Βασισμένο στην πολυαγαπημένη, ημι-αυτοβιογραφική σειρά παιδικών βιβλίων της δεκαετίας του 1930 από τη Λόρα Ίνγκαλς Γουάιλντερ, το Μικρό Σπίτι στο Λιβάδι εξελίχθηκε σε πραγματικό τηλεοπτικό φαινόμενο.
Εστιάζοντας στη ζωή της οικογένειας Ίνγκαλς – τον πατέρα Τσαρλς, τη μητέρα Καρολάιν και τις τέσσερις κόρες τους Μαίρη, Λόρα, Κάρι και Γκρέις – στην απομακρυσμένη πόλη Γουόλνατ Γκρόουβ της Μινεσότα κατά τη δεκαετία του 1870, η σειρά προβλήθηκε για εννέα σεζόν, από το 1974 έως το 1983, προσελκύοντας περίπου 15 με 20 εκατομμύρια τηλεθεατές ανά επεισόδιο μόνο στις ΗΠΑ. Η επιτυχία της ήταν παγκόσμια, με προβολή σε περισσότερες από 100 χώρες, ενώ σήμερα εξακολουθεί να θεωρείται «κλασικό πρόγραμμα» streaming.
Ωστόσο, η τηλεοπτική εκδοχή δεν περιορίστηκε ποτέ σε απλές οικογενειακές ιστορίες.
Και ενώ κάθε επεισόδιο σχεδόν τελείωνε με ένα «έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα», η πραγματικότητα ήταν πολύ, πολύ πιο σκοτεινή από ό,τι θυμόμαστε.
Αν και η τηλεοπτική μεταφορά του franchise από το Netflix, που κάνει πρεμιέρα την επόμενη εβδομάδα, παραμένει αρκετά πιστή στο πνεύμα των βιβλίων της Γουάιλντερ, δεν συνέβη το ίδιο και με την πρώτη.
Παράλληλα με τις ιστορίες για φάρσες στο προαύλιο του σχολείου, διαγωνισμούς ζαχαροπλαστικής και τους τσακωμούς των Λόρα και Μέρι με τη Νελι Όλεσον που παρακολουθούσαμε στην τηλεόραση, η πλοκή περιλάμβανε κακοποίηση παιδιών, φόνους, αυτοκτονίες, προβλήματα ψυχικής υγείας, ναρκωτικά και σοβαρές ασθένειες.
Μεγάλο μέρος της σκοτεινής ατμόσφαιρας της σειράς απλώς αντανακλούσε την πραγματικότητα της ζωής του 19ου αιώνα, λέει στο BBC, ο συγγραφέας Robert J Thompson.
«Τα θέματα που κάλυπτε η σειρά, όπως, για παράδειγμα, η συνεχής αναφορά σε προβλήματα εγκυμοσύνης, αντανακλούσαν πραγματικά ζητήματα. Η εγκυμοσύνη ήταν επικίνδυνη στις δεκαετίες του 1870, του 1880 και του 1890, ειδικά σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Η σειρά ασχολήθηκε με επιδημίες ελονοσίας, προβλήματα εγκυμοσύνης και θανάτους μικρών παιδιών. Δεν έδειξε καμία επιείκεια», αναφέρει.
Ωστόσο, στις τελευταίες σεζόν της σειράς, η απεικόνιση των σοβαρών θεμάτων άρχισε να μετατρέπεται σε πραγματικές ιστορίες τρόμου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το επεισόδιο με τίτλο «Sylvia» στην 7η σεζόν, ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα και σκοτεινά επεισόδια, στο οποίο μία 15χρονη κοπέλα απαγάγεται από έναν μασκοφόρο άνδρα και, όπως υπονοείται, υφίσταται σεξουαλική κακοποίηση, με αποτέλεσμα να μείνει έγκυος. Ο πατέρας της την τιμωρεί και υφίσταται την ταπείνωση από τους υπόλοιπους κατοίκους του Γουόλνατ Γκρόουβ στη συνέχεια, ο βιαστής της επιστρέφει και η κοπέλα πεθαίνει σε ατύχημα ενώ προσπαθεί να του ξεφύγει.
Η δρ. Ελίζαμπεθ Έρβιν, συνιδρύτρια του Horror Homeroom - μιας ιστοσελίδας που αναλύει έργα τρόμου - περιγράφει το επεισόδιο ως «κάτι που θα μπορούσε να ανήκει σε ταινία τρόμου», με στοιχεία από ιταλικό γοτθικό σινεμά τύπου giallo και slasher αισθητική.
Όπως επισημαίνει η Έρβιν, πάντως, «η Σίλβια δεν είναι ένα περίεργο, μεμονωμένο επεισόδιο που αποτέλεσε εξαίρεση». Επίσης, σημειώνει ότι η σειρά αντανακλά αυτό που η καθηγήτρια κινηματογραφικών σπουδών Μπάρμπαρα Κριντ διατύπωσε θεωρητικά το 1993 ως «Το Τερατώδες Θηλυκό» (The Monstrous Feminine), όπου τα γυναικεία τέρατα ή πλάσματα στην οθόνη δημιουργούνται για να αντικατοπτρίζουν τους κοινωνικούς φόβους γύρω από το γυναικείο σώμα, τη σεξουαλικότητα και τα μητρικά ένστικτα.
