Λίγο πριν από τις πανελλαδικές εξετάσεις, η σωστή προετοιμασία μπορεί να εξελιχθεί στον πιο πολύτιμο σύμμαχο κάθε μαθητή που θέλει να διεκδικήσει με αξιώσεις και αυτοπεποίθηση τη θέση που ονειρεύεται στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Όλοι γνωρίζουμε ότι η τελική ευθεία προς τις εξετάσεις είναι μια περίοδος γεμάτη απαιτήσεις, πίεση, άγχος και αυξημένες προσδοκίες. Γι’ αυτό και η οργανωμένη μελέτη, η καθοδήγηση από έμπειρους εκπαιδευτικούς και η συστηματική εξάσκηση μέσα από προσομοιώσεις θεμάτων μπορούν να κάνουν τη διαφορά, όχι μόνο στην επίδοση, αλλά και στην ψυχολογία και, φυσικά στην αυτοπεποίθηση του κάθε μαθητή.
Για αυτόν ακριβώς το λόγο το κατάλληλο φροντιστήριο δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων. Οφείλει να είναι ένας χώρος μέσα στον οποίοι οι υποψήφιοι θα χτίσουν αληθινή σιγουριά για τις δυνατότητες τους. Ένας χώρο που θα ενισχύει τη μεθοδικότητα, βοηθώντας τους να αναγνωρίσουν και να αποδεχθούν τις αδυναμίες τους και να τις μετατρέψουν τελικά στα πιο δυνατά τους σημεία.
Πάνω απ’ όλα, όμως, το ιδανικό φροντιστήριο πρέπει να είναι σε θέση να προσφέρει τα κατάλληλα εργαλεία για να διαχειριστεί αποτελεσματικά την πίεση της εξεταστικής περιόδου, ώστε να φτάσουν οι μαθητές του στην ημέρα των εξετάσεων με καθαρό μυαλό και ετοιμότητα. Όταν η προετοιμασία γίνεται σε περιβάλλον που εμπνέει εμπιστοσύνη και ασφάλεια, τότε το άγχος περιορίζεται αισθητά και η προσπάθεια αποκτά ουσία και προοπτική.
Σε αυτήν ακριβώς τη φιλοσοφία βασίζεται και η δουλειά των φροντιστηρίων Διακρότημα, που εδώ και χρόνια στηρίζουν ουσιαστικά τους μαθητές στην πιο κρίσιμη εκπαιδευτική τους διαδρομή.
Ακολουθεί προσομοίωση πανελλαδικών εξετάσεων από τα φροντιστήρια Διακρότημα, τα καλύτερα φροντιστήρια της πόλης.
(ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΥΡΟΥΝΗΣ/ILIALIVE.GR/EUROKINISSI)
Προσομοίωση Πανελλαδικών Εξετάσεως Γ’ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου
Εξεταζόμενο Μάθημα: Νέα Ελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας
ΚΕΙΜΕΝΟ 1
Γιατί πόλεμος;
Επιστολή του Αϊνστάιν προς τον Φρόυντ
Πότσδαμ, 30 Ιουλίου 1932,
Αγαπητέ, κύριε Φρόϋντ, η πρόταση που μου έγινε από την Κοινωνία των Εθνών και από το Διεθνές Ινστιτούτο πνευματικής συνεργασίας του Παρισιού, να καλέσω δηλαδή ένα πρόσωπο της αρεσκείας μου σε μια ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων, με θέμα ένα οποιοδήποτε πρόβλημα από μένα διαλεγμένο, μου προσφέρει την καλοδεχούμενη ευκαιρία να συνομιλήσω μαζί σας, αντιμετωπίζοντας μια ερώτηση, η οποία φαίνεται στην σημερινή κατάσταση του κόσμου, η πιο επείγουσα απ’ όλες όσες αντιμετωπίζει ο πολιτισμός: Υπάρχει τρόπος να ελευθερωθούν οι άνθρωποι από το κακό πεπρωμένο του πολέμου;
Τώρα πια είναι γνωστό, ότι με την πρόοδο της σύγχρονης επιστήμης, η απάντηση στην ερώτηση αυτή είναι ζήτημα ζωής και θανάτου για τον πολιτισμό που ξέρουμε, και όμως, παρ’ όλη την καλή θέληση που υπάρχει, καμιά προσπάθεια λύσης δεν έχει οδηγήσει σε κάτι το συγκεκριμένο. Μιας και δεν έχω εθνικιστικές προκαταλήψεις, βλέπω προσωπικά ένα απλό τρόπο να αντιμετωπισθεί η εξωτερική δηλαδή ή οργανωτική άποψη του προβλήματος: τα κράτη θα δημιουργήσουν μια νομοθετική και δικαστική εξουσία, αρμοδιότητα της οποίας θα είναι να αντιμετωπίζει όλες τις συγκρούσεις που θα δημιουργούνται μεταξύ τους. Σήμερα, όμως, απέχουμε πάρα πολύ από να διαθέτουμε μια υπερκρατική οργάνωση, μια οργάνωση υπερεθνική που θα μπορεί να εκδίδει αποφάσεις και να επιβάλει με την βία την εκτέλεση των αποφάσεων αυτών.
