Πετρέλαιο στα 90 δολάρια το βαρέλι και υψηλότερα επιτόκια «ρίχνουν» τις προβλέψεις για το 2026 – Ποια είναι τα νέα σενάρια του ΥΠΟΙΚ

Σε 2%, από 2,4% που προέβλεπε ο προϋπολογισμός, κατεβαίνει η εκτίμηση για την ανάπτυξη του 2026, ενώ ο πληθωρισμός αναθεωρείται στο 3,2%, από 2,2%, λόγω των διεθνών γεωπολιτικών εξελίξεων και της πίεσης στις τιμές του πετρελαίου καθώς και στην πολιτική της ΕΚΤ για τα επιτόκια.

Οι νέες μακροοικονομικές προβλέψεις αποτυπώνονται στην ετήσια έκθεση προόδου που κατέθεσε η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τους στόχους του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού-Διαρθρωτικού Σχεδίου 2025-2028. Το κείμενο ενσωματώνει πλέον το νέο περιβάλλον στο πετρέλαιο, τις εκτιμήσεις για το πού θα φτάσουν τα επιτόκια, την ευρωπαϊκή ανάπτυξη και τις δημοσιονομικές παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν μετά την κατάρτιση του προϋπολογισμού.

Ο κρίσιμος παράγοντας είναι οι ραγδαίες αλλαγές στην αγορά πετρελαίου. Η νέα παραδοχή για τη μέση τιμή του Brent το 2026 ανεβαίνει στα 89,4 δολάρια το βαρέλι, ενώ ο προϋπολογισμός είχε στηριχθεί σε παραδοχή 62,4 δολαρίων. Η διαφορά αυτή εξηγεί γιατί το σενάριο του χαμηλότερου πληθωρισμού εγκαταλείπεται και γιατί η πρόβλεψη για τις τιμές μετακινείται πάνω από το 3%.

Στην έκθεση αναφέρεται ότι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας περνούν και σε άλλους τομείς, επηρεάζοντας τα καύσιμα, τις μεταφορές, το κόστος παραγωγής και τις αγροτικές εισροές.

Αλλάζει η εικόνα και στην Ευρωζώνη

Αλλαγμένη είναι και η εικόνα για την Ευρωζώνη. Σύμφωνα με τις προβολές της ΕΚΤ που ενσωματώνονται στην έκθεση, η ανάπτυξη της Ευρωζώνης για το 2026 έχει αναθεωρηθεί στο 0,9%, από 1,2% στις προηγούμενες προβολές, ενώ ο πληθωρισμός ανεβαίνει στο 2,6%, από 1,9%. Η Ελλάδα παραμένει πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά σε ασθενέστερο εξωτερικό περιβάλλον.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η σημερινή (30.04.2026) δήλωση της ΕΚΤ, η οποία άφησε αμετάβλητα τα τρία βασικά επιτόκια εν αναμονή των εξελίξεων, αλλά προειδοποίησε ότι οι ανοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό και οι καθοδικοί κίνδυνοι για την ανάπτυξη έχουν ενταθεί. Η Κριστίν Λαγκάρντ συνέδεσε ευθέως την επιδείνωση του περιβάλλοντος με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, σημειώνοντας ότι η απότομη αύξηση των τιμών ενέργειας ανεβάζει τον πληθωρισμό και πιέζει το οικονομικό κλίμα. Η ΕΚΤ ανέφερε ακόμη ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ανέβηκε στο 3% τον Απρίλιο, από 2,6% τον Μάρτιο και 1,9% τον Φεβρουάριο, ενώ ο ενεργειακός πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 10,9%. Παράλληλα, τόνισε ότι οι χρηματοοικονομικές συνθήκες είναι πιο σφιχτές από ό,τι πριν από τον πόλεμο, με το κόστος έκδοσης χρέους στην αγορά να ανεβαίνει στο 3,9% τον Μάρτιο, από 3,5% τον Φεβρουάριο.

Θα μείνουν ψηλά τα επιτόκια

Σε ό,τι αφορά το κόστος του χρήματος, η έκθεση προόδου του ΥΠΟΙΚ τοποθετεί το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο στο 2,3% και το μακροπρόθεσμο στο 3,3% για το 2026. Το πλαίσιο αυτό κρατά αυξημένο το κόστος για τις επενδύσεις, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, ενώ κάνει πιο κρίσιμη τη διατήρηση χαμηλού κόστους δανεισμού για το Δημόσιο.

Η αναθεώρηση επηρεάζει και τη σύνθεση της ανάπτυξης. Οι επενδύσεις παραμένουν ο βασικός μοχλός, αλλά η αύξησή τους τοποθετείται πλέον στο 7,1%, ενώ στον προϋπολογισμό προβλεπόταν άνοδος 10,2%. Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,5%, με την έκθεση να αναφέρει ότι ο υψηλότερος πληθωρισμός και η ασθενέστερη καταναλωτική εμπιστοσύνη πιέζουν τις δαπάνες των νοικοκυριών.

Στο δημοσιονομικό σκέλος, ευχάριστη εξαίρεση αποτελεί η πρόβλεψη για το πρωτογενές αποτέλεσμα που είναι καλύτερη από εκείνη του προϋπολογισμού. Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2026 αναμένεται στο 3,2% του ΑΕΠ, από 2,8% που προέβλεπε ο προϋπολογισμός, κυρίως λόγω της επίδοσης του 2025 και της καλύτερης πορείας εσόδων και δαπανών. Το συνολικό αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται στο 0,2% του ΑΕΠ.

Ταυτόχρονα, στο νέο σενάριο μπαίνουν μέτρα περίπου 800 εκατ. ευρώ που δεν υπήρχαν στον αρχικό προϋπολογισμό. Περιλαμβάνουν ενίσχυση 150 ευρώ ανά παιδί με κόστος 240 εκατ. ευρώ, Fuel Pass για Απρίλιο και Μάιο με κόστος 130 εκατ. ευρώ, επιδότηση diesel με κόστος 106 εκατ. ευρώ και επιδότηση 15% στα λιπάσματα για την περίοδο από 15.03.2026 έως 31.08.2026 με κόστος 41 εκατ. ευρώ.

Στα μόνιμα μέτρα περιλαμβάνονται η αύξηση της οικονομικής ενίσχυσης των συνταξιούχων στα 300 ευρώ καθαρά, με διεύρυνση των κριτηρίων ώστε να προστεθούν 420.000 δικαιούχοι, η επέκταση της επιστροφής ενοικίου σε επιπλέον 70.000 δικαιούχους και η μόνιμη επιστροφή δύο ενοικίων σε δασκάλους, νοσηλευτές και γιατρούς, αναδρομικά από το 2025.

Το χρέος προβλέπεται να υποχωρήσει στο 136,8% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025 και 154,2% το 2024. Η αποκλιμάκωση αυτή καταγράφεται παρά την αύξηση των δαπανών και τα νέα μέτρα, με την έκθεση να συνδέει την πορεία του χρέους με τα πρωτογενή πλεονάσματα και την ονομαστική μεγέθυνση της οικονομίας.

Ο ρυθμός αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών ανεβαίνει στο 7,5% το 2026, από 2,9% το 2025 και -0,1% το 2024. Η σωρευτική αύξηση παραμένει κάτω από το όριο κατά 0,1% του ΑΕΠ, αφού συνυπολογίζεται η ευελιξία της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες.