Η ευλογιά των αιγοπροβάτων συνεχίζει την επέλασή της και όπως όλα δείχνουν δεν θα υπάρξει εύκολη διέξοδος. Την ίδια ώρα προκαλεί έντονη ανησυχία στους κτηνοτρόφους, ενώ παράλληλα κυκλοφορούν φήμες με αντικρουόμενες πληροφορίες που μέσω social media βρίσκουν πρόσφορο έδαφος σχετικά με τον εμβολιασμό και τα μέτρα αντιμετώπισής του.
Σε ερώτηση για το θέμα της ευλογιάς των αιγοπροβάτων ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, απάντησε: «Να δείτε και να ψάξετε τι γράφτηκε από δήθεν έγκυρα ρεπορτάζ που δήθεν ξεμπρόστιαζαν την Ελλάδα. Θα δείτε ότι είναι ένα μοτίβο όπως με τα ξυλόλια από κόμματα της αντιπολίτευσης. Έχουμε απάντηση του αρμόδιου επιτρόπου που δικαιώνει την στάση μας. Έχουμε ξεκάθαρη επιβεβαίωση ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο και μια σειρά από επιχειρήματα που δείχνουν ότι ο εμβολιασμός θα θέσει σε κίνδυνο εξαγωγές όπως η φέτα. Κάποιοι συμπεριφέρονται ως έμποροι ψεμάτων και αναρωτιέμαι θα απολογηθούν για τα ψέματά τους;».
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Την ίδια ώρα κυβερνητικές πηγές αναφέρουν πως η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) χαρακτηρίζει ψευδές το δίλημμα «εμβόλιο ή βιοασφάλεια», σχολιάζοντας τα σενάρια που διακινούνται το τελευταίο διάστημα και υπογραμμίζοντας ότι χωρίς αυστηρή εφαρμογή των μέτρων κανένα εργαλείο δεν μπορεί να αποδώσει.
Όπως είχε επισημάνει, για την εκρίζωση της ζωονόσου η μόνη υπεύθυνη στρατηγική είναι η πιστή εφαρμογή των επιστημονικά τεκμηριωμένων μέτρων, γεγονός που προϋποθέτει τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και τις Περιφέρειες έως την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό.
Για να μπει τέλος στην παραπληροφόρηση, συγκεντρώνουμε σε απλές ερωτήσεις και απαντήσεις όσα πρέπει να γνωρίζουν παραγωγοί και πολίτες: τι προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, ποιοι είναι οι πραγματικοί κίνδυνοι και ποια στρατηγική μπορεί να οδηγήσει στην εκρίζωση της νόσου χωρίς να απειληθεί η κτηνοτροφία και οι εξαγωγές της χώρας.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ευλογιά αιγοπροβάτων: ερωτήσεις και απαντήσεις
1: Υπάρχει πράγματι “εύκολη λύση” με εμβολιασμό αντί για μέτρα βιοασφάλειας;
Όχι. Η ευλογιά αιγοπροβάτων είναι νόσημα Κατηγορίας Α στην ΕΕ, με στόχο την πλήρη εκρίζωση. Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει stamping out, ζώνες προστασίας και αυστηρούς περιορισμούς μετακινήσεων. Ο εμβολιασμός οδηγεί σε απώλεια του καθεστώτος «ελεύθερης χώρας» για την ανάκτηση του οποίου απαιτούνται πολλά χρόνια και θα έχει επιπτώσεις σε μεγάλες αγορές χωρών όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς κλπ.
2: Αν εμβολιάσουμε, δεν τελειώνει πιο γρήγορα η επιδημία;
Όχι. Ο εμβολιασμός δεν σταματά αυτόματα τη διασπορά ούτε αίρει την ανάγκη για βιοασφάλεια. Αντίθετα, μπορεί να «καλύψει» υποκείμενες λοιμώξεις, να δυσχεράνει τη διάγνωση και να παρατείνει την επιζωοτία. Γι’ αυτό και όπου εφαρμόστηκε διεθνώς, η ευλογιά (Ινδία, Τουρκία, Ιορδανία, Αίγυπτος, Ισραήλ), δεν εκριζώθηκε αλλά έγινε ενδημική, με συνεχιζόμενες θανατώσεις και απώλειες παραγωγής. Ο χαρακτηρισμός της χώρας ως ενδημική θα επηρεάσει και τις εξαγωγές φέτας, που σήμερα φθάνουν το 1 δις ετησίως.
Ο εμβολιασμός δεν θα σταματήσει τις θανατώσεις Θα εμβολιάζουμε και παράλληλα θα θανατώνουμε κι επειδή δεν υπάρχει μέθοδος που διαχωρίζει τα θετικά ζώα από τα εμβολιασμένα μπορεί τα εμβολιασμένα που εμφανίζουν συμπτώματα να θεωρούνται θετικά.
