Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη δεν είναι πλέον ένας καινούργιος παίκτης που προσπαθεί να βρει χώρο στο πολιτικό σκηνικό. Είναι, με βάση τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις των MRB και Marc, ο καθαρός δεύτερος πόλος του κομματικού συστήματος και ο βασικός αντίπαλος της Νέας Δημοκρατίας.
Οι αριθμοί δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αμφισβήτησης.
Στη μέτρηση της MRB, η ΕΛ.Α.Σ. καταγράφεται στο 14,3% της πρόθεσης ψήφου, πίσω από τη Νέα Δημοκρατία που βρίσκεται στο 23,8%, αλλά αισθητά μπροστά από το ΠΑΣΟΚ, το οποίο περιορίζεται στο 10,2%. Η διαφορά από το κυβερνών κόμμα διαμορφώνεται στις 9,5 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η αδιευκρίνιστη ψήφος φθάνει στο ιδιαίτερα υψηλό 18%.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Στη δημοσκόπηση της Marc για τον ΑΝΤ1, η εικόνα είναι ακόμη πιο καθαρή με την ΕΛ.Α.Σ. να συγκεντρώνει 14% στην πρόθεση ψήφου, έναντι 27,5% της ΝΔ και 10,1% του ΠΑΣΟΚ. Στην εκτίμηση ψήφου ανεβαίνει στο 16%, με τη ΝΔ στο 31% και το ΠΑΣΟΚ στο 11,5%. Πρόκειται για δύο μετρήσεις με διαφορετική μεθοδολογία και, συνεπώς, τα ποσοστά τους δεν πρέπει να συγκρίνονται μηχανικά. Συγκλίνουν, όμως, στο βασικό πολιτικό συμπέρασμα
με την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη να έχει αποκτήσει σαφές προβάδισμα στον χώρο της αντιπολίτευσης.
Η μάχη της δεύτερης θέσης φαίνεται να έχει κριθεί
Το πρώτο και πιο άμεσο μήνυμα των δημοσκοπήσεων αφορά την αναμέτρηση στο εσωτερικό της Κεντροαριστεράς. Η ΕΛΑΣ προηγείται του ΠΑΣΟΚ κατά 4,1 μονάδες στη μέτρηση της MRB και κατά 3,9 μονάδες στην πρόθεση ψήφου της Marc. Στην εκτίμηση ψήφου της Marc, η απόσταση διευρύνεται στις 4,5 μονάδες.
Δεν πρόκειται πια για μια οριακή διαφορά, η οποία θα μπορούσε να αποδοθεί αποκλειστικά στο στατιστικό σφάλμα. Η επανάληψή της σε δύο διαφορετικές έρευνες δείχνει ότι γύρω από την ΕΛΑΣ σχηματίζεται μια νέα πολιτική συσπείρωση. Ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίζεται να ξανακερδίζει ψηφοφόρους της ευρύτερης Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς, ενώ ταυτόχρονα πιέζει ένα ΠΑΣΟΚ που εξακολουθεί να δυσκολεύεται να πείσει ότι μπορεί να αποτελέσει τον κεντρικό φορέα της κυβερνητικής εναλλαγής.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η πίεση προς τη Χαριλάου Τρικούπη δεν ασκείται μόνο από τις δημοσκοπικές επιδόσεις. Αφορά πλέον και τη φυσιογνωμία του χώρου. Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να καταλάβει τη θέση της μεγάλης προοδευτικής παράταξης, αφήνοντας στο ΠΑΣΟΚ τον ρόλο ενός μεσαίου κόμματος, κρίσιμου ενδεχομένως για τις μετεκλογικές συνεργασίες, αλλά όχι ηγεμονικού.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό κέρδος της ΕΛΑΣ καθώς πριν ακόμη πλησιάσουν οι κάλπες, έχει μεταφέρει το κέντρο βάρους της συζήτησης από το «ποιος θα είναι δεύτερος» στο «ποιος μπορεί να αμφισβητήσει τη Νέα Δημοκρατία».