Η επιδίωξη της διεθνούς ασφάλειας συνεπάγεται το ότι κάθε κράτος θα πρέπει να απαρνηθεί μέσα σε ορισμένα όρια, την ελευθερία των ενεργειών του, δηλαδή την κυριαρχία του. Είναι φανερό πέρα από οποιαδήποτε αμφιβολία, ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος να πετύχουμε μια μέτρια ασφάλεια.
Η αποτυχία των προσπαθειών που έγιναν τα τελευταία δέκα χρόνια προς την κατεύθυνση αυτή μας οδηγεί στο συμπέρασμα, χωρίς ούτε ίχνος αμφιβολίας, ότι εδώ ενεργούν ισχυροί ψυχολογικοί παράγοντες, οι οποίοι παραλύουν τις προσπάθειες. Μερικοί από τους παράγοντες αυτούς είναι οφθαλμοφανείς. Η δίψα της εξουσίας της κυρίαρχης τάξης βρίσκεται σε κάθε κράτος σε αντίθεση με τον οποιοδήποτε περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας. Η μεγάλη αυτή επιθυμία για πολιτική εξουσία συμφωνεί με τις φιλοδοξίες μιας μειοψηφίας που αναζητά μόνον χρηματικά και οικονομικά οφέλη. Είναι δυνατόν η μειοψηφία αυτή να υποτάσσει στις επιθυμίες της την λαϊκή μάζα, η οποία από τον πόλεμο θα έχει μόνο βάσανα και ζημίες;
Μια εύκολη απάντηση θα ήταν ότι η μειοψηφία εκείνων που κάθε φορά βρίσκονται στην εξουσία έχει στα χέρια της τα σχολεία και τον τύπο και επιπλέον τις θρησκευτικές οργανώσεις. Αυτό της επιτρέπει να οργανώνει και να κατευθύνει τα αισθήματα των μαζών, μετατρέποντάς τα σε όργανα της πολιτικής της.
Με πολλή εγκαρδιότητα, δικός σας, Αλμπερτ Αϊνστάιν
ΚΕΙΜΕΝΟ 2
Ας πολεμήσουμε… για την ειρήνη!