3: Υπάρχουν εγκεκριμένα και ασφαλή εμβόλια στην Ευρώπη;
Όχι. Μέχρι σήμερα ούτε και από τον δικό μας ΕΟΦ. Δεν έχει εγκριθεί εμβόλιο για χρήση στην ΕΕ. Κανένα εμβόλιο για την ευλογιά αιγοπροβάτων δεν είναι αδειοδοτημένο στην ΕΕ. Η EFSA έχει ξεκαθαρίσει ότι η χρήση τους θα επέφερε άμεσους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο ζώντων ζώων και προϊόντων τους. Η εισαγωγή ή χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων είναι παράνομη και επικίνδυνη.
4. Η θέση του ΕΟΦ ποια είναι;
Ο ΕΟΦ, με έγγραφό του στις 22/10, διευκρινίζει πως δεν υπάρχει αδειοδοτημένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.
5. Οι Κτηνιατρικές Σχολές της Ελλάδος, τι θέση έχουν λάβει;
Τόσο η Κτηνιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, όσο και του ΑΠΘ, έχουν πάρει θέση κατά του εμβολίου. Πρόεδρος δε της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) είναι ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο οποίος έχει ξεκαθαρίσει ότι μόνο με την εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας μπορεί να εκριζωθεί η ευλογιά.
6: Τα εμβόλια που υπάρχουν στην ΕΕ τι είναι;
Τα 400.000 εμβόλια που υπάρχουν στην τράπεζα εμβολίων της ΕΕ, είναι ιορδανικά, καλύπτουν μόνο το 60% του «πληθυσμού» που εμβολιάζεται και εμπεριέχουν ζωντανό στέλεχος του ιού, που σημαίνει περαιτέρω μετάδοση. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί δε, με ευθύνη του κάθε κράτους – μέλους, μόνο ως έσχατη λύση και χωρίς να αίρει την ανάγκη θανάτωσης των ζώων.
7: Μπορεί κάποιος να “βοηθήσει” κάνοντας μόνος του εμβόλιο;
Αντιθέτως, πρόκειται για πρακτική που σαμποτάρει τον έλεγχο της νόσου. Τα υπάρχοντα εμβόλια, δεν επιτρέπουν διάκριση μολυσμένων και εμβολιασμένων ζώων (DIVA), καταστρέφουν την επιτήρηση και οδηγούν τελικά σε υποχρεωτική θανάτωση όλου του κοπαδιού. Δεν προστατεύουν τον κτηνοτρόφο τον εκθέτουν σε μεγαλύτερες απώλειες.
8: Μήπως τα μέτρα βιοασφάλειας δεν αποδίδουν και άρα χρειάζεται εμβολιασμός;
Απαιτείται αυστηρή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας, αρμόδιες για την εφαρμογή των οποίων, σύμφωνα με το νόμο, είναι οι περιφέρειες. Σε περιόδους κρίσης δεν νοείται έγκριση αδειών απουσίας σε συνεργεία απολύμανσης και χρειάζεται η μέγιστη εγρήγορση απ’ όλους.
Η εξάπλωση συνδέεται με παραβιάσεις, καθυστερημένες δηλώσεις και παράνομες μετακινήσεις. Καμία στρατηγική δεν λειτουργεί χωρίς καθολική συμμόρφωση. Η βιοασφάλεια δεν είναι εναλλακτική του εμβολιασμού – είναι η βάση κάθε ελέγχου. Οι παράνομες μετακινήσεις / εμπόριο και η μη τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας είναι τα σημαντικότερα αίτια.
9: Ο Επίτροπος Βάρχελι δεν πρότεινε τον εμβολιασμό;
Όχι. Η επίκληση της λεγόμενης «επιστολής Βάρχελι» είναι αποσπασματική και παραπλανητική. Η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως διατυπώθηκε και δημόσια από τον Επίτροπο Χάνσεν, είναι ότι ο εμβολιασμός αποτελεί ύστατο μέτρο και όχι βασική στρατηγική. Οι αποφάσεις λαμβάνονται θεσμικά, βάσει EFSA και ευρωπαϊκού δικαίου, όχι βάσει μεμονωμένων αναγνώσεων επιστολών.
10. Αληθεύει ότι οι κτηνοτρόφοι των οποίων τα ζώα έχουν θανατωθεί δεν έχουν λάβει αποζημιώσεις;
Όχι. Οι αποζημιώσεις που δίνονται (έως 250 € το ζώο) είναι οι μεγαλύτερες στην ΕΕ, όπου ο Μέσος Όρος βρίσκεται τα 90€. Παράλληλα η κυβέρνηση έχει ενισχύσει τους κτηνοτρόφους για αγορά ζωοτροφών.
Στο πλαίσιο των ενισχύσεων για επιζωοτίες και ζωονόσους (κυρίως για την ευλογιά), το 2025 έχουν καταβληθεί συνολικά 167,4 εκατ. ευρώ, ως εξής:
- Αποζημιώσεις για ζωοτροφές: 69,7 εκατ. ευρώ
- Αποζημιώσεις για θανατωμένα ζώα: 62,0 εκατ. ευρώ
- Αποζημιώσεις για χαμένο εισόδημα: 28,5 εκατ. ευρώ
- Λειτουργικές δαπάνες για τις Περιφέρειες: 7,2 εκατ. ευρώ