Ο Τσίπρας παραμένει το ισχυρότερο χαρτί
Η προσωπική παρουσία του Αλέξη Τσίπρα εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πολλαπλασιαστή ισχύος του νέου σχήματος. Στη μέτρηση της Marc, ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ συγκεντρώνει 14,9% στο ερώτημα για τον καταλληλότερο πρωθυπουργό, έναντι 31% του Κυριάκου Μητσοτάκη και 8% του Νίκου Ανδρουλάκη.
Η απόσταση από τον πρωθυπουργό παραμένει μεγάλη. Ωστόσο, ο Τσίπρας διαθέτει ένα πλεονέκτημα που κανένας άλλος αρχηγός της αντιπολίτευσης δεν έχει σήμερα στον ίδιο βαθμό αφού διαθέτει αναγνωρισιμότητα, κυβερνητική εμπειρία και προσωπική πολιτική βάση, η οποία υπερβαίνει τα στενά κομματικά όρια.
Το πλεονέκτημα αυτό είναι ταυτόχρονα και η μεγαλύτερη πρόκληση για την ΕΛΑΣ. Το κόμμα χρειάζεται να αποδείξει ότι αποτελεί κάτι περισσότερο από την πολιτική επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού. Πρέπει να αποκτήσει διακριτή συλλογική ταυτότητα, ισχυρή κοινοβουλευτική παρουσία, στελεχικό βάθος και συγκεκριμένη προγραμματική πρόταση.
Με άλλα λόγια, η αναγνωρισιμότητα του Τσίπρα ανοίγει την πόρτα. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να οδηγήσει την ΕΛΑΣ έως την εξουσία.
Η δυσαρέσκεια δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ψήφο
Οι δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν και μια αντίφαση που χαρακτηρίζει συνολικά το πολιτικό σκηνικό. Η κυβερνητική φθορά είναι εμφανής, η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει ισχυρή και, σύμφωνα με τη Marc, περίπου επτά στους δέκα ερωτηθέντες αξιολογούν αρνητικά τα μέτρα που παρουσιάστηκαν από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη ΔΕΘ.
Κι όμως, η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να προηγείται με μεγάλη διαφορά στην εκτίμηση ψήφου. Αυτό σημαίνει ότι η αποδοκιμασία προς την κυβέρνηση δεν έχει μετατραπεί ακόμη σε ολοκληρωμένο αίτημα πολιτικής αλλαγής με συγκεκριμένο αποδέκτη.
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο στοίχημα της ΕΛ.Α.Σ. αφού το κόμμα πρέπει να μετατρέψει τη διάχυτη κοινωνική δυσαρέσκεια σε θετική πολιτική επιλογή. Να πείσει δηλαδή όχι μόνο ότι κατανοεί την πίεση από την ακρίβεια, τα εισοδήματα, τη στέγη και τις δημόσιες υπηρεσίες, αλλά και ότι διαθέτει εφαρμόσιμες λύσεις. Το 14%-16% αποτελεί ισχυρή αφετηρία χωρίς να αποτελεί ακόμη ποσοστό εξουσίας.
Το εντυπωσιακό εύρημα των συνεργασιών
Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος έχει η απάντηση των πολιτών για το επιθυμητό κυβερνητικό σχήμα. Στη Marc, το 27,1% προκρίνει μια συνεργασία ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ, την ΕΛΑΣ και μικρότερα κόμματα της Αριστεράς. Το ποσοστό αυτό βρίσκεται σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με το 27,8% που επιθυμεί αυτοδύναμη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Μόλις το 9,6% προτιμά συνεργασία ΝΔ και ΠΑΣΟΚ.
Το εύρημα φέρνει στην επιφάνεια μια υπαρκτή κοινωνική βάση για έναν ευρύτερο προοδευτικό συνασπισμό. Παράλληλα, όμως, δημιουργεί ένα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα για την ΕΛΑΣ.