Καθημερινά γινόμαστε θεατές σκηνών βίας και τρομοκρατίας. Συχνά πληροφορούμαστε πως νέοι πόλεμοι ξεκινούν και άλλοι συνεχίζονται σε διαφορετικά μήκη και πλάτη της γης. Και ξαφνικά στις οθόνες μας ξεπροβάλλουν βομβαρδισμένα τοπία, κατεστραμμένες πόλεις, ισοπεδωμένες γειτονιές, άψυχα σώματα και τραυματίες στη μέση του δρόμου, ηχούν σειρήνες και κραυγές απελπισίας. Είναι η κτηνωδία του πολέμου που μας κάνει να αναρωτηθούμε πόσο αδίστακτη και άτεγκτη είναι κάποιες φορές η φύση του ανθρώπου. Άραγε ο πόλεμος είναι προϊόν της ανθρώπινης φύσης ή αποτελεί μια κοινωνική νόσο που πυροδοτείται από αρρωστημένα μυαλά;
Μάλλον, ισχύει το δεύτερο. Η βία, η τρομοκρατία, ο πόλεμος και κάθε είδος επιθετικής συμπεριφοράς, σχετίζεται με την παιδεία των ανθρώπων και των κοινωνιών. Τις περισσότερες φορές, οι τρομοκρατικές ενέργειες και οι φιλοπόλεμες συμπεριφορές υποκινούνται από «δυνατούς» και παρανοϊκούς ηγέτες και υποστηρίζονται από λαούς απαίδευτους και επομένως εύκολα χειραγωγήσιμους. Η μεγαλύτερη πηγή του κακού, όμως, είναι ο ηγέτης, ο οποίος θυσιάζει τις ανθρώπινες ζωές στον βωμό του κέρδους και της προσωπικής ματαιοδοξίας. Οι επιδιώξεις ικανοποιούν τη μεγαλομανία του και τον εθνικιστικό ναρκισσισμό του. Ο ψυχρός ορθολογισμός, η πολεμοχαρής διάθεση και ο ιμπεριαλισμός του, εξάπτουν τον φθόνο και τον παροξυσμό του λαού του. Συνήθως διαθέτει ισχυρή προσωπικότητα, οργανωμένη κακοήθεια, ενώ ο λόγος του έχει δύναμη και η συνολική φιγούρα του ασκεί τρομερή επιρροή, τέτοια που του επιτρέπει να σχεδιάζει αιματηρά παιχνίδια. Οι τακτικές και τα σχέδιά του έχουν απήχηση στις μάζες, τυφλώνει τα πλήθη και τα μετατρέπει σε αγέλη ατίθασων ζώων. Έτσι, καταφέρνει να υποκινήσει πόλεμο, υπονομεύοντας την ειρήνη.
Ο πόλεμος, όμως, καταδυναστεύει τα πάντα, προκαλεί ολέθριες καταστροφές στον άνθρωπο, στη φύση και στον πολιτισμό. Σε καιρό πολέμου οι πάντες αποθηριώνονται και δεν διστάζουν να εξοντώσουν με κάθε τρόπο τον αντίπαλο, να σκοτώσουν άμαχο πληθυσμό, μικρά ανυπεράσπιστα παιδιά αφαιρώντας τους αιφνίδια το απαράγραπτο δικαίωμα της ζωής και της παιδικότητάς τους. Παιδικές, ανυποψίαστες ψυχές που δεν πρόλαβαν να ζήσουν τους κόβουν απότομα το «νήμα» της ζωής. Και δεν υπάρχει τίποτα πιο απεχθές από το να παρακολουθούμε τη ζωή να λιγοστεύει γιατί όπως είχε πει και ένας ξένος ποιητής, τα νεκρά παιδιά δεν μεγαλώνουν.
