Το Border Collie θεωρείται από τις πιο ευφυείς ράτσες σκύλων, με ικανότητα να μαθαίνει εντολές με ελάχιστες επαναλήψεις και συχνά να «προβλέπει» την επόμενη πριν καν ολοκληρωθεί η προηγούμενη.
Η φήμη του ως «εξυπνότερου σκύλου στον κόσμο» δεν είναι τυχαία. Το 1994, ο ψυχολόγος Stanley Coren κατέταξε περισσότερες από 100 φυλές στο βιβλίο The Intelligence of Dogs, εξετάζοντας μεταξύ άλλων την ικανότητα εκμάθησης και εκτέλεσης εντολών.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το Border Collie βρέθηκε στην πρώτη θέση της συγκεκριμένης κατάταξης, μαζί με άλλες φυλές που ξεχωρίζουν για την εκπαιδευσιμότητά τους.
Αυτό, ωστόσο, χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: δεν υπάρχει ένας ενιαίος, αντικειμενικός τρόπος να μετρηθεί η «νοημοσύνη» ενός σκύλου. Άλλο η ταχύτητα με την οποία μαθαίνει μια εντολή, άλλο η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και άλλο η ανεξαρτησία ή η προσαρμοστικότητα.
Η συγκεκριμένη κατάταξη αφορά κυρίως την εκπαιδευσιμότητα και την απόκριση του σκύλου σε ανθρώπινες εντολές.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Και σε αυτό το πεδίο το Border Collie είναι πραγματικά ξεχωριστό.
Νοημοσύνη που έχει λόγο ύπαρξης
Η ευφυΐα του δεν δημιουργήθηκε για να εντυπωσιάζει τους ανθρώπους στα social media. Είναι αποτέλεσμα της δουλειάς για την οποία εκτράφηκε.
Το Border Collie είναι σκύλος ποιμενικός, με ιστορία συνδεδεμένη κυρίως με την εργασία σε κοπάδια προβάτων. Χρειάστηκε να συνεργάζεται στενά με τον άνθρωπο, να αντιλαμβάνεται τις κινήσεις των ζώων, να παίρνει αποφάσεις και να ανταποκρίνεται γρήγορα σε οδηγίες.
Το χαρακτηριστικό, έντονο βλέμμα του, γνωστό ως «herding eye», αποτελεί μέρος αυτής της εργασιακής συμπεριφοράς.
Γι’ αυτό και η εκπαίδευσή του μπορεί να είναι εντυπωσιακά γρήγορη. Το Border Collie είναι ιδιαίτερα εκπαιδεύσιμο και διαπρέπει σε δραστηριότητες όπως η υπακοή, το agility, το tracking και φυσικά η ποιμενική εργασία.
Η ίδια ικανότητα, όμως, έχει και την άλλη της πλευρά.
Ένας σκύλος που μαθαίνει γρήγορα δεν σταματά να μαθαίνει όταν τελειώσει το μάθημα.
Παρατηρεί τη ρουτίνα του σπιτιού, αντιλαμβάνεται τις αντιδράσεις του ανθρώπου του και μπορεί να βρει μόνος του τρόπους να απασχοληθεί όταν βαριέται.
Και ένα Border Collie που βαριέται δεν είναι απαραίτητα ένα ήσυχο Border Collie.
Δεν του αρκεί μια βόλτα
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη παρεξήγηση γύρω από τη φυλή.
Το Border Collie δεν χρειάζεται απλώς να «βγάλει την ενέργειά του». Χρειάζεται να χρησιμοποιήσει και το μυαλό του.
Η American Kennel Club περιγράφει τη φυλή ως εξαιρετικά ενεργητική και επισημαίνει ότι χρειάζεται καθημερινή έντονη άσκηση, αλλά και δραστηριότητες που προσφέρουν πνευματική διέγερση. Η ζωή ενός Border Collie λειτουργεί καλύτερα όταν υπάρχει κάποιος σκοπός, μια δουλειά ή μια δραστηριότητα στην οποία μπορεί να συγκεντρωθεί.
Αυτό μπορεί να σημαίνει πολύ περισσότερα από μια μεγάλη βόλτα στη γειτονιά.
Τρέξιμο, παιχνίδι με κανόνες, εκπαίδευση, nose work, agility, παιχνίδια αναζήτησης, εκμάθηση νέων συμπεριφορών και δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας καθημερινότητας που ταιριάζει περισσότερο στις ανάγκες του.
Και εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που συχνά παραβλέπεται: το να προσπαθεί κάποιος απλώς να «κουράσει» σωματικά έναν τόσο δραστήριο σκύλο δεν είναι πάντα η καλύτερη στρατηγική. Η φυσική άσκηση είναι απαραίτητη, αλλά η πνευματική απασχόληση είναι εξίσου σημαντική.
