Ένας μήνας έχει περάσει ήδη από την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF) και το ερώτημα που τίθεται είναι τι ακολουθεί για μια οικονομία όπως η ελληνική, η οποία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εύθραυστη.
Στο ερώτημα αυτό απαντά ο Νίκος Ρώμπαπας, πρόεδρος του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), ο οποίος αποτιμά στο Newsit.gr τι έχει πετύχει η χώρα τα τελευταία χρόνια και κατά πόσον αυτά τα κεκτημένα μπορούν να διατηρηθούν χωρίς τους πόρους του RRF.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ο κ. Ρώμπαπας υπενθυμίζει ότι το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει πλέον υποχωρήσει από επίπεδα άνω του 200% στο 143%, κάτι που ήταν «δύσκολο να προβλεφθεί πριν από πέντε-έξι χρόνια». Προσθέτει ότι τα επιτόκια δανεισμού της Ελλάδας βρίσκονται σήμερα χαμηλότερα από εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας, ενώ πέρυσι η χώρα κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα 4,9%, το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, το ζητούμενο είναι η διατήρηση των ρυθμών ανάπτυξης σε υψηλά επίπεδα – ένα σαφώς δύσκολο στοίχημα.
Όπως εξηγεί ο ίδιος, μεγάλο μέρος της μείωσης του χρέους οφείλεται στον πληθωρισμό που προκάλεσαν αρχικά η πανδημία και στη συνέχεια η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η οποία εκτόξευσε το ενεργειακό κόστος και μαζί το ονομαστικό ΑΕΠ, συμπιέζοντας έτσι τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ. Διευκρινίζει πως πρόκειται για εξέλιξη που ευνόησε το κράτος ως δανειολήπτη, όχι όμως και τους πολίτες ως καταναλωτές, καθώς ο πληθωρισμός επιβάρυνε τα νοικοκυριά. Σημειώνει επίσης ότι το ελληνικό χρέος χαρακτηριζόταν από μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής και χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης, πλεονέκτημα που σταδιακά εξασθενεί, δεδομένου ότι δεν αναμένεται ανάλογος πληθωρισμός στο μέλλον, ενώ οι πόροι του ευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης εξαντλούνται.
Σχετικά με την κινητήρια δύναμη της οικονομίας, τις ιδιωτικές επενδύσεις, ο κ. Ρώμπαπας σημειώνει πως έχουν μεν αυξηθεί κατά έξι ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2019, εξακολουθούν όμως να υπολείπονται κατά 4,4 μονάδες του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η χώρα θα μπορούσε να παρομοιαστεί με όχημα που έμεινε αχρησιμοποίητο και χωρίς συντήρηση επί σειρά ετών. Σήμερα, στην Ελλάδα οι επενδύσεις είναι περισσότερες σε σύγκριση με το παρελθόν, αλλά λιγότερες έναντι πολλών άλλων χωρών. Κατά συνέπεια, το χάσμα παραμένει ευρύ – και μάλιστα σε μια συγκυρία κατά την οποία οι ιδιωτικές επενδύσεις οφείλουν να καλύψουν το κενό του Ταμείου Ανάκαμψης. Το τοπίο επιβαρύνεται περαιτέρω από την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, σε συνδυασμό με τη δραματική μείωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πάντως, κατά τον κ. Ρώμπαπα, ο στόχος για ανάπτυξη 2% το 2027 κρίνεται εφικτός, χωρίς ωστόσο να δικαιολογεί εφησυχασμό ή ενθουσιασμό: μια ουσιαστική σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο θα απαιτούσε ρυθμούς μεγέθυνσης 3% έως 4% ετησίως για πολλά συναπτά έτη. Επισημαίνει, τέλος, ότι, ενόψει των εκλογών σε περίπου έναν χρόνο, τόσο η κυβέρνηση όσο και τα κόμματα προχωρούν σε εξαγγελίες, γεγονός που καθιστά επιτακτικότερη τη δημοσιονομική σύνεση. Δίχως αμφισβήτηση και στην οικονομία ισχύει το αξίωμα που γνωρίζουν καλά οι brokers: οι προηγούμενες αποδόσεις δεν εγγυώνται τις μελλοντικές.