Μοναδική διέξοδος σε αυτή την παράνοια είναι ένας κοινός πανανθρώπινος αγώνας. Ένας οικουμενικός «πόλεμος» για τη διεκδίκηση της παγκόσμιας ειρήνης. Και επειδή οι πόλεμοι γεννιούνται στο μυαλό των ανθρώπων θα πρέπει να αποδομήσουμε τις πηγές του. Να ενισχύσουμε την κοινωνική φιλότητα και την αλληλεγγύη, συνδιαμορφώνοντας μια κουλτούρα ειρήνης. […]
Το πιο σημαντικό από όλα είναι να διδάξουμε στα παιδιά μας να υποστηρίζουν τον αδύναμο, τον ευαίσθητο, αυτόν που αχνοφαίνεται στο παρασκήνιο της ζωής, τον πράο, τον αθώο και όχι τον ισχυρό ή τον πρωτεργάτη της αδικίας και του δικαίου της πυγμής. Να τα κάνουμε να δεχτούν πως υπάρχουν πολλές αλήθειες και πολυμορφία στη ζωή, εξασφαλίζοντας έτσι την ισορροπία στις σχέσεις τους και την ειρήνη στον κόσμο. Να τα βοηθήσουμε να αντιληφθούν τη συνθετότητα του κόσμου, ώστε να καταρρίψουν τα τείχη του μίσους, ανακαλύπτοντας ομοιότητες και εστιάζοντας σε αυτά που μας ενώνουν. Χρειάζεται να κατανοήσουν πως ο πόλεμος είναι η τραγική μοίρα των λαών, δείγμα απαξίωσης της ανθρώπινης ζωής και καταδεικνύει το έλλειμμα συλλογικής ευθύνης. Να τα κάνουμε να αναστοχαστούν τις αιτίες που γέννησαν το μίσος και την εχθρότητα, τον ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία και κάθε είδους διακρίσεις. Να πείσουμε τα παιδιά πως ο πόλεμος, αντιμάχεται τις αξίες, τα ιδανικά και τα όνειρά τους ενώ η ειρήνη είναι δικαίωμα και τρόπος να ζουν. Είναι ανάγκη να υιοθετήσουν τις αξίες του ανθρωπισμού και της ανεκτικότητας και να επιδεικνύουν σεβασμό στις ιδιαιτερότητες των ανθρώπων και των λαών. Οφείλουμε να επενδύσουμε σε όλα παιδιά της γης και τα καθοδηγήσουμε να μάθουν να χρησιμοποιούν τα «όπλα» της ειρήνης.
Γιατί όπως έλεγε και ο Γκάντι «Εάν θέλουμε να διδάξουμε την πραγματική ειρήνη στον κόσμο, τότε πρέπει να ξεκινήσουμε από τα παιδιά», γιατί μόνο τότε θα ανακόψουμε τη λαίλαπα του πολέμου και θα νικήσουμε τον φόβο του θανάτου και κάθε μορφή βαναυσότητας και απανθρωπιάς.
Μαρία Δ. Πετροπούλου, ΕΦΗΜ. «ΤΟ ΒΗΜΑ», 16.05.2023
ΚΕΙΜΕΝΟ 3
Νικηφόρου Βρεττάκου, «Ειρήνη είναι όταν»
Σας χωρίζει ένα αδιόρατο χάσμα απ’ τον κόσμο.
Σας διέφυγαν πράγματα. Δεν τα ’χετε όλα
καλά λογαριάσει, δεν τα ’χετε δει,
ακούσει όσο πρέπει. Γι’ αυτό και σας φαίνεται
τόσο παράξενο, που κλείνω, ανοίγω
το παράθυρο κι άλλο δεν σας λέω:
«Ειρήνη!»
Ειρήνη, λοιπόν,
είναι ό,τι συνέλαβα μες απ’ την έκφραση
και μες απ’ την κίνηση της ζωής.
Και Ειρήνη είναι κάτι βαθύτερο απ’ αυτό που εννοούμε
όταν δεν γίνεται κάποτε πόλεμος.
Ειρήνη είναι όταν τ’ ανθρώπου η ψυχή
γίνεται έξω στο σύμπαν ήλιος· κι ο ήλιος
ψυχή μες στον άνθρωπο.
[πηγή: Νικηφόρος Βρεττάκος, Τα ποιήματα, τ. Β΄. Μ’ ένα χαρακτικό της Βάσως Κατράκη, Τρία Φύλλα, Αθήνα 1981, σ. 263]
Θέματα
ΘΕΜΑ Α
Να αποδώσετε συνοπτικά σε 60-70 λέξεις το νόημα των τριών τελευταίων παραγράφων του κειμένου 2.
(μονάδες 20)
ΘΕΜΑ Β
Β1.
Με βάση τα Κείμενα 1 και 2, να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου ως σωστές ή λανθασμένες, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος (δεν χρειάζεται να αναφέρετε συγκεκριμένο χωρίο κειμένου):
Κείμενο 1
1. Ο Αϊνστάιν υποστηρίζει πως ως τώρα δεν έχει γίνει καμία σοβαρή προσπάθεια να απελευθερωθεί ο άνθρωπος από το πεπρωμένο του πολέμου.
