.
Επίσης, στις 22 Ιουνίου 2025, το ιρανικό κοινοβούλιο ψήφισε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, σε απάντηση στις επιθέσεις των ΗΠΑ στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το πιο στενό τμήμα του πορθμού, το Στενό του Ορμούζ
Ας σημειωθεί ότι ο Πορθμός του Ορμούζ βρίσκεται μεταξύ του Ιράν στα βόρεια και του Ομάν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στα νότια. Έχει πλάτος περίπου 31 ναυτικά μίλια (50 χλμ) στην είσοδο και την έξοδό του και στενεύει σε περίπου 21 μίλια (33 χλμ.) στο πιο στενό σημείο του. Αποτελεί τη μόνη θαλάσσια σύνδεση μεταξύ του Περσικού Κόλπου και της Αραβικής Θάλασσας.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τα κράτη μπορούν να ασκήσουν κυριαρχία έως και 12 ναυτικά μίλια (22 χλμ.) από τις ακτές τους. Στο στενότερο τμήμα του, το Στενό του Ορμούζ και οι καθορισμένες ναυτιλιακές του λωρίδες εμπίπτουν εξ ολοκλήρου στα χωρικά ύδατα του Ιράν και του Ομάν. Αυτό δίνει στην Τεχεράνη γεωγραφική ισχύ.
Παρά το στενό του πλάτος, το κανάλι φιλοξενεί τους μεγαλύτερους μεταφορείς αργού πετρελαίου στον κόσμο. Οι μεγάλοι εξαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου της Μέσης Ανατολής βασίζονται σε αυτό για να μεταφέρουν προμήθειες στις διεθνείς αγορές, ενώ οι χώρες εισαγωγής εξαρτώνται από την αδιάλειπτη λειτουργία του.