«Αυτό το βλέπουμε στο My Ellen, ένα επεισόδιο της τέταρτης σεζόν, όπου μια γυναίκα χάνει την κόρη της, κι έχει ψευδαισθήσεις ότι η Λόρα [την οποία υποδυόταν η Μελίσα Γκίλμπερτ] είναι το παιδί της και την κλειδώνει στο υπόγειο».
Το πιο συγκλονιστικό επεισόδιο που προβλήθηκε ποτέ
Ένα άλλο επεισόδιο που συζητιέται τακτικά μεταξύ των θαυμαστών για τη σκληρότητά του είναι το διπλό επεισόδιο της 6ης σεζόν με τίτλο «May We Make Them Proud». Η ιστορία εκτυλίσσεται στη Σχολή Τυφλών της Χάριετ Όλεσον, όπου διδάσκει η Μαίρη Ίνγκαλς, η οποία είναι και η ίδια τυφλή. Στο επεισόδιο ξεσπά μια πυρκαγιά στη σχολή, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τόσο η Άλις, συνάδελφος της Μαίρης, όσο και το μωρό της Μαίρης, ο Άνταμ Τζούνιορ.
«Αυτό είναι ίσως για τους περισσότερους ανθρώπους το πιο σκοτεινό επεισόδιο της σειράς», λέει ο Τόμσον. «Πεθαίνει το μωρό ενός κεντρικού χαρακτήρα, μια σχολή τυφλών καίγεται και η Μαίρη σχεδόν παθαίνει κατατονία (σσ μια σύνθετη νευροψυχιατρική πάθηση) από το πένθος. Αλλά δεν θυμάμαι να προκάλεσε ιδιαίτερη αντιπαράθεση εκείνη την εποχή». Και συνεχίζει: «Αν προβαλλόταν σήμερα, ο κόσμος πιθανότατα θα το καταδίκαζε στο διαδίκτυο ως "συναισθηματική πορνογραφία ή βασανιστήριο"».
Ο Τόμσον επισημαίνει ότι, ενώ τα βιβλία απάλυναν τους κινδύνους της ζωής στην επαρχία για τους νεαρούς αναγνώστες – παραλείποντας, για παράδειγμα, την πραγματική τραγωδία της Λόρα Ίνγκαλς Γουάιλντερ, η οποία έχασε ένα αγοράκι μόλις 27 ημέρες μετά τη γέννησή του - στην τηλεοπτική σειρά συνέβη το αντίθετο: οι κίνδυνοι και οι απειλές διογκώθηκαν για να δημιουργηθεί περισσότερο δράμα.
Τα παιδικά βιβλία είχαν φυσικά πολύ διαφορετικό κοινό-στόχο από ένα τηλεοπτικό δράμα που απευθυνόταν σε πολλές γενιές, συνεχίζει ο Τόμσον: «Αν φτιάχνεις μια σειρά για ένα μεγάλο τηλεοπτικό δίκτυο, δεν μπορείς να απευθύνεσαι μόνο σε κορίτσια μεταξύ 5 και 15 ετών. Πρέπει να απευθύνεσαι σε όλους. Επομένως, θα προσθέσεις λίγο δραματικό "ζουμί"».
Ωστόσο, παρά όλο το σκοτάδι της σειράς, αυτό πάντα εξισορροπούταν με μια συναισθηματική γλυκύτητα. Η ζεστασιά των οικογενειακών σχέσεων και τα μαθήματα για τη σημασία του να νοιάζεται ο ένας τον άλλον – όπως τα δίδασκε στη Λόρα και τη Μαίρη ο σχεδόν βιβλικός πατέρας τους, Τσαρλς (Μάικλ Λάντον) – κράτησαν μια στρατιά θαυμαστών πιστή στην ιστορία για πολύ καιρό μετά την ολοκλήρωση της παραγωγής το 1984.
Η νέα σειρά του Netflix επιλέγει μία διαφορετική προσέγγιση
Η νέα σειρά του Netflix φαίνεται να επιστρέφει περισσότερο στο ύφος των βιβλίων, δίνοντας έμφαση στη ζεστασιά της οικογένειας και λιγότερο στο μελόδραμα ή στον τρόμο.
Παράλληλα, ενσωματώνει και μια πιο σύγχρονη ιστορική ματιά, με παρουσίαση των ιθαγενών Osage μέσα από συνεργασία με ακαδημαϊκούς.
Το ερώτημα παραμένει αν το κοινό θα αγκαλιάσει μια πιο «ήπια» εκδοχή ή αν η σκοτεινή, σχεδόν ανησυχητική ένταση της παλιάς σειράς ήταν τελικά αυτό που την έκανε αξέχαστη.