2. Για να διασφαλιστεί η ειρήνη θα πρέπει τα εθνικά κράτη να περιορίσουν σε κάποιον βαθμό τα όρια της ελευθερίας τους.
3. Η επιδίωξη της κατάκτησης της πολιτικής εξουσίας συχνά αντιτίθεται στις οικονομικές φιλοδοξίες της κυρίαρχης τάξης.
Κείμενο 2
4. Η συντάκτρια του κειμένου υποστηρίζει πως ο πόλεμος οφείλεται στην αδίστακτη ανθρώπινη φύση.
5. Ο πόλεμος οδηγεί στον εκβαρβαρισμό και στην εξαχρείωση τα ανθρώπινα πλήθη.
(μονάδες 15)
Β2.
Α. Σκοπός της αρθρογράφου του κειμένου 2 στην πρώτη παράγραφο είναι να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες για την ύπαρξη ενός πολεμικού κλίματος στην εποχή μας. Να αναφέρετε τρεις διαφορετικές γλωσσικές επιλογές με τις οποίες επιτυγχάνει τον στόχο της.
(μονάδες 6)
Β. Να εντοπίσετε ένα σημείο του κειμένου 2, στο οποίο η συγγραφέας χρησιμοποιεί αυθεντία και να εξηγήσετε τον ρόλο της μέσα στο κείμενο.
(μονάδες 4)
Β3.
Α. Πώς συνδέονται νοηματικά οι δύο τελευταίες παράγραφοι του κειμένου 1 και με ποια γλωσσική επιλογή επιτυγχάνεται αυτή η σύνδεση;
(μονάδες 5)
Β. Στην δεύτερη παράγραφο του κειμένου 1 ( Τώρα πια… των αποφάσεων αυτών) διαπιστώνουμε την χρήση του α΄ ενικού και α΄πληθυντικού προσώπου. Να εντοπίσετε ένα παράδειγμα για κάθε ένα, εξηγώντας τις συγκεκριμένες γλωσσικές επιλογές, λαμβάνοντας υπόψη για κάθε μια από αυτές την πρόθεση του συντάκτη και το είδος του κειμένου.
(μονάδες 5)
ΘΕΜΑ Γ
Ποιο είναι το ζήτημα που θίγεται στο ποίημα στο κείμενο 3 και ποιες είναι οι σκέψεις που εκφράζει το ποιητικό υποκείμενο για αυτό; Να απαντήσετε αξιοποιώντας τρεις τουλάχιστον διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με το νόημα των τελευταίων πέντε στίχων του ποιήματος; (150-200 λέξεις)
(μονάδες 15)
ΘΕΜΑ Δ
Το σχολείο σας διοργανώνει μια ημερίδα με θέμα την ειρήνη στην σύγχρονη εποχή. Εσείς συμμετέχετε με μια δική σας εισήγηση 350-400 λέξεων , στην οποία παρουσιάζετε τους δύο βασικότερους, κατά την άποψή σας λόγους που δημιουργούν τους πολέμους γύρω μας αλλά και τους τρόπους με τους οποίους οι νέοι μπορείτε να συνδράμετε στην αποτροπή των πολέμων.
(μονάδες 30)
Οδηγίες (για τους εξεταζόμενους)
1. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, κατεύθυνση, εξεταζόμενο μάθημα). Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο.
2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Δεν επιτρέπεται να γράψετε καμία άλλη σημείωση. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.
3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα.
4. Να γράψετε τις απαντήσεις σας μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό.
5. Κάθε απάντηση επιστημονικά τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
6. Διάρκεια εξέτασης: Τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.
7. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: Μία (1) ώρα μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.
(POOL/ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΛΑΧΟΣ/EUROKINISSI)
Απαντήσεις Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ’ Λυκείου
ΘΕΜΑ Α
Να αποδώσετε συνοπτικά σε 60-70 λέξεις το νόημα των τριών τελευταίων παραγράφων του κειμένου 2.