Γιατί δεν είναι σκύλος για όλους
Το Border Collie μπορεί να γίνει εξαιρετικός σύντροφος. Δεν είναι όμως η φυλή που ταιριάζει σε έναν άνθρωπο ο οποίος θέλει έναν σκύλο που θα προσαρμοστεί εύκολα σε μια χαλαρή καθημερινότητα με δύο σύντομες βόλτες και πολλές ώρες στον καναπέ.
Η ίδια η AKC σημειώνει ότι πρόκειται για φυλή που ταιριάζει περισσότερο σε ενεργούς ανθρώπους και όχι σε εκείνους που προτιμούν να περνούν τον περισσότερο χρόνο τους σε εσωτερικούς χώρους ή λείπουν συχνά από το σπίτι.
Χρειάζεται επίσης εκπαίδευση που να ξεκινά νωρίς και να συνεχίζεται σε όλη του τη ζωή. Η πρώιμη κοινωνικοποίηση είναι σημαντική, ενώ η θετική και συνεπής εκπαίδευση βοηθά τον σκύλο να διοχετεύσει την ενέργεια και την ευφυΐα του σε συμπεριφορές που είναι χρήσιμες και για τον ίδιο και για τον άνθρωπο.
Υπάρχει και το ένστικτο της ποιμενικής εργασίας. Ένα Border Collie μπορεί να προσπαθήσει να «μαζέψει» ανθρώπους, παιδιά ή άλλα ζώα, συμπεριφορά που δεν είναι απαραίτητα πρόβλημα όταν κατανοείται και διαχειρίζεται σωστά, αλλά μπορεί να γίνει ενοχλητική μέσα σε ένα σπίτι χωρίς σωστή καθοδήγηση.
Η AKC επισημαίνει μάλιστα ότι λόγω της τάσης του να ποιμαίνει ανθρώπους και ζώα, η φυλή μπορεί να ταιριάζει καλύτερα σε οικογένειες με μεγαλύτερα και πιο ώριμα παιδιά.
Με άλλα λόγια, το Border Collie δεν είναι δύσκολο επειδή είναι «κακός» σκύλος. Είναι απαιτητικό επειδή είναι φτιαγμένο για να δουλεύει.
Η ευφυΐα δεν είναι από μόνη της πλεονέκτημα
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που πρέπει να γνωρίζει κάποιος πριν επιλέξει τη συγκεκριμένη φυλή.
Ένας έξυπνος σκύλος μπορεί να εκπαιδευτεί γρήγορα. Μπορεί, όμως, να βαρεθεί γρήγορα επίσης.
Και όταν ένας σκύλος με υψηλές ανάγκες άσκησης και πνευματικής απασχόλησης δεν παίρνει αυτό που χρειάζεται, η ενέργεια και η ευρηματικότητά του μπορούν να στραφούν σε ανεπιθύμητες συμπεριφορές.
Η ίδια η AKC σημειώνει ότι τα Border Collie χρειάζονται «δουλειά» ή δραστηριότητα για να παραμένουν ισορροπημένα και ότι ένας σκύλος χωρίς επαρκή απασχόληση μπορεί να βρει μόνος του τρόπους να κρατήσει το μυαλό του απασχολημένο.
Γι’ αυτό και η σωστή ερώτηση δεν είναι αν το Border Collie είναι ο εξυπνότερος σκύλος.
Είναι αν ο άνθρωπος που θέλει να το αποκτήσει μπορεί να του προσφέρει μια ζωή που να αξιοποιεί αυτή την εξυπνάδα.
Τελικά, είναι ο πιο έξυπνος σκύλος;
Αν μιλάμε για την ταχύτητα εκμάθησης εντολών, την εκπαιδευσιμότητα και την ικανότητα συνεργασίας με τον άνθρωπο, το Border Collie έχει κάθε λόγο να βρίσκεται στην κορυφή. Η ιστορική κατάταξη του Stanley Coren το έφερε στην πρώτη θέση και η σύγχρονη εμπειρία από την εκπαίδευση και τα κυναθλήματα επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για μία από τις πιο ικανές φυλές.
Αλλά η λέξη «έξυπνος» μπορεί να γίνει παγίδα.
Το Border Collie δεν είναι απλώς ένας σκύλος που καταλαβαίνει γρήγορα. Είναι ένας σκύλος που χρειάζεται να έχει κάτι να κάνει, να μαθαίνει και να συνεργάζεται με τον άνθρωπό του.
Και αυτός είναι ο λόγος που μπορεί να είναι εξαιρετικός σύντροφος για τον σωστό άνθρωπο και εντελώς ακατάλληλος για τον λάθος. Η ευφυΐα του δεν μειώνει τις απαιτήσεις του. Τις μεγαλώνει.
Στην πράξη, το Border Collie δεν είναι ένας σκύλος που αρκείται στο να ζει μέσα στο σπίτι. Χρειάζεται άσκηση, πνευματική απασχόληση και ουσιαστική αλληλεπίδραση. Όταν αυτά υπάρχουν, η εντυπωσιακή του ευφυΐα γίνεται πλεονέκτημα. Όταν λείπουν, μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο πρόβλημα.
