Τη διέξοδο από τον αποκλεισμό και τα στερεότυπα, που ακόμα υφίστανται τα άτομα με νοητική αναπηρία, δείχνουν τα Special Olympics, ο πιο μεγάλος αθλητικός και εκπαιδευτικός Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός για άτομα με νοητική αναπηρία, που διδάσκει μέσω του «ευ αγωνίζεσθαι» πίστη και αξίες για μια κοινωνία ισότητας.
Αυτό επιβεβαίωσαν οι Πανελλήνιοι Αγώνες Special Olympics που διοργανώθηκαν το Σαββατοκύριακο 9 και 10 Μαΐου στο Λουτράκι για 10η φορά, με συμμετοχή περισσότερων από 450 αθλητών και αθλητριών, ατόμων με νοητική υστέρηση που συνοδεύονταν από προπονητές και δεκάδες εθελοντές.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Οι αθλητές, συνολικά 27 αποστολών από όλη την Ελλάδα και την Κύπρο, διαγωνίστηκαν σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κολύμβηση, bocce, καγιάκ και στίβο.
Το Newsit βρέθηκε στους αγώνες και συνομίλησε με αθλητές, προπονητές, γονείς και διοργανωτές.
Ο Άγγελος Βονιτσάνος, Περιφερειακός Συντονιστής Ιονίων Νήσων και Δυτικής Ελλάδος, με εμπειρία αρκετών ετών σε δομή στη Λευκάδα, συμμετέχει ως εθελοντής στο πρόγραμμα των Special Olympics από το 2018. Το κίνητρό του πριν από 8 χρόνια ήταν να δοθεί η ευκαιρία σε ανθρώπους με νοητική υστέρηση να λαμβάνουν μέρος σε προπονήσεις και αγώνες. Η συστηματική δουλειά έφερε στους αθλητές του διακρίσεις τόσο στην Ελλάδα, όπου πλέον ηγείται μιας πολυπληθούς ομάδας -μόνο στη Λευκάδα αριθμεί 22 αθλητές από 8 το 2018-, όσο και στο εξωτερικό. Σήμερα στοχεύει στην ένταξη περισσότερων αθλητών στο κίνημα από Κέρκυρα, Ζάκυνθο και άλλα νησιά της περιοχής.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Κατά την άποψή του, μέσα από βιωματικά προγράμματα σε σχολεία μπορεί να ξεπεραστεί η φοβία που αντικρίζει στα μάτια των μαθητών, τους οποίους ξενίζει η εικόνα των αθλητών με νοητική υστέρηση. «Αυτή η φοβία γίνεται θαυμασμός και οι μαθητές αντιλαμβάνονται ότι δεν έχει θέση η ντροπή, η κοροϊδία και ο αποκλεισμός. Εν έτη 2026 δεν μπορούμε να κρύβουμε τα πρόσωπα των ανθρώπων με αναπηρία και να μιλάμε για συμπερίληψη», αναφέρει τονίζοντας την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας μέσα από την ανάδειξη της προόδου που κάνουν οι αθλητές των Special Olympics.
Περιγράφει περιστατικό αθλήτριας, με καταγωγή από την Αλβανία, την οποία παρακίνησε να συμμετάσχει σε αγώνες και να ξεπεράσει την ανασφάλεια που ένοιωθε. Όταν τελικά την έπεισε να δοκιμάσει η ίδια έλεγε «δεν είμαι εδώ, πετάω», περιγράφοντας την εμπειρία της.
Κάπως έτσι μεγαλώνει η ομάδα και οι δράσεις των Special Olympics περνούν στα σχολεία.
Ας σημειωθεί ότι η ραγδαία ανάπτυξη του θεσμού ήρθε από το 2019 και κορυφώθηκε μέσα στην πανδημία, όταν πρόγραμμα του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) έδωσε την ευκαιρία σε αθλητές από 22 πόλεις να μπουν στο κίνημα. Το πρόγραμμα έχει τελειώσει αλλά ο θεσμός συνεχίζει να αναπτύσσεται χάρης στην υποστήριξη από δεκάδες εθελοντές προπονητές αλλά και εταιρείες που χρηματοδοτούν τις δράσεις. Στους Πανελλήνιους Αγώνες συνεισέφεραν στην μεταφορά των αθλητών, στην φιλοξενία και άλλα έξοδα της διοργάνωσης.
