Η νέα σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει άμεσες σοβαρές και πολυεπίπεδες οικονομικές συνέπειες τόσο περιφερειακά όσο και παγκόσμια. Για την Ελλάδα οι σημαντικότερες επιπτώσεις εστιάζονται σε εμπόριο και ναυτιλία.
Οι επιπτώσεις των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή είναι ήδη εμφανείς, με το λιμάνι του Πειραιά να καταγράφει σημαντικές αναταράξεις στην κίνηση εμπορευματοκιβωτίων, ενώ οι μεγάλες εταιρείες αναπροσαρμόζουν δρομολόγια και επιβάλλουν επίναυλο για να περιορίσουν τους κινδύνους. Η αύξηση των ναύλων, των ασφαλίστρων και οι καθυστερήσεις στα δρομολόγια επιβαρύνουν οικονομικά τις ελληνόκτητες ναυτιλιακές εταιρείες και φέρνουν υψηλότερο κόστος για τα logistics, τις εισαγωγές και τις εξαγωγές.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η διαταραχή του εμπορίου και των εισαγωγών, ιδίως μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, επηρεάζει άμεσα την εφοδιαστική αλυσίδα, τη μεταποίηση το λιανικό εμπόριο, καθώς και τις εισαγωγές πρώτων υλών, σιτηρών και πετροχημικών, αυξάνοντας το κόστος εισαγωγών σε ενέργεια, πρώτες ύλες και τεχνολογικά προϊόντα, δημιουργώντας αβεβαιότητα στις εξαγωγές προς χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.
Τα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου όπως και το λιμάνι του Πειραιά το οποίο, ως γνωστόν, έχει απωλέσει μεγάλο μέρος της κίνησης του από την κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα και τον περίπλου της Αφρικής, καταγράφουν ήδη οικονομικό πλήγμα με τις μεγάλες εταιρίες διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων να επιβάλλουν επίναυλο 1.500 – 2.500 $/TEU και να επανασχεδιάζουν τα δρομολόγια για να περιορίσουν τους κινδύνους. Οι επιπλέον χρεώσεις αυξάνουν το κόστος των αγαθών, επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις και επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα στην περιοχή.
Σύμφωνα με το υπουργείο Ναυτιλίας στη περιοχή του Περσικού βρίσκονται 325 ελληνόκτητα πλοία, ενώ άλλα 265 προσεγγίζουν την Αραβική θάλασσα από την Ερυθρά θάλασσα και τον κόλπο του Ομάν. Δέκα πλοία φέρουν ελληνική σημαία και σε αυτά επιβαίνουν τουλάχιστον 85 Έλληνες ναυτικοί, ενώ έχουν χτυπηθεί τέσσερα πλοία, ένα από τα οποία ελληνικών συμφερόντων. Ελληνικά συμφέροντα ελέγχουν άνω του 30% του παγκόσμιου στόλου των πετρελαιοφόρων. Στην Ερυθρά και Αραβική θάλασσα είναι εγκλωβισμένα 200.000 έμφορτα και άλλα 150.000 κενά κοντέινερ που θα λείψουν από το παγκόσμιο δίκτυο των εμπορευματοκιβωτίων.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η πλατφόρμα δεδομένων Skytek αναφέρει ότι εντός των Στενών του Ορμούζ βρίσκονται εγκλωβισμένα 450 δεξαμενόπλοια και πλοία LNG που είναι σχεδόν το 10% του παγκόσμιου στόλου, 170 πλοία κοντέινερ και 200 πλοία χύδην φορτίου. Η διέλευση έχει απαγορευτεί σε πλοία των ΗΠΑ, Ισραήλ και Ευρώπης. Η ημερήσια διέλευση πριν την απαγόρευση είχε μειωθεί κατά 70%. Μόλις 40 δεξαμενόπλοια πέρασαν από τα Στενά αυτή τη βδομάδα από τα 120 προηγουμένως. Από τα Στενά περνούν μηνιαία 3.000 πλοία το 1/3 του θαλάσσια μεταφερόμενου πετρελαίου, το 1/5 του LNG παγκοσμίως. Εναλλακτικές διαδρομές εφοδιασμού είναι 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω αγωγών της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, άλλο 1,5 εκατ. από τα ΗΑΕ και από το Ιράκ στη Μεσόγειο που δεν αναπληρώνουν τα 17 εκατ. βαρέλια μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Την ίδια στιγμή περίπου 1.000 πλοία βρίσκονται ακινητοποιημένα στον Περσικό Κόλπο και τις γύρω θαλάσσιες περιοχές, εκ των οποίων τα μισά είναι τάνκερ πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Το συνολικό ασφαλισμένο κόστος των πλοίων αυτών ξεπερνά ήδη τα 25 δισ. δολάρια, χωρίς να υπολογίζεται η αξία των φορτίων.
Η ανάθεση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στον κρατικό οργανισμό U.S. International Development Finance Corporation (DFC) να παρέχει ασφαλιστική κάλυψη σε δεξαμενόπλοια που θα επιχειρήσουν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ – ώστε να αποκατασταθεί η ροή πετρελαίου – προκαλεί έντονες αμφιβολίες στην ενεργειακή και ασφαλιστική βιομηχανία.
Σύμφωνα με έρευνα της JPMorgan, περίπου 329 πετρελαιοφόρα πλοία βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στον Περσικό Κόλπο. Κάθε πλοίο απαιτεί πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, που περιλαμβάνει ασφάλιση για ρύπανση από πετρέλαιο, διάσωση, κύτος και αστική ευθύνη σε περίπτωση ολικής απώλειας, εκτιμώντας έτσι συνολικά 352 δισ. δολάρια μέγιστης ασφαλιστικής έκθεσης – ένα ποσό που δεν καλύπτεται από τις ιδιωτικές αγορές αυτή τη στιγμή.
Η DFC λειτουργεί υπό ένα νόμιμο μέγιστο όριο ευθύνης (MCL), το οποίο αρχικά ορίστηκε στα 60 δισ. δολάρια και αναθεωρήθηκε στα 205 δισ. δολάρια έως το 2031. Σύμφωνα με τον νόμο, κανένα μεμονωμένο έργο ή αντισυμβαλλόμενος δεν μπορεί να υπερβαίνει το 5% της συνολικής έκθεσης, δηλαδή περίπου 10,25 δισ. δολάρια.
Τέλος, η JPMorgan προειδοποιεί ότι οποιοδήποτε πρόγραμμα απαιτεί έκθεση πέραν αυτών των ορίων θα απαιτούσε αλλαγή της νομοθεσίας που το εξουσιοδοτεί, δηλαδή νόμο του Κογκρέσου.