Αν επιμείνει αποκλειστικά στην αυτόνομη πορεία, κινδυνεύει να εμφανιστεί κατώτερη της κοινωνικής απαίτησης για ενότητα. Αν ανοίξει πρόωρα τη συζήτηση των συνεργασιών, μπορεί να εγκλωβιστεί σε έναν νέο γύρο εσωστρέφειας και παζαριών κορυφής. Και αν παρουσιάσει το ΠΑΣΟΚ απλώς ως συμπληρωματική δύναμη, είναι βέβαιο ότι θα συναντήσει τη σκληρή αντίδραση της Χαριλάου Τρικούπη.
Για την ηγεσία της ΕΛΑΣ, η προσεκτική ισορροπία είναι εμφανής. Πολιτική και προγραμματική αυτονομία πριν από τις εκλογές, χωρίς να κλείνει η πόρτα σε προοδευτικές συνεργασίες μετά την κάλπη.
Η μεγάλη δεξαμενή των αναποφάσιστων
Το 18% της αδιευκρίνιστης ψήφου που καταγράφει η MRB είναι το στοιχείο που υπενθυμίζει ότι το πολιτικό παιχνίδι παραμένει ανοικτό. Πρόκειται για μια τεράστια δεξαμενή ψηφοφόρων, η οποία μπορεί να ανατρέψει τους σημερινούς συσχετισμούς.
Για την ΕΛ.Α.Σ, η προσέγγιση αυτών των πολιτών δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στη νοσταλγία της προηγούμενης περιόδου Τσίπρα ή στη φθορά της κυβέρνησης. Οι αναποφάσιστοι δεν αποτελούν ενιαίο σώμα. Ανάμεσά τους υπάρχουν απογοητευμένοι κεντροαριστεροί, πρώην ψηφοφόροι της ΝΔ, νεότεροι πολίτες με χαλαρή κομματική ταύτιση, αλλά και άνθρωποι που έχουν απομακρυνθεί συνολικά από την πολιτική.
Η ΕΛΑΣ θα χρειαστεί, επομένως, ένα διπλό μήνυμα που θα πρέπει να ειναι κοινωνικά αιχμηρό ώστε να συσπειρώνει την Αριστερά, αλλά ταυτόχρονα θεσμικό, οικονομικά αξιόπιστο και κυβερνητικά πειστικό ώστε να συνομιλεί με το κέντρο.
Από τον ενθουσιασμό στην οργάνωση
Οι δημοσκοπήσεις προσφέρουν στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη πολιτικό οξυγόνο, όχι όμως και λευκή επιταγή. Η δεύτερη θέση δημιουργεί δυναμική, φέρνει στελέχη και ψηφοφόρους πιο κοντά και ενισχύει την εικόνα μιας παράταξης που μπορεί να λειτουργήσει ως πόλος συσπείρωσης.
Ταυτόχρονα ανεβάζει τον πήχη. Από εδώ και πέρα, κάθε πολιτική τοποθέτηση θα κρίνεται με μέτρο κυβερνητικής ευθύνης. Κάθε οικονομική εξαγγελία θα κοστολογείται. Κάθε εσωτερική διαφωνία θα μεγεθύνεται. Και κάθε μεταγραφή στελέχους θα εξετάζεται όχι μόνο ως ένδειξη διεύρυνσης, αλλά και ως δοκιμασία πολιτικής συνοχής.
Η ΕΛΑΣ έχει κερδίσει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, τη μάχη της πρωτοκαθεδρίας στην αντιπολίτευση. Δεν έχει κερδίσει ακόμη τη μάχη της εναλλακτικής διακυβέρνησης.
Οι νέες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι υπάρχει πολιτικός χώρος, κοινωνική δυσαρέσκεια και μια σημαντική διάθεση για συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων. Το επόμενο βήμα, όμως, δεν θα κριθεί μόνο στα ποσοστά. Θα κριθεί στο αν ο Αλέξης Τσίπρας και η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη μπορούν να μετατρέψουν τη δεύτερη θέση από δημοσκοπικό κεκτημένο σε πειστική πρόταση εξουσίας.