Συνεργασία Special Olympics Hellas και Attica Group
Ο Όμιλος Attica είναι Χρυσός Χορηγός των Special Olympics Hellas και διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στη στήριξή τους, συμβάλλοντας στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης μέσω του αθλητισμού.
Η χορηγία υποστηρίζει τις συμμετοχές των υφιστάμενων και τη δημιουργία νέων προγραμμάτων των Special Olympics Hellas στα νησιά και καλύπτει σημαντικές ανάγκες για την υλοποίηση των τοπικών δράσεων όπως: Προσθήκη νέων αθλημάτων στα ήδη υπάρχοντα, αναζήτηση και ένταξη νέων καθηγητών Φυσικής Αγωγής, τους οποίους εκπαιδεύει στους κανονισμούς και στη φιλοσοφία των Special Olympics, συνεργασία με Αθλητικούς Τοπικούς Συλλόγους και ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινότητας με στόχο την ενίσχυση του προγράμματος εθελοντισμού και των υφιστάμενων δράσεων των Special Olympics.
Στα νησιά που έχει στηρίξει ο Όμιλος με το πρόγραμμα κι έχουν παρουσία με αθλητές συμπεριλαμβάνονται η Κως, η Κρήτη, η Σάμος, η Μυτιλήνη, η Χίος και η Κάλυμνος.
Τo αποτύπωμα των Special Olympics
Όπως μας ανέφεραν γονείς, μια από τις σημαντικότερες δράσεις που αναπτύσσονται μέσω του θεσμού είναι η κοινωνική ένταξη αυτών των ατόμων μέσω ευκαιριών για εργασία που προσφέρουν εταιρείες σε παιδιά, δεδομένου ότι ο θεσμός της «υποστηριζόμενης απασχόλησης» που προωθείται από την Πολιτεία δεν έχει υλοποιηθεί στην πράξη, πέραν ενός πιλοτικού προγράμματος για άτομα στο φάσμα του αυτισμού.
Εξάλλου, οι δράσεις των Special Olympics επεκτείνονται και εκτός αθλητισμού με χαρακτηριστικό το Family Forum, ένα φόρουμ που σκοπό έχει να φέρει κοντά γονείς, αδέλφια, συγγενείς και φίλους ατόμων με αναπηρία με σκοπό να ανταλλάξουν απόψεις και εμπειρίες. Ταυτόχρονα ειδικοί απαντούν σε προβληματισμούς, δίνουν λύσεις και προσφέρουν ενδυνάμωση στην κοινότητα των ανθρώπων που πλαισιώνουν τα άτομα με αναπηρία.
Συμμετοχή χωρίς αποκλεισμούς
Στα Special Olympics, η συμμετοχή είναι ανοιχτή σε άτομα με νοητική αναπηρία προσφέροντας προγράμματα για ένα ευρύ φάσμα ηλικιών, συνήθως από τα 8 έτη και χωρίς ανώτατο ηλικιακό όριο.
Ο Αλέξανδρος Πρίφτης άρχισε από 5 ετών να συμμετέχει στη δομή δημιουργικής απασχόλησης παιδιών με αναπηρία στη Λευκάδα. Σήμερα είναι 21 ετών, έχει φίλους, έχει δημιουργήσει σχέσεις, πηγαίνει γυμναστήριο και εργάζεται ως πωλητής σε κατάστημα με βιομηχανικά υλικά. Δεν είναι απλά αθλητής αλλά πρεσβευτής του κινήματος Special Olympics έχοντας καταγράψει εξαιρετική πρόοδο.
Ο κ. Βονιτσάνος, που τον γνωρίζει από μικρό παιδί, σημειώνει ότι ο Αλέξανδρος είχε πάρα πολλές δυσκολίες, σωματικές και νοητικές, από τότε που γεννήθηκε, καθώς μεταξύ άλλων, έκανε επιληπτικές κρίσεις και είχε εγκεφαλικά επεισόδια. Η μητέρα του τον κοίμιζε στο μπράτσο της μέχρι τα 6 του ώστε να μπορεί να αντιληφθεί τυχόν κρίση στον ύπνο του. Η βελτίωσή του είναι υποδειγματική, μας μεταφέρει.
Τα Special Olympics δίνουν το θάρρος!
