Σε νέο υψηλό η τιμή φυσικού αερίου – Γιατί παρεμβαίνει το ΥΠΕΝ στις Βρυξέλλες και τί συμβαίνει με τις αποθήκες

Αναντιστοιχία ανάμεσα στην πραγματική κατάσταση στην αγορά φυσικού αερίου και τις τιμές βλέπει το ΥΠΕΝ, εξ ου και η παρέμβαση που πραγματοποίησε την Παρασκευή στις Βρυξέλλες ο υφυπουργός ενέργειας, Νίκος Τσάφος.

Τη Δευτέρα το συμβόλαιο φυσικού αερίου TTF έφτασε σε νέα ύψη με 75 ευρώ/MWh, τη στιγμή που οι αποθήκες ανά την Ε.Ε. βρίσκονται στο 66,5%. Πρόκειται για επίπεδο πολύ χαμηλότερο από τον εποχιακό μέσο όρο των περασμένων ετών. Έτσι, εγείρονται θεωρητικά απειλές για το χειμώνα, ιδίως σε περίπτωση που επικρατήσουν χαμηλές θερμοκρασίες, αλλά και για το 2027.

Υπερβολικές οι ανησυχίες;

Πάντως, σε ανάρτησή του την περασμένη εβδομάδα ο Ν. Τσάφος στάθηκε στο γεγονός ότι μπορεί οι αποθήκες να βρίσκονται χαμηλά, όμως χαμηλά βρίσκεται και η ζήτηση της Ευρώπης για αέριο. Λόγω της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης 2022-23 και των πολιτικών που εφαρμόστηκαν, έχει περιοριστεί κατά περίπου 20%.

Όπως ανέφερε σχετικά ο υφυπουργός:

«Πόσο φυσικό αέριο αντλεί στην πραγματικότητα η Ευρώπη από τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης κάθε χειμώνα;

Αν εξετάσουμε τους τελευταίους 15 χειμώνες, περίπου 644 TWh.

Αν εξετάσουμε τους τελευταίους 10 χειμώνες – για να ληφθεί υπόψη η μείωση της παραγωγής στην ΕΕ – περίπου 700 TWh.

Αν λάβουμε υπόψη τους χειρότερους χειμώνες, κάπου μεταξύ 818 και 853 TWh.

Τα τρέχοντα επίπεδα αποθεμάτων είναι 742 TWh και αυξάνονται κατά περίπου 100 TWh τον μήνα. Επιπλέον, υπάρχουν άλλα 108 TWh στην Ουκρανία – μέρος αυτού του φυσικού αερίου θα μπορούσε να διατεθεί για την κάλυψη της ζήτησης της ΕΕ.

Με άλλα λόγια, η εικόνα είναι πολύ πιο ελπιδοφόρα».

Ο αντίλογος και οι ιδιαιτερότητες των αποθηκών

Υπάρχει, όμως, και ο αντίλογος σε όσα λέει ο κ. Τσάφος. Ξένοι ειδικοί παρατηρούν ότι η μείωση της ζήτησης στην Ευρώπη αφορά κυρίως τη βιομηχανία και όχι τόσο τη θέρμανση.

Επίσης, οι αποθήκες αερίου έχουν τις ιδιαιτερότητές τους: Όταν μια υπόγεια εγκατάσταση σε πρώην κοίτασμα ή άλλες γεωλογικές κοιλότητες είναι πλήρεις π.χ. κατά 60% αντί για 80%, αυτό μειώνει την πίεση στο εσωτερικό της. Σε αυτό το σενάριο ελαττώνεται κατά 30% ο ρυθμός με τον οποίο μπορεί να αντληθεί το αέριο όταν χρειαστεί.

Ο τρόπος που λειτουργεί η τροφοδοσία με αέριο το χειμώνα είναι αρκετά ιδιαίτερος: Μπορεί να υπάρχουν εβδομάδες πλήρους ομαλότητας και για μερικές ημέρες σε συνθήκες έντονου ψύχους να χρειάζονται πολύ υψηλές αντλήσεις από τις αποθήκες. Το σύστημα οφείλει να είναι προετοιμασμένο για τέτοιες περιόδους, διαφορετικά θα προκύψει πρόβλημα.

Ο ρόλος των κερδοσκόπων

Πέρα από τα παραπάνω, η ελληνική κυβέρνηση βλέπει μια σαφή τάση κερδοσκοπίας πίσω από την άνοδο του TTF στα 75 ευρώ.

Όπως τόνισε σχετικά ο κ. Τσάφος την Παρασκευή σε άτυπη συνεδρίαση των αρμοδίων υπουργών, είναι παράδοξο το γεγονός ότι οι τιμές κατά τους θερινούς μήνες διαμορφώνονται υψηλότερα από εκείνες του επόμενου χειμώνα, παρά το γεγονός ότι η ζήτηση είναι κατά κανόνα αυξημένη κατά τη χειμερινή περίοδο.

Να σημειώσουμε ότι το θέμα της κερδοσκοπίας είχε τεθεί από διάφορες πλευρές και στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση, όταν οι τιμές είχαν λάβει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις από σήμερα.

Στο τραπέζι είχαν πέσει τότε προτάσεις για να περιοριστεί η συμμετοχή διαφόρων funds του ευρύτερου επενδυτικού τομέα και να επιτρέπεται η εμπορία του TTF μονάχα σε οντότητες που έχουν κάποια σχέση με τον ενεργειακό κλάδο. Εν τέλει, αποφασίστηκε να παραμείνει η δομή της αγοράς ίδια.