Ο οδικός χάρτης για την Αμυντική Ετοιμότητα της Ένωσης μέχρι το 2030, που παρουσίασε χθες Πέμπτη (16.10.2025) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιλαμβάνει πρωτοβουλίες και προτάσεις της Ελλάδας για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής «ασπίδας» αεράμυνας, καθώς και αντιμετώπισης απειλών όχι μόνο στα ανατολικά, αλλά και στα νότια σύνορα της ΕΕ.
Το έγγραφο, που θα συζητηθεί από τους ηγέτες των 27 στη Σύνοδο Κορυφής της επόμενης εβδομάδας, θα αποτελέσει εφαλτήριο για τον προσδιορισμό στρατηγικών επενδύσεων με στόχο για την ανάπτυξη των συλλογικών αμυντικών δυνατοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μία εποχή που ο ρωσικός αναθεωρητισμός και η αλλαγή των γεωπολιτικών προτεραιοτήτων των ΗΠΑ αναγκάζουν τη Γηραιά Ήπειρο να αναλάβει αυξημένη ευθύνη για την άμυνά της.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η Κομισιόν συμπεριλαμβάνει την ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής «ασπίδας» (European Air Shield) στη λίστα των τεσσάρων εμβληματικών έργων για την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης (European Readiness Flagships), περίπου 17 μήνες αφότου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πολωνός ομόλογός του Ντόναλντ Τουσκ κατέθεσαν ανάλογη πρόταση στις Βρυξέλλες, με κοινή επιστολή τους προς την Πρόεδρο της Κομισιόν. Η Αθήνα επέμενε στην πρότασή της όλο αυτό το διάστημα, υπογραμμίζοντας τη σημασία κοινής ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα.
Με βάση τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η «ασπίδα» θα πρέπει να είναι ικανή να αντιμετωπίσει «όλο το εύρος απειλών από αέρος» και να περιλαμβάνει τους απαραίτητους αισθητήρες για τον εντοπισμό κινδύνων. Με βάση το χρονοδιάγραμμα που προτείνει η Κομισιόν, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πρέπει να υιοθετήσει την πρόταση για την ευρωπαϊκή αεράμυνα έως το τέλος του τρέχοντος έτος, και το έργο να αρχίσει το δεύτερο τρίμηνο του 2026.
Ένα άλλο εμβληματικό έργο αφορά στην αντιμετώπιση μη επανδρωμένων συστημάτων (drones), θέμα που έχει έρθει στο προσκήνιο τον τελευταίο μήνα, όπου η Κομισιόν φαίνεται να ευθυγραμμίζεται με το αίτημα για οριζόντια κάλυψη που έχει διατυπώσει επανειλημμένα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με τελευταία φορά στις αρχές Οκτωβρίου στην Κοπεγχάγη, κατά την άτυπη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και στη σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας. Αυτό σημαίνει ότι το έργο δεν θα καλύπτει μόνο κράτη μέλη που γειτνιάζουν με τη Ρωσία, όπως σχεδιαζόταν αρχικά, αλλά ολόκληρη την ΕΕ.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η Επιτροπή σημειώνει στον οδικό χάρτη πως μολονότι «τα κράτη μέλη στα ανατολικά σύνορα αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη άμεση απειλή από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, τέτοια απειλή μπορεί να φτάσει σε κάθε κράτος μέλος, όπως αποδεικνύεται από πρόσφατα περιστατικά». «Εάν υπάρξει ευρωπαϊκό πρόγραμμα, είναι βέβαιο ότι θα καλύπτεται κοινά», είχε δηλώσει λιτά ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Κοπεγχάγη.
Κατά τις πρόσφατες εργασίες στην πρωτεύουσα της Δανίας, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η ενίσχυση των ανατολικών συνόρων της ΕΕ δεν μπορεί να είναι σε βάρος των νοτίων συνόρων, τα οποία επίσης δέχονται απειλές, αποσαφηνίζοντας ότι οποιοδήποτε σχέδιο ενίσχυσης συλλογικών αμυντικών ικανοτήτων πρέπει να καλύπτει και τον Νότο.
Ο κ. Μητσοτάκης είχε θέσει το ζήτημα της ισότιμης αντιμετώπισης των νότιων συνόρων και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου, τονίζοντας την ανάγκη να υπάρξει συνολική στρατηγική ασφάλειας για την Ευρώπη, καθώς οι απειλές δεν περιορίζονται στα ανατολικά σύνορα, αλλά εκτείνονται στη Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Με την εισήγηση της Ελλάδας είχαν μάλιστα συνταχθεί ηγέτες κι άλλων χωρών του Νότου.
Η Κομισιόν προσθέτει πως η πρωτοβουλία για την άμυνα κατά των μη επανδρωμένων συστημάτων (European Drone Defence Initiative) θα σχεδιαστεί με μία «προσέγγιση 360 μοιρών» και θα αποβλέπει στην ανάπτυξη ενός πολυεπίπεδου, τεχνολογικά προηγμένου συστήματος, που θα μπορεί να εντοπίσει drones, να παρακολουθήσει την πτήση τους και να τα εξουδετερώσει.
Το έγγραφο κινείται, επίσης, στην ίδια κατεύθυνση με σταθερές ελληνικές θέσεις υπέρ του καλύτερου και βαθύτερου συντονισμού μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ για κοινές προμήθειες στρατιωτικού υλικού, που θα επιτρέψουν τη μείωση του κόστους αγορών και την καλύτερη διαλειτουργικότητα μεταξύ των εθνικών στρατευμάτων.
Όπως τονίζουν οι συντάκτες της έκθεσης, λιγότερο από το 20% των αμυντικών επενδύσεων των 27 γίνεται μέσω κοινών παραγγελιών, παρά το γεγονός ότι το 2007 είχε τεθεί στόχος να ανέλθει στο 35%. Νέος στόχος, σύμφωνα με την Επιτροπή, είναι οι κοινές προμήθειες εξοπλισμού να φτάσουν τουλάχιστον στο 40% του συνόλου έως το τέλος του 2027.