Ο ίδιος ο Αλέξανδρος μας μιλά για την ενασχόλησή του με τον αθλητισμό ως τον δρόμο που του άλλαξε τη ζωή. Λέει ότι τον βελτιώνει σωματικά και ψυχικά, όπως όταν αγχώνεται. «Κάποιες φορές πήγαινα αμέσως μετά τη δουλειά και στην αρχή δεν είχα την όρεξη. Κατάλαβα όμως γρήγορα ότι δεν ένιωθα τελικά κουρασμένος και βελτιωνόμουν κάθε μέρα τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Το έχω ανάγκη», μας λέει.
Ο αθλητισμός και τα Special Olympics τον βοήθησαν «να πάρει το θάρρος!». Μας εξήγησε ότι όταν ήταν μικρός έβλεπε τον δίδυμο αδελφό του, που δεν αντιμετώπισε κάποιο πρόβλημα υγείας ή αδυναμία, να παίζει ποδόσφαιρο αλλά ο ίδιος δεν είχε το θάρρος να συμμετέχει ή να γραφτεί σε μια ομάδα. «Έβλεπα τους άλλους να είναι λίγο διαφορετικοί από μένα και σκεφτόμουν μήπως δεν τα καταφέρω επειδή έχω μια αδυναμία στο χέρι ή στο πόδι. Έλεγα, δεν μπορώ να φτάσω σε ένα καλό επίπεδο και πιθανόν κάποιος θα γελάσει ή θα κοροϊδέψει ή θα χτυπήσω και θα γίνω χειρότερα», περιγράφει ο ίδιος.
Όμως, οι γονείς του τον παρακινούσαν ενώ ρόλο έπαιξε και η δομή όπου μέσω του αθλητισμού ανέπτυξε αυτοπεποίθηση και δεξιότητες όπως μέσω του ταε κβο ντο στην άμυνα, στην ομαδικότητα, στην συνεργασία κ.ο.κ..
«Στην παρέα με φωνάζουν ο ψυχολόγος!»
Ο Αλέξανδρος δεν ξέχασε ποτέ την πρώτη συμμετοχή μου στους αγώνες των Special Olympics το 2018 και έχει εξελιχθεί σε ηγέτη της ομάδας μπαίνοντας και σε ρόλο συνοδού άλλων αθλητών. Ο ίδιος έχει συμμετάσχει και σε αγώνες στο εξωτερικό όπως στη Μάλτα και στο Βερολίνο ενώ πρόσφατα συμμετείχε σε αποστολή των Special Olympics, με τον Διονύσιο Κοδέλλα, πρόεδρο των Special Olympics Hellas, στις Βρυξέλλες με στόχο την διεκδίκηση στήριξης από την Κομισιόν.
Το σημαντικό με τον Αλέξανδρο είναι ότι έχει γίνει παράδειγμα τόσο για τους συναθλητές του στα Special Olympics όσο και για άλλα παιδιά που δεν αντιμετωπίζουν κάποια αναπηρία. «Τα παιδιά μπορεί να καταλαβαίνουν ότι έχω καταφέρει κάτι και ότι μπορούν να στηριχθούν σε μένα και εκτός του αθλητισμού. Στην παρέα με φωνάζουν ο ψυχολόγος!”, σημειώνει ο ίδιος περιγράφοντας πώς τον προσεγγίζουν οι φίλοι του, πολλοί από τους οποίους προστρέχουν σε εκείνον για να συζητήσουν ένα πρόβλημα ή να ζητήσουν συμβουλές.
«Εκείνο που μου έκανε εντύπωση όταν μπήκα στα Special Olympics είναι ότι δεν βασίζεται μόνο σε οδηγίες για την διάκριση στον αθλητισμό για μια καλή θέση αλλά είναι ο αέρας που σου δίνει ότι και να μην βγεις 1ος, 2ος ή 3ος δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι συμμετέχεις», λέει ο Αλέξανδρος μιλώντας για τη σημασία να αλληλεπιδρά με άλλους αθλητές, προπονητές, συνοδούς και εθελοντές και να κάνει παρέα μαζί τους δυναμώνοντας τα μηνύματα του κινήματος των Special Olympics και την αναγνώρισή του από ευρύτερο κοινό.
Ανακούφιση για τους γονείς
Το κίνημα βοηθά και τους γονείς προσφέροντας πολύτιμη γνώση, εμπειρία και ανακούφιση καθώς βλέπουν τα παιδιά τους να βελτιώνονται μέσα από τον αθλητισμό, να κερδίζουν αυτονομία, πειθαρχία και αυτοπεποίθηση.
