Επενδύσεις: Έως 1,45 δισ. ευρώ επιπλέον στο ΠΔΕ – Τα νέα ευρωπαϊκά ταμεία και η μετάβαση μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Πρόσθετο περιθώριο πληρωμών έως 1,45 δισ. ευρώ τον χρόνο αποκτά το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) σε σχέση με τον προηγούμενο σχεδιασμό, με τις επενδύσεις να περνούν σε νέα χρηματοδοτική φάση μετά το Ταμείο Ανάκαμψης και το ετήσιο όριο να αυξάνεται έως τα 14,2 δισ. ευρώ το 2030.

Για τις επενδύσεις, το κρίσιμο στοιχείο του νέου σχεδιασμού για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων δεν είναι μόνο το συνολικό ύψος των διαθέσιμων πόρων, αλλά η προσπάθεια να δημιουργηθεί μία πιο μόνιμη χρηματοδοτική βάση μετά την ολοκλήρωση των έκτακτων πληρωμών του Ταμείου Ανάκαμψης.

Το όριο των 14,2 δισ. ευρώ, έτσι, αποτελεί το συνολικό ετήσιο όριο πληρωμών του εθνικού και του συγχρηματοδοτούμενου Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για το 2030.

Το πραγματικό πρόσθετο ποσό

Σε σύγκριση με τον προηγούμενο πολυετή προγραμματισμό, η πρόσθετη ενίσχυση του ΠΔΕ ανέρχεται σε 300 εκατ. ευρώ το 2026, αυξάνεται στο 1,05 δισ. ευρώ το 2027 και φτάνει το 1,45 δισ. ευρώ τόσο το 2028 όσο και το 2029.

Το 2026 η αύξηση των 300 εκατ. ευρώ προέρχεται εξ ολοκλήρου από το εθνικό σκέλος. Το 2027 προστίθενται 400 εκατ. ευρώ στο εθνικό και 650 εκατ. ευρώ στο συγχρηματοδοτούμενο ΠΔΕ.

Το 2028 η πρόσθετη χρηματοδότηση κατανέμεται σε 300 εκατ. ευρώ στο εθνικό και 1,15 δισ. ευρώ στο συγχρηματοδοτούμενο σκέλος. Το 2029 η αντίστοιχη κατανομή διαμορφώνεται σε 200 εκατ. και 1,25 δισ. ευρώ.

Από τα 11 στα 14,2 δισ. ευρώ

Μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, το ετήσιο όριο του ΠΔΕ θα ξεκινήσει από τα 11 δισ. ευρώ το 2027, εκ των οποίων 4 δισ. ευρώ θα προέρχονται από το εθνικό και 7 δισ. ευρώ από το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος.

Το 2028 το συνολικό όριο θα αυξηθεί στα 12,2 δισ. ευρώ, με 4,2 δισ. ευρώ εθνικούς και 8 δισ. ευρώ συγχρηματοδοτούμενους πόρους. Το 2029 θα φτάσει τα 13,2 δισ. ευρώ και το 2030 τα 14,2 δισ. ευρώ.

Από το 2028 και μετά το εθνικό σκέλος σταθεροποιείται στα 4,2 δισ. ευρώ ετησίως. Η περαιτέρω αύξηση του ΠΔΕ θα προέλθει κυρίως από το συγχρηματοδοτούμενο τμήμα, το οποίο ανεβαίνει από τα 7 δισ. ευρώ το 2027 στα 10 δισ. ευρώ το 2030.

Η ειδική εικόνα του 2026

Το 2026 αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση, καθώς είναι η τελευταία χρονιά των μεγάλων πληρωμών από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Στα 3,6 δισ. ευρώ του εθνικού και στα 6,2 δισ. ευρώ του συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ προστίθενται πληρωμές 7,192 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Έτσι, η συνολική επενδυτική δαπάνη του προϋπολογισμού φτάνει τα 16,992 δισ. ευρώ.