Στις τρεις τελευταίες παραγράφους του κειμένου η συγγραφέας επισημαίνει ότι η παιδεία και η διαμόρφωση των αξιών από μικρή ηλικία είναι καθοριστικής σημασίας για την ειρήνη. Τα παιδιά πρέπει να μάθουν να σέβονται τους αδύναμους, να αποδέχονται τη διαφορετικότητα και να κατανοούν την πολυπλοκότητα του κόσμου αλλά και την αξία της ανθρώπινης ύπαρξης. Έτσι, καλλιεργείται η ανθρωπιά και η ανεκτικότητα, ενώ η ειρήνη γίνεται τρόπος ζωής και προστατεύεται από τον φόβο και τη βία του πολέμου.
(μονάδες 20)
ΘΕΜΑ Β
Β1.
Με βάση τα Κείμενα 1 και 2, να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου ως σωστές ή λανθασμένες, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος (δεν χρειάζεται να αναφέρετε συγκεκριμένο χωρίο κειμένου):
Κείμενο 1
1. Λάθος (2η §)
2. Σωστό (3η §)
3. Λάθος (4η§)
Κείμενο 2
4. Λάθος (2η§)
5. Σωστό (3η§)
(μονάδες 15)
Β2.
Α. Σκοπός της αρθρογράφου του κειμένου 2 στην πρώτη παράγραφο είναι να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες για την ύπαρξη ενός πολεμικού κλίματος στην εποχή μας. Να αναφέρετε τρεις διαφορετικές γλωσσικές επιλογές με τις οποίες επιτυγχάνει τον στόχο της.
1. Χρήση α΄πληθυντικού προσώπου: «Καθημερινά γινόμαστε θεατές σκηνών βίας και τρομοκρατίας. Συχνά πληροφορούμαστε…»
2. Χρήση ασύνδετου σχήματος: «Και ξαφνικά στις οθόνες μας ξεπροβάλλουν βομβαρδισμένα τοπία, κατεστραμμένες πόλεις, ισοπεδωμένες γειτονιές, άψυχα σώματα και τραυματίες στη μέση του δρόμου, ηχούν σειρήνες και κραυγές απελπισίας.»
3. Εικόνες πολέμου: «βομβαρδισμένα τοπία, κατεστραμμένες πόλεις, άψυχα σώματα»
4. Ρητορικά ερωτήματα: «Άραγε ο πόλεμος είναι προϊόν της ανθρώπινης φύσης ή κοινωνική νόσος;»
5. Λεξιλόγιο έντονης συναισθηματικής φόρτισης: «απελπισία», «κτηνωδία», «αδίστακτη»
(μονάδες 6)Β. Να εντοπίσετε ένα σημείο του κειμένου 2, στο οποίο η συγγραφέας χρησιμοποιεί αυθεντία και να εξηγήσετε τον ρόλο της μέσα στο κείμενο.
Η συγγραφέας αναφέρει τον Γκάντι: «Εάν θέλουμε να διδάξουμε την πραγματική ειρήνη… πρέπει να ξεκινήσουμε από τα παιδιά». Με την αναφορά της στον Γκάντι δίνει κύρος και αξιοπιστία στην επιχειρηματολογία της, ενισχύοντας μέσω αυτού την άποψη ότι η εκπαίδευση των παιδιών προτείνεται ως μέσο ειρήνης.
(μονάδες 4)
Β3.
Α. Πώς συνδέονται νοηματικά οι δύο τελευταίες παράγραφοι του κειμένου 1 και με ποια γλωσσική επιλογή επιτυγχάνεται αυτή η σύνδεση;
Οι παράγραφοι συνδέονται νοηματικά με σχέση «ερώτησης-απάντησης», γιατί στην πρώτη παρουσιάζεται η αιτία της αποτυχίας για την ειρήνη (η δίψα για εξουσία και η χειραγώγηση των μαζών) , ενώ τίθεται και το ερώτημα πώς επιτυγχάνεται αυτή η χειραγώγηση των μαζών και στη δεύτερη δίνεται η απάντηση, μιας και τονίζεται ο τρόπος με τον οποίο η μειοψηφία χειραγωγεί τον λαό. Η σύνδεση επιτυγχάνεται με την φράση «Μια εύκολη απάντηση θα ήταν», που παραπέμπει στο προηγούμενο ερώτημα.