Αυτό μας λένε οι γονείς της Αλεξάνδρας Μέγα, αθλήτριας στον Σύλλογο της Γλυφάδας από το 2014, με συμμετοχές στους Πανελλήνιους Αγώνες Special Olympics από το 2016 και με δύο συμμετοχές σε παγκόσμιους αγώνες, το 2019 και το 2023. Η Αλεξάνδρα είναι αθλήτρια του στίβου. Ήταν κάτι για το οποίο την παρότρυνε η μητέρα της που ήταν πεπεισμένη ότι θα την βοηθήσει να διαχειριστεί τις δυσκολίες. «Ο αθλητισμός είναι σημαντικός στη ζωή κάθε ανθρώπου», μας λέει η κ. Μέγα μιλώντας για την ενασχόληση με το στίβο τόσο της 25χρονης σήμερα Αλεξάνδρας όσο και του μικρότερου αδελφού της που είναι ένας υγιής νέος. Η Αλεξάνδρα έμαθε στον αθλητισμό πειθαρχία και συνέπεια. «Δεν θέλει να χάνει προπόνηση» λέει χαρακτηριστικά η μητέρα της. «Η Αλεξάνδρα απολαμβάνει τη χαρά της συμμετοχής. Έκανε φίλους», αναφέρει προσθέτοντας ότι η ίδια και ο σύζυγός της δέθηκαν και με άλλους γονείς παιδιών με αναπηρίες.
Η συμμετοχή στα Special Olympics δίνει στην Αλεξάνδρα, όπως και σε άλλους συμμετέχοντες, την ευκαιρία να νοιώσει αποδεκτή όπως είναι. Έχει την ευκαιρία να συναντήσει παιδιά με τα οποία είχε ξεναβρεθεί σε αγώνες και να πάρει χαρά. Όπως λένε οι γονείς της, τη βοηθούν στην ανεξαρτητοποίησή της. Η κ. Μέγα προσθέτει ότι πολλά παιδιά φεύγουν από την εποπτεία των γονιών τους για πρώτη φορά όταν συμμετέχουν στους αγώνες. «Είναι σημαντικό να πιστέψουν ότι μπορούν! Αυτός είναι ο στόχος και για την Αλεξάνδρα, να κερδίσει την αυτονομία στο βαθμό που μπορεί. Θα είναι μία εβδομάδα μακριά από την οικογένεια, με προπονητές αλλά και εθελοντές που πιθανόν δεν γνωρίζει», αναφέρει η κ. Μέγα περιγράφοντας πώς η Αλεξάνδρα κατάφερε να ανταποκριθεί στα απαιτητικά προγράμματα των Special Olympics σε Αμπου Ντάμπι και Βερολίνο. Θα συνεχίσει να την υποστηρίζει όσο επιθυμεί να συμμετέχει στο κίνημα ακόμη κι αν μεγαλώνοντας δεν έχει τις σημερινές επιδόσεις.
Οι θετικές αυτές αλλαγές είναι που βοήθησαν τον κύκλο της οικογένειας Μέγα να αλλάξει νοοτροπία αλλά το ζητούμενο είναι να αλλάξει προσέγγιση στους ανθρώπους με αναπηρία και η υπόλοιπη κοινωνία για να μιλάει για συμπερίληψη και να το εννοεί. Όπως σημειώνουν γονείς παιδιών με αναπηρία δεν προωθούνται στον βαθμό που θα έπρεπε πρωτοβουλίες σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης ενώ και η Πολιτεία θέτει αυστηρά οικονομικά κριτήρια στα προγράμματα στήριξης που προωθεί. Επιμένουν ότι «μαθαίνουν κι οι ίδιοι από αυτά τα παιδιά γιατί είναι καλοσυνάτα, δεν θα πουν ποτέ ψέματα και είναι απόλαυση να κάνεις παρέα μαζί τους».
Γι’ αυτό οι γονείς της Αλεξάνδρας, του Αλέξανδρου και των άλλων περίπου 450 παιδιών που συμμετείχαν στους αγώνες Special Olympics 2026 στο Λουτράκι δεν είναι από αυτούς που ντρέπονται για τα παιδιά τους επειδή έτυχε να έχουν μια αναπηρία αλλά είναι από αυτούς που αφήνουν αυτά τα παιδιά να βγουν μπροστά.