Η υποχώρηση στα 11 δισ. ευρώ το 2027 δεν οφείλεται σε περικοπή του ΠΔΕ, αλλά στην ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και στην αφαίρεση της έκτακτης χρηματοδοτικής ροής των 7,192 δισ. ευρώ από τον ετήσιο υπολογισμό.

Η αύξηση του εθνικού και του συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ περιορίζει τη διαφορά, χωρίς να αντικαθιστά από την πρώτη χρονιά ολόκληρο το χρηματοδοτικό απόθεμα του Ταμείου Ανάκαμψης.

Τα 23 δισ. ευρώ του νέου ΕΠΑ

Βασικός πυλώνας του εθνικού σκέλους θα είναι το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης για την περίοδο 2026–2030, συνολικού ύψους 23 δισ. ευρώ.

Από το ποσό αυτό, περίπου 5,8 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για την ολοκλήρωση έργων και την κάλυψη δεσμεύσεων προηγούμενων προγραμματικών περιόδων. Απομένουν, επομένως, περίπου 17,2 δισ. ευρώ για νέες επενδύσεις και αναπτυξιακές παρεμβάσεις κατά την πενταετία.

Στο εθνικό ΠΔΕ θα ενταχθούν επίσης πρόσθετες ενεργειακές επενδύσεις και έργα υποδομής, αξιοποιώντας τον επιπλέον δημοσιονομικό χώρο του νέου σχεδιασμού.

Τα ευρωπαϊκά ταμεία της επόμενης ημέρας

Το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος θα εξακολουθήσει να τροφοδοτείται από το ΕΣΠΑ 2021–2027, το Στρατηγικό Σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και τα ευρωπαϊκά ταμεία για τη μετανάστευση και τις εσωτερικές υποθέσεις.

Στη νέα χρηματοδοτική αρχιτεκτονική προστίθενται πόροι 1,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού για την περίοδο 2026–2030 και 4,8 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο για την περίοδο 2026–2032.

Από το 2028 θα αρχίσουν να εντάσσονται και οι πόροι που θα αναλογούν στην Ελλάδα από το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028–2034.

Το ύψος αυτής της χρηματοδότησης δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Μέρος, συνεπώς, της αύξησης των ορίων του συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ στηρίζεται σε ευρωπαϊκούς πόρους των οποίων η τελική κατανομή θα προκύψει από τις διαπραγματεύσεις των επόμενων ετών.

Το όριο πληρωμών δεν σημαίνει αυτόματη απορρόφηση

Το ετήσιο όριο του ΠΔΕ καθορίζει το ανώτατο ποσό που μπορεί να πληρωθεί, δεν εγγυάται όμως ότι το σύνολο των διαθέσιμων πόρων θα διοχετευθεί αυτομάτως στην οικονομία.

Η πραγματική εκτέλεση θα εξαρτηθεί από την ωριμότητα των έργων, την ολοκλήρωση των διαγωνισμών, τις συμβασιοποιήσεις και την ταχύτητα υλοποίησης. Αυτό αποκτά μεγαλύτερη σημασία μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς η χρηματοδότηση θα προέρχεται από περισσότερες πηγές, με διαφορετικά χρονοδιαγράμματα και απαιτήσεις.

Στόχος για επενδύσεις άνω των 60 δισ. ευρώ

Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει αύξηση του συνόλου των επενδύσεων στην ελληνική οικονομία από περίπου 46 δισ. ευρώ ετησίως το 2026 σε περισσότερα από 60 δισ. ευρώ το 2030.

Το ποσοστό των επενδύσεων ως προς το ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 16,9% το 2025 σε 17,7% το 2026, με στόχο να ξεπεράσει το 20% έως το 2030 και να πλησιάσει τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Τα συγκεκριμένα ποσά δεν αφορούν μόνο το ΠΔΕ, αλλά το σύνολο των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην οικονομία.