Στα χέρια του τότε διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιώργου Προβόπουλου, βρισκόταν τον Ιούνιο 2012 το plan B για την Ελλάδα, ένα σενάριο Κύπρου, χωρίς κούρεμα καταθέσεων αλλά με ασφυκτικούς περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων.
Ήταν η πιο οριακή στιγμή της ελληνικής κρίσης. Το σχέδιο που είχε έτοιμο η ΤτΕ και βρισκόταν στο συρτάρι του Γιώργου Προβόπουλου αποκαλύπτει δημοσίευμα της εφημερίδας Τα Νέα. Ήταν ένα σχέδιο βασισμένο στα όσα έγιναν στην Κύπρο, με τις καταθέσεις όμως να παραμένουν άθικτες αλλά να επιβάλλονται ασφυκτικοί περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων.
Η ΕΚΤ είχε προειδοποιήσει την Αθήνα πως θα έκλεινε τη στρόφιγγα του ELA αν συνεχιζόταν η φυγή καταθέσεων, που είχε χτυπήσει… κόκκινο μετά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου.
Το πρωί του Σαββάτου, 16 Ιουνίου, ο Γιώργος Προβόπουλος είχε ενημερώσει τα στελέχη της Τράπεζας και παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών. Τους λέει ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να συνεχίσει να παρέχει ρευστότητα. «Δεν μπορεί να κρατάει άλλο τον πυροσβεστήρα» αν δεν κόπαζε ο πανικός των καταθετών μετά τις κάλπες.
Μια μέρα πριν από τον δεύτερο γύρο των εθνικών εκλογών, το μεσημέρι του Σαββάτου 16 Ιουνίου, το σχέδιο Β είχε παραδοθεί στον διοικητή της ΤτΕ, Γιώργο Προβόπουλο. Το σχέδιο, σύμφωνα με εκείνους που το συνέταξαν, θύμιζε εκείνο που πριν από εννέα μήνες είχε επιβληθεί στην Κύπρο. Η μοναδική διαφορά ήταν ότι ο ελληνικό plan B δεν προέβλεπε κούρεμα καταθέσεων.
Προέβλεπε:
Ημερήσιο όριο αναλήψεων 200€ ανά καταθέτη
Οι συναλλαγές, σύμφωνα με το επικρατέστερο σενάριο, θα πραγματοποιούνταν μόνο μέσω ΑΤΜ
Τα καταστήματα των τραπεζών θα λειτουργούσαν μεν αλλά πιθανώς με τα ρολά κατεβασμένα
Θα έμπαινε πλαφόν στα εμβάσματα στο εξωτερικό
Σύμφωνα με το σχέδιο, θα έμπαινε πλαφόν τα εμβάσματα στο εξωτερικό. Θα απαγορευόταν να στείλει κανείς πάνω από ένα όριο, το οποίο συζητιόταν να είναι πάνω από 3000€.
Θα υπήρχαν όμως εξαιρέσεις για λόγους υγείας ή για φοιτητές που σπούδαζαν στο εξωτερικό. Για την έγκριση των εξαιρέσεων θα στηνόταν στην ΤτΕ ειδικός μηχανισμός που θα εξέταζε και αιτήματα εμβασμάτων πάνω από το πλαφόν από επιχειρήσεις με στόχο να μπορούν να κάνουν εισαγωγές πρώτων υλών και προϊόντων, ώστε να μη νεκρώσουν και οι εισαγωγές.
Έγινε το πρωί του Σαββάτου πριν από τον δεύτερο γύρο των εκλογών του 2012. Συμμετείχαν στελέχη της ΤτΕ και παράγοντες του υπουργείου Οικονομικών.
Το plan B αλά Κύπρος δεν υπεγράφη ποτέ, αφού η «αιμορραγία» σταμάτησε μετά τις εκλογές. Όσοι συμμετείχαν στις μυστικές συσκέψεις εκείνης της περιόδου περιγράφουν τις δραματικές στιγμές στα Νέα.
«Όσο το συζητούσαμε τόσο ανακαλύπταμε νέα προβλήματα. Τι θα κάναμε, ας πούμε, με τους τουρίστες που βρίσκονταν εδώ; Ήταν Ιούνιος, αρχές της τουριστικής περιόδου. Θα τους μαζεύαμε να τους κοιμίσουμε στην Ομόνοια; Η λύση που είχε τότε προταθεί ήταν να επιτρεπόταν για εκείνους υψηλότερο όριο ημερήσιων αναλήψεων», λέει πρόσωπο που συμμετείχε στις συσκέψεις.
«Έτρεμε το φυλλοκάρδι μας. Ακριβώς όμως επειδή έτρεμε, έπρεπε να εξασφαλίσουμε όσο μπορούσαμε να μη λείψει ρευστό αλλά ταυτόχρονα να προετοιμάσουμε το plan B», θυμάται κορυφαίο στέλεχος της ΤτΕ. «Πρωί, μεσημέρι, βράδυ κάναμε συσκέψεις σε κλειστό κύκλο, τέσσερα πέντε άτομα. Και δεν διέρρευσε τίποτα. Προς τα έξω, πουλάγαμε ψυχραιμία».
Μετά τη σύσκεψη υπό τον Προβόπουλο, ομάδα τεχνοκρατών αποσύρθηκε για να συντάξει το κείμενο δυο πράξεων του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για την επιβολή καθεστώτος εκτάκτου ανάγκης στο τραπεζικό σύστημα. Έπρεπε να ετοιμαστεί ένα σχέδιο για τις πρώτες 10 μέρες κι άλλο ένα για τις επόμενες 15. Το κούρεμα καταθέσεων δεν συζητήθηκε ποτέ. Μόνο ο περιορισμός στην κίνηση κεφαλαίων.
Τελικά, ολοκληρώθηκε μόνο το σενάριο των 10 ημερών. Τα μέτρα που είχαν αποφασιστεί ήταν ασύμβατα όχι μόνο με τη συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωζώνη αλλά και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Η ελευθερία κίνησης κεφαλαίων ήταν βασική αρχή της Ε.Ε. πριν το ευρώ. Δεν θα μπορούσαμε να κρατήσουμε τη χώρα στο ειδικό καθεστώς για μεγαλύτερο διάστημα» λέει στα Νέα στέλεχος της ΤτΕ.
Από εκείνο το κείμενο κανείς δεν πήρε αντίγραφο. Για λόγους εμπιστευτικότητας, το πρωτότυπο έμεινε στις νομικές υπηρεσίες της Τράπεζας.
Τα μέτρα θα ίσχυαν για 10 μέρες καθώς τόσο υπολογιζόταν ότι θα άντεχε η οικονομία σε περίπτωση κατάσταση τραπεζικού πανικού.