(μονάδες 5)
Β. Στην δεύτερη παράγραφο του κειμένου 1 ( Τώρα πια… των αποφάσεων αυτών) διαπιστώνουμε την χρήση του α΄ενικού και α΄πληθυντικού προσώπου. Να εντοπίσετε ένα παράδειγμα για κάθε ένα, εξηγώντας τις συγκεκριμένες γλωσσικές επιλογές, λαμβάνοντας υπόψη για κάθε μια από αυτές την πρόθεση του συντάκτη και το είδος του κειμένου.
• Α΄ενικό: «βλέπω προσωπικά»: παρουσιάζεται η προσωπική τοποθέτηση του Αϊνστάιν. Δίνει προσωπικό τόνο στο κείμενο.
• Α΄πληθυντικό: «ξέρουμε, απέχουμε»: εκφράζει τον συλλογικό προβληματισμό της ανθρωπότητας, το συλλογικό αίσθημα ευθύνης απέναντι στο ζήτημα της ειρήνης. Προσδίδει συλλογικότητα και καθολικότητα στο νόημα.
Η χρήση των προσώπων αυτών είναι απολύτως δικαιολογημένη, ειδικά αν λάβουμε υπόψη μας πως το κείμενο αποτελεί μια επιστολή του Αϊνστάιν προς τον Φρόυντ.
(μονάδες 5)
ΘΕΜΑ Γ
Ποιο είναι το ζήτημα που θίγεται στο ποίημα στο κείμενο 3 και ποιες είναι οι σκέψεις που εκφράζει το ποιητικό υποκείμενο για αυτό; Να απαντήσετε αξιοποιώντας τρεις τουλάχιστον διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με το νόημα των τελευταίων πέντε στίχων του ποιήματος; (150-200 λέξεις)
(μονάδες 15)
Το ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου θίγει το ζήτημα της ειρήνης, όχι μόνο ως απουσία πολέμου, αλλά ως μια κατάσταση βαθιάς εσωτερικής και κοινωνικής αρμονίας. Το ποιητικό υποκείμενο, απευθυνόμενο στους αναγνώστες σε β΄ πρόσωπο τους τονίζει πως δεν έχουν κατανοήσει σε βάθος το νόημα και την αξία της ειρήνης («Σας διέφυγαν πράγματα. Δεν τα ’χετε όλα καλά λογαριάσει, δεν τα ’χετε δει, ακούσει όσο πρέπει.») Ανοίγοντας, λοιπόν έναν διάλογο μαζί τους, και μάλιστα σε έναν αυστηρό τόνο, χρησιμοποιεί α΄ενικό πρόσωπο, («συνέλαβα μες απ’ την έκφραση»…) για να δώσει έμφαση στην προσωπική εμπειρία και αντίληψη της ειρήνης. Η διαρκής επανάληψη του ονόματος της Ειρήνης αναδεικνύει με εμφατικό τρόπο την αξία της για τον ποιητή. Η ειρήνη, όμως. για τον ίδιο συνδέεται με τη ζωή, τη συνείδηση και την επικοινωνία με το περιβάλλον. («Ειρήνη είναι όταν τ’ ανθρώπου η ψυχή γίνεται έξω στο σύμπαν ήλιος· κι ο ήλιος ψυχή μες στον άνθρωπο.»).
Συμφωνώ με τους τελευταίους στίχους, γιατί η ειρήνη, ως εσωτερική κατάσταση που αντανακλάται στην κοινωνία, είναι ουσιαστική και όχι απλώς η απουσία πολέμου. Η ειρήνη είναι στάση ζωής και πνευματική ολοκλήρωση, μια στάση πολιτισμού και ηθικό αξίωμα του ανθρώπου.
(μονάδες 15)
ΘΕΜΑ Δ
Το σχολείο σας διοργανώνει μια ημερίδα με θέμα την ειρήνη στην σύγχρονη εποχή. Εσείς συμμετέχετε με μια δική σας εισήγηση 350-400 λέξεων , στην οποία παρουσιάζετε τους δύο βασικότερους, κατά την άποψή σας λόγους που δημιουργούν τους πολέμους γύρω μας αλλά και τους τρόπους με τους οποίους οι νέοι μπορείτε να συνδράμετε στην αποτροπή των πολέμων.
