Γιατί το καθεστώς του Ιράν δεν έχει πέσει και τι θα χρειαζόταν για να συμβεί

Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν βρίσκεται ξανά αντιμέτωπο με ένα γνώριμο σκηνικό: διαδηλώσεις, οργή στους δρόμους, εικόνες καταστολής και μια διεθνή κοινότητα που αναρωτιέται αν αυτή τη φορά το καθεστώς απειλείται πραγματικά. Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες τα θεμέλια του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας στο Ιράν τρίζουν. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν από την οικονομική ασφυξία – την κατάρρευση του ριάλ, τον πληθωρισμό και την καθημερινή ανασφάλεια – αλλά γρήγορα μετατράπηκαν σε συνολική αμφισβήτηση μίας θεοκρατικής, καταπιεστικής εξουσίας.

Κάθε νέο κύμα κοινωνικής αναταραχής, κάθε νέα μαζική διαδήλωση αναζωπυρώνει τις ίδιες προσδοκίες – αλλά και τις ίδιες αμφιβολίες – για το αν η Ισλαμική Δημοκρατία πλησιάζει επιτέλους σε ένα σημείο καμπής και τι θα χρειαζόταν για να ανατραπεί το θεοκρατικό καθεστώς στο Ιράν.

Εκατοντάδες είναι οι νεκροί από τα πυρά του καθεστώτος στο Ιράν ενώ οι ΗΠΑ και ο Ντόναλντ Τραμπ, στέλνουν ευθείες απειλές προς την Τεχεράνη.

Παρά τις απειλές των ΗΠΑ και του αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, η Τεχεράνη φαίνεται να σκληραίνει τη στάση της κατά των διαδηλωτών στο Ιράν, χρησιμοποιώντας κάθε μέσο που διαθέτει και αυξάνοντας τη βία και τους νεκρούς.

Σύμφωνα με την οργάνωση Human Rights Activists News Agency, μέσα σε διάστημα μόλις δύο εβδομάδων έχουν χάσει τη ζωή τους πάνω από 544 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και οκτώ ανήλικοι, ενώ οι συγκρούσεις ανάμεσα σε διαδηλωτές και δυνάμεις ασφαλείας συνεχίζονται σχεδόν καθημερινά με μεγάλη σφοδρότητα.

Ωστόσο, η ιστορία των τελευταίων σχεδόν δύο δεκαετιών δείχνει ότι η μαζική λαϊκή δυσαρέσκεια, από μόνη της, δεν αρκεί για να ανατρέψει ένα από τα πιο σκληρά και καλά οργανωμένα καθεστώτα στον κόσμο.

Σύμφωνα με ανάλυση στο BBC, το Ιράν έχει βρεθεί σε αυτό το σημείο αρκετές φορές τα τελευταία 17 χρόνια. Κάθε φορά επανέρχονται τα ίδια ερωτήματα: τι θα χρειαστεί για να ανατραπεί το καθεστώς; Πώς θα καταλάβουμε ότι έχει φτάσει ένα κρίσιμο σημείο καμπής;

Το κράτος – φρούριο του Ιράν

Για να βρεθεί το καθεστώς σε πραγματικά σοβαρό κίνδυνο κατάρρευσης, θα έπρεπε μεγάλα και σημαντικά τμήματα των δυνάμεων ασφαλείας να αλλάξουν στρατόπεδο και να συνταχθούν με τους διαδηλωτές. Κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί μέχρι σήμερα.

Η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει έναν από τους βαθύτερους, πιο εκτεταμένους και πιο αποτελεσματικούς μηχανισμούς ασφαλείας στον κόσμο. Έχει πληροφοριοδότες, συστήματα παρακολούθησης συνομιλιών, ελέγχου διαδικτυακού περιεχομένου, καθώς και έναν ολόκληρο στρατό από μέλη των Μπασίζ, των παραστρατιωτικών δυνάμεων που έχουν ως αποστολή τη διαφύλαξη του καθεστώτος και των κατασταλτικών του αξιών.

Μέχρι σήμερα έχει καταφέρει να συντρίψει κάθε κίνημα διαμαρτυρίας: σκοτώνοντας και συλλαμβάνοντας μεγάλο αριθμό ανθρώπων, βασανίζοντάς τους σε πολλές περιπτώσεις στη φυλακή και στη συνέχεια αφήνοντάς τους ελεύθερους – σωματικά και ψυχικά διαλυμένους – ώστε να λειτουργούν ως ζωντανή προειδοποίηση προς τους άλλους για το τι συμβαίνει όταν συλλαμβάνεσαι.

Πρόκειται για μια πολιτική αποτροπής μέσω του φόβου.

«Θάνατος στον Χαμενεΐ» φώναζαν σε κηδεία στην Τεχεράνη

Ανάμεσα στις εκατοντάδες βίντεο διαμαρτυριών που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, ένα βίντεο δείχνει μια διαμαρτυρία που λαμβάνει χώρα σε μια κηδεία σε νεκροτομείο της Τεχεράνης.

