Το περιστατικό στα Βριλήσσια, όπου σύμφωνα με τις πληροφορίες που έγιναν γνωστές ένας σκύλος επιτέθηκε σε άνδρα και προκάλεσε τον θάνατο του κατοικιδίου του, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που προκαλεί έντονο προβληματισμό: ποια είναι η ευθύνη του ανθρώπου που έχει υπό την προστασία του ένα ζώο συντροφιάς και τι μπορεί να γίνει ώστε να αποφεύγονται παρόμοια περιστατικά.
Κάθε σοβαρή επίθεση σκύλου οδηγεί συχνά σε μια συζήτηση γύρω από τη φυλή του ζώου.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συμπεριφορά ενός σκύλου δεν μπορεί να εξηγηθεί από έναν μόνο παράγοντα.
Η γενετική προδιάθεση, η κοινωνικοποίηση, η εκπαίδευση, οι συνθήκες διαβίωσης, η κατάσταση της υγείας του ζώου και ο τρόπος με τον οποίο ο ιδιοκτήτης-κηδεμόνας το διαχειρίζεται καθημερινά συνθέτουν ένα πολύ πιο σύνθετο πλαίσιο.
Η επιστημονική προσέγγιση απομακρύνεται από την απλουστευτική αντίληψη ότι υπάρχουν «επικίνδυνες φυλές» και εστιάζει περισσότερο στην πρόληψη, στην υπεύθυνη ιδιοκτησία και στην έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων συμπεριφοράς.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η ευθύνη του κηδεμόνα σύμφωνα με τον νόμο
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τα ζώα συντροφιάς στην Ελλάδα καθορίζεται από τον Ν. 4830/2021. Ο νόμος θέτει στο επίκεντρο την έννοια της υπεύθυνης ιδιοκτησίας και προβλέπει υποχρεώσεις που δεν αφορούν μόνο την προστασία του ζώου, αλλά και την ασφάλεια της κοινωνίας.
Ο κηδεμόνας-ιδιοκτήτης ενός σκύλου έχει την υποχρέωση να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε το ζώο να μην προκαλεί κινδύνους σε ανθρώπους ή άλλα ζώα. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να γνωρίζει τη συμπεριφορά του σκύλου του, να εξασφαλίζει τον έλεγχό του κατά τη βόλτα και να αποτρέπει περιστατικά διαφυγής ή ανεξέλεγκτης κυκλοφορίας.
Η ευθύνη δεν αρχίζει όταν συμβεί ένα περιστατικό. Ξεκινά πολύ νωρίτερα: από την επιλογή του ζώου, τη σωστή κοινωνικοποίησή του, την εκπαίδευση, την κτηνιατρική παρακολούθηση και τη σωστή διαχείρισή του στην καθημερινότητα.
Τι συμβαίνει όταν ένας σκύλος εμπλακεί σε επίθεση
Ένα περιστατικό επίθεσης δεν οδηγεί αυτόματα στον χαρακτηρισμό ενός σκύλου ως «επικίνδυνου». Οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν τα πραγματικά δεδομένα κάθε υπόθεσης, τις συνθήκες του περιστατικού και τη συμπεριφορά του ζώου.
Στο πλαίσιο του Ν. 4830/2021 προβλέπεται η λειτουργία επιτροπών με συμμετοχή κτηνιάτρου, εκπροσώπων του δήμου και επαγγελματία εκπαιδευτή, οι οποίες μπορούν να αξιολογούν ζητήματα που αφορούν τη συμπεριφορά ζώων όταν απαιτείται.
Η αξιολόγηση δεν βασίζεται αποκλειστικά στη φυλή, αλλά στα πραγματικά χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης.
Οι νομικές συνέπειες για τον κηδεμόνα
Όταν ένας σκύλος προκαλεί τραυματισμό ή ζημιά, ο κηδεμόνας-ιδιοκτήτης μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με σημαντικές συνέπειες.
Σε αστικό επίπεδο, μπορεί να προκύψουν αξιώσεις αποζημίωσης για ιατρικά ή κτηνιατρικά έξοδα, υλικές ζημιές ή ηθική βλάβη.
Παράλληλα, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά, μπορεί να εξεταστούν και ποινικές ευθύνες, ιδιαίτερα όταν αποδεικνύεται ότι δεν τηρήθηκαν οι υποχρεώσεις ασφαλούς φύλαξης ή ότι υπήρξε αμέλεια από την πλευρά του κηδεμόνα-ιδιοκτήτη.
Κάθε υπόθεση εξετάζεται ξεχωριστά από τις αρμόδιες αρχές, καθώς κρίσιμο ρόλο παίζουν οι συνθήκες του περιστατικού, η συμπεριφορά του ζώου και οι ενέργειες ή παραλείψεις του ανθρώπου που το είχε υπό την ευθύνη του.
Γιατί ένας σκύλος μπορεί να εμφανίσει επιθετική συμπεριφορά
Η επιθετικότητα στους σκύλους συνήθως δεν εμφανίζεται χωρίς προειδοποίηση. Μπορεί να συνδέεται με φόβο, έντονο στρες, πόνο, ανεπαρκή κοινωνικοποίηση, προηγούμενες αρνητικές εμπειρίες ή λανθασμένους χειρισμούς.
Ένα ζώο που δεν έχει μάθει να αλληλεπιδρά σωστά με ανθρώπους και άλλα ζώα, ένας σκύλος που παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα απομονωμένος ή ένας κηδεμόνας-ιδιοκτήτης που αγνοεί προειδοποιητικά σημάδια συμπεριφοράς μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ενός προβλήματος.
Γι’ αυτό οι ειδικοί επιμένουν ότι η έγκαιρη αντιμετώπιση αλλαγών στη συμπεριφορά είναι κρίσιμη. Η συμβουλή κτηνιάτρου ή ειδικού συμπεριφοράς μπορεί να αποτρέψει την κλιμάκωση ενός προβλήματος.
Πρόληψη: Τα μέτρα που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο
Η πρόληψη βασίζεται σε απλές αλλά ουσιαστικές πρακτικές:
- σωστός έλεγχος του σκύλου κατά τη διάρκεια της βόλτας,
- κοινωνικοποίηση από μικρή ηλικία,
- βασική εκπαίδευση,
- αποφυγή καταστάσεων που προκαλούν φόβο ή ένταση στο ζώο,
- έγκαιρη αναζήτηση βοήθειας όταν εμφανίζονται προβλήματα συμπεριφοράς,
- υπεύθυνη επιλογή χώρων και συνθηκών στις οποίες κινείται το ζώο.
Η πρόληψη δεν αφορά μόνο την προστασία των ανθρώπων. Αφορά και την προστασία των ίδιων των ζώων, καθώς ένας σκύλος που δεν έχει σωστή διαχείριση μπορεί τελικά να βρεθεί στο επίκεντρο ενός περιστατικού που θα οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες και για τον ίδιο.
Τι γνωρίζουμε για τα περιστατικά δαγκωμάτων στην Ελλάδα
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι τα περιστατικά δαγκωμάτων σκύλων αποτελούν υπαρκτό ζήτημα δημόσιας υγείας, ωστόσο η συστηματική καταγραφή τους στη χώρα μας παραμένει δύσκολη.
Σε μελέτη επιτήρησης περιστατικών στην Ελλάδα, μέσα σε ένα εξάμηνο, καταγράφηκαν 1.656 περιστατικά δαγκωμάτων σκύλων από νοσοκομεία και μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας που συμμετείχαν στην καταγραφή. Τα στοιχεία έδειξαν ότι εμπλέκονταν τόσο ιδιόκτητα όσο και αδέσποτα ζώα, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη συνολικής αντιμετώπισης του ζητήματος.
Τι πρέπει να κάνει κάποιος σε περίπτωση επίθεσης
Σε περίπτωση που ένας σκύλος εμφανίσει επιθετική συμπεριφορά, η ψυχραιμία είναι καθοριστική. Οι απότομες κινήσεις, οι φωνές και η προσπάθεια διαφυγής με τρέξιμο μπορεί να εντείνουν την αντίδραση του ζώου.
Σε περίπτωση τραυματισμού, απαιτείται άμεση ιατρική φροντίδα. Παράλληλα, είναι σημαντικό να καταγραφούν τα στοιχεία του κηδεμόνα-ιδιοκτήτη, οι συνθήκες του περιστατικού και τυχόν μάρτυρες.
Αν έχει τραυματιστεί άλλο ζώο, η άμεση μεταφορά σε κτηνίατρο και η συγκέντρωση όλων των σχετικών στοιχείων είναι απαραίτητες.
Όχι στη στοχοποίηση – Ναι στην υπευθυνότητα
Κάθε σοβαρό περιστατικό είναι λογικό να προκαλεί φόβο και αγωνία. Ωστόσο, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην αναζήτηση μιας «επικίνδυνης φυλής».
Η ουσιαστική λύση βρίσκεται στην υπεύθυνη κηδεμονία-ιδιοκτησία, στην εφαρμογή της νομοθεσίας, στην ενημέρωση των πολιτών και στην έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων συμπεριφοράς.
Το περιστατικό στα Βριλήσσια αποτελεί μια ακόμη υπενθύμιση ότι η συμβίωση ανθρώπων και ζώων απαιτεί γνώση, σεβασμό και ευθύνη. Ένας σκύλος δεν είναι απλώς ένα κατοικίδιο· είναι μια ζωντανή ύπαρξη της οποίας η συμπεριφορά επηρεάζεται καθοριστικά από τον άνθρωπο που έχει αναλάβει τη φροντίδα της.