(μονάδες 30)
Κ.Ε: ειρήνη και νέοι
Ε.Π: εισήγηση σε ημερίδα του σχολείου.
Δ1: θέμα ημερίδας: «η ειρήνη στην σύγχρονη εποχή»
Δ2: σήμερα δημιουργούνται πόλεμοι γύρω μας.
Ζ1: ποιοι είναι οι δύο βασικότερες αιτίες πολέμου;
Ζ2: με ποιους τρόπους εσείς οι νέοι μπορείτε να συμβάλετε στην αποτροπή των πολέμων;
Ζ1
α§ Οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα
• Ανταγωνισμός κρατών για την κατάκτηση εδαφών και εκμετάλλευση φυσικών πόρων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, νερό)
• Επιδίωξη γεωπολιτικής ισχύος και στρατηγικής υπεροχής σε περιοχές με ιδιαίτερη οικονομική – εμπορική και πολιτική σημασία.
• Επιθυμία των κρατών που στηρίζουν την οικονομία τους στην βιομηχανία των όπλων να πουλήσουν τα «προϊόντα» που παράγουν.
• Επομένως, τα οικονομικά συμφέροντα των λίγων αλλά ισχυρών τίθενται πάνω από τις ανθρώπινες ζωές, την κοινωνική σταθερότητα, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
β§ Έλλειψη σεβασμού στη διαφορετικότητα- απουσία παιδείας και ανθρωπιστικών αξιών.
• Θρησκευτικές, πολιτισμικές και εθνικές διαφορές που εκμεταλλεύονται φιλόδοξοι αλλά και αδίστακτοι πολιτικοί ηγέτες που φανατίζουν τα πλήθη.
• Έλλειψη παιδείας, χαμηλό μορφωτικό επίπεδο που οδηγεί τους λαούς στην άγνοια, ενισχύει τα στερεότυπα, γεννά τον ρατσισμό και τον φανατισμό.
• Τα παραπάνω καθιστούν εύκολη την παραπληροφόρηση και την χειραγώγηση της κοινής γνώμης, επιτρέποντας στους πολεμοκάπηλους να δημιουργήσουν ένταση που θα καταλήξει σε βίαιες συγκρούσεις
Ζ2
α§ Απόκτηση ανθρωπιστικής παιδείας:
• Η επαφή με τις ανθρωπιστικές αρχές και αξίες θα επιτρέψει στους νέους να καλλιεργήσουν την κριτική τους σκέψη.
• Μέσα από την γνώση της ιστορικής αλήθειας οδηγούνται στην απόρριψη του φανατισμού και της βίας, αντιλαμβάνονται τα κοινά, πανανθρώπινα πολιτισμικά στοιχεία που ενώνουν τα έθνη και δεν διχάζουν τους λαούς.
Μαθαίνουν να σέβονται την διαφορετικότητα, απορρίπτουν τον δογματισμό και την απολυτότητα, μαθαίνοντας να κάνουν διάλογο.
Β§ Απόκτηση κοινωνικής συνείδησης και του αισθήματος της κοινωνικής ευθύνης.
• Ενεργός συμμετοχή στα κοινά , κοινωνικές πρωτοβουλίες και συλλογικές διαδικασίες, οι οποίες ενισχύουν την αλληλεγγύη και τη δημοκρατική συνείδηση.
• Συμμετοχή σε εθελοντικές δράσεις ως απόδειξη της ενσυναίσθησης, σε κοινωνικές και δημοκρατικές δράσεις που απομακρύνουν από τις ρατσιστικές και διχαστικές αντιλήψεις (π.χ. στήριξη ηθική και υλική προσφύγων ή λαών που αντιμετωπίζουν τα δεινά του πολέμου).
• Υπεύθυνη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης , συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της ρητορικής μίσους, ενισχύοντας, αντίθετα, την διάδοση των αξιών ειρήνης, συνεργασίας και αλληλεγγύης ανάμεσα στους λαούς.