Αυτό το βίντεο, το οποίο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Telegram την Κυριακή, δείχνει πενθούντες στο Νεκροτομείο Behesht-Zahra, 20 χιλιόμετρα (12 μίλια) νότια του κέντρου της Τεχεράνης, να κλαίνε κάνοντας λόγο για «θάρρος» ενώ κουβαλούν ένα φέρετρο.

Jan.11 – Behesht Zahra cemetery, Tehran, #Iran

The families and friends of murdered protesters chanted “I will kill those who killed my brother” and “Death to Khamenei” while holding images of their loved ones yesterday. #IranRevolution pic.twitter.com/kMWpwiF3mq

— Iran News Wire (@IranNW) January 12, 2026

Όπως μεταδίδει το BBC, με αντίστροφη αναζήτηση καρέ από το βίντεο, δεν μπόρεσε να εντοπίσει προηγούμενα αντίγραφα αποθηκευμένα στο διαδίκτυο πριν από την Κυριακή.

Υπό άλλες συνθήκες, αυτή η τελετή θα περιλάμβανε ανθρώπους να φωνάζουν «Δεν υπάρχει άλλος Θεός παρά μόνο ο Αλλάχ», αλλά σε αυτό το βίντεο μπορούμε να ακούσουμε συνθήματα «θάνατος στον Χαμενεΐ» – τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν.

Kομισιόν για διαδηλώσεις στο Ιράν: Θα προτείνουμε αυστηρότερες κυρώσεις

«Είναι απολύτως απαράδεκτο άνθρωποι που διαδηλώνουν ειρηνικά για την ελευθερία τους να συλλαμβάνονται και να σκοτώνονται», δήλωσε η επικεφαλής Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Πάολα Πινό, ερωτηθείσα για τις διαδηλώσεις στο Ιράν, εκφράζοντας την αλληλεγγύη της στους «εξαιρετικά γενναίους πολίτες του Ιράν -γυναίκες, άνδρες και νέους ανθρώπους- που διαδηλώνουν για την ελευθερία τους».

Παράλληλα, η κ. Πινό αναφέρθηκε στις τοποθετήσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που ζήτησε την άμεση απελευθέρωση όλων των φυλακισμένων διαδηλωτών και την αποκατάσταση της πλήρους πρόσβασης στο διαδίκτυο.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, αρμόδιος για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Ανουάρ Ελ Ανούνι, δήλωσε ότι «είμαστε έτοιμοι να προτείνουμε νέες, αυστηρότερες κυρώσεις μετά τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων», που θα συμπληρώσουν το πλαίσιο των κυρώσεων στο οποίο ήδη έχουν ενταχθεί άτομα και οντότητες τα προηγούμενα χρόνια. Όπως τόνισε, η απόφαση ανήκει στα κράτη- μέλη και απαιτεί ομοφωνία στο Συμβούλιο.

Κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης συνέντευξης Τύπου, ο κ. Ελ Ανούνι, ρωτήθηκε και για τις κυρώσεις στα Σώματα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάσταση (IRGC), λέγοντας ότι «η ΕΕ έχει ήδη εντάξει το σύνολο του Σώματος στο καθεστώς κυρώσεων για τα όπλα μαζικής καταστροφής.

Αυτό συνεπάγεται πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση παροχής οικονομικών πόρων. Επιπλέον, έχουν ενταχθεί άτομα και οντότητες του IRGC για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν και για τη στήριξη της ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας».

Τέλος, σε ό,τι αφορά την πιθανή ένταξη στη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων της ΕΕ, οι συζητήσεις μεταξύ των κρατών-μελών βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως τόνισε και ξεκαθάρισε ότι «κάθε τέτοια απόφαση απαιτεί ομοφωνία».

Η χώρα βρίσκεται σε «πόλεμο κατά τρομοκρατών» λέει ο πρόεδρος της Βουλής του Ιράν

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου χαρακτήρισε την αντίδραση των αρχών κατά των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων ως «πόλεμο κατά τρομοκρατών», απευθυνόμενος σε διαδηλωτές που συγκεντρώθηκαν στην Τεχεράνη προς υποστήριξη της κυβέρνησης.

Το Ιράν διεξάγει «πόλεμο σε τέσσερα μέτωπα», δήλωσε ο Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, μιλώντας για έναν οικονομικό, έναν ψυχολογικό πόλεμο, έναν «στρατιωτικό πόλεμο» εναντίον των ΗΠΑ και του Ισραήλ και «τώρα έναν πόλεμο κατά τρομοκρατών».

«Το μεγάλο ιρανικό έθνος δεν επέτρεψε ποτέ στους εχθρούς του να επιτύχουν τους στόχους τους», είπε, στέκοντας κάτω από πανό που έγραφαν στα περσικά «Θάνατος στο Ισραήλ, Θάνατος στην Αμερική».

Ο πρόεδρος της Βουλής δεσμεύτηκε ότι ο ιρανικός στρατός θα δώσει στον Ντόναλντ Τραμπ «ένα αξέχαστο μάθημα» σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης.