Κάθε επίσκεψη στο βενζινάδικο έχει μετατραπεί σε μικρή δοκιμασία. Ο οδηγός κοιτάζει την ένδειξη της αντλίας, ο οικογενειακός προϋπολογισμός στενεύει και η ακρίβεια καταπίνει ακόμη ένα κομμάτι του εισοδήματος. Για χιλιάδες νοικοκυριά, η θέρμανση αποτελεί πλέον βραχνά στο πορτοφόλι των νοικοκυριών.
Μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα, η παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα δίνει συγκεκριμένο περιεχόμενο στη συζήτηση με πλαφόν στα 1,40 ευρώ για το πετρέλαιο θέρμανσης και στα 1,80 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης.
Οι δύο τιμές λειτουργούν ως πολιτική γραμμή. Χωρίζουν την εύλογη επιβάρυνση από την κερδοσκοπία και μεταφέρουν τη συζήτηση από τις γενικόλογες υποσχέσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στα εφαρμόσιμα μέτρα.
Ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ παρουσιάζει τέσσερα εργαλεία:
– Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των διυλιστηρίων – έκτακτη φορολόγηση των υπερκερδών τους.
– Μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο κατώτατο ευρωπαϊκό όριο.
– Μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα στο 13%.
Άρα, το βασικό ερώτημα αφορά την πολιτική βούληση και η κυβέρνηση διαθέτει επιλογές καθώς μπορεί να περιορίσει τα περιθώρια κέρδους, μπορεί να φορολογήσει τα ποσά που συσσωρεύτηκαν μέσα στην ενεργειακή κρίση, μπορεί να αξιοποιήσει τα περιθώρια που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση και μπορεί, επίσης, να μειώσει τους έμμεσους φόρους που επιβαρύνουν κάθε λίτρο καυσίμου.
Κάθε επιλογή αποκαλύπτει και μια προτεραιότητα. Μέχρι σήμερα, το βάρος πέφτει κυρίως στον πολίτη. Οι οικογένειες περιορίζουν τις μετακινήσεις τους. Οι εργαζόμενοι υπολογίζουν το κόστος της διαδρομής προς τη δουλειά. Οι επαγγελματίες μεταφέρουν την αύξηση στα προϊόντα και στις υπηρεσίες τους. Οι κάτοικοι των ψυχρότερων περιοχών μετρούν τις ώρες λειτουργίας της θέρμανσης.
Την ίδια στιγμή, η κερδοφορία των ισχυρών ομίλων παραμένει στο απυρόβλητο. Η κοινωνία ακούει διαρκώς συμβουλές για οικονομία, αυτοσυγκράτηση και προσαρμογή. Αντίστοιχες απαιτήσεις προς τα διυλιστήρια σπανίζουν.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος.
Η ακρίβεια στα καύσιμα παρουσιάζεται συχνά ως μια διεθνής αναπόφευκτη κατάσταση. Ασφαλώς, οι διεθνείς τιμές επηρεάζουν την ελληνική αγορά. Ωστόσο, ανάμεσα στη διεθνή τιμή και στην τελική απόδειξη παρεμβάλλονται φόροι, περιθώρια κέρδους, εμπορικές πρακτικές και κρατικές αποφάσεις. Σε αυτό το πεδίο ασκείται πολιτική.
Η εξαγγελία για πετρέλαιο κίνησης στα 1,75 ευρώ προσφέρει περιορισμένη ανακούφιση. Σύμφωνα με όσα επισημαίνει ο Αλέξης Τσίπρας, η συγκεκριμένη τιμή παραμένει περίπου 50% υψηλότερη σε σχέση με τον προηγούμενο Οκτώβριο. Για τον πολίτη, η σύγκριση γίνεται με τον μισθό του, τις ανάγκες της οικογένειάς του και την αγοραστική δύναμη που χάνει μήνα με τον μήνα.
Οι επιδοτήσεις μπορούν να προσφέρουν μια προσωρινή ανάσα. Παράλληλα, όμως, αφήνουν ανέπαφο τον μηχανισμό παραγωγής των υψηλών τιμών. Το Δημόσιο καλύπτει ένα μέρος της επιβάρυνσης, ο φορολογούμενος χρηματοδοτεί την παρέμβαση και η αγορά συνεχίζει με τους ίδιους όρους.
Μια ουσιαστική πολιτική απαιτεί παρέμβαση στην πηγή του προβλήματος. Απαιτεί έλεγχο της αγοράς, διαφάνεια στην αλυσίδα διαμόρφωσης των τιμών, φορολόγηση των υπερκερδών και ελάφρυνση των καταναλωτών. Απαιτεί, πάνω απ’ όλα, σύγκρουση με συμφέροντα που απέκτησαν τεράστια ισχύ.
Τα 1,40 και τα 1,80 ευρώ αποτελούν κάτι περισσότερο από δύο αριθμούς. Εκφράζουν την απαίτηση για ένα σαφές κοινωνικό όριο. Από τη μία πλευρά βρίσκεται το δικαίωμα στη θέρμανση, στη μετακίνηση και στην αξιοπρεπή καθημερινότητα. Από την άλλη βρίσκονται τα υπερκέρδη μέσα σε μια περίοδο γενικευμένης πίεσης.
Πλέον η κυβέρνηση καλείται να διαλέξει πλευρά. Γιατί το κόστος της κρίσης αποτελεί πάντοτε πολιτική απόφαση. Το ίδιο και η προστασία της κοινωνίας.
