Δεν είναι πολιτικός, δεν είναι ακτιβίστρια. Είναι μια Ρωσίδα πρώην τηλεπαρουσιάστρια και πλέον influencer με εκατομμύρια ακολούθους και ζει στο Μονακό. Όμως ένα βίντεο της Βικτόρια Μπόνια ήταν αρκετό για να ταράξει το πολιτικό σκηνικό της Ρωσίας, φέρνοντας στο φως μια ευρύτερη – και μέχρι πρότινος σιωπηλή – δυσαρέσκεια απέναντι στο σύστημα εξουσίας του Βλαντιμίρ Πούτιν.
Στις 13 Απριλίου, η influencer Μπόνια δημοσίευσε ένα βίντεο διάρκειας 18 λεπτών στο Instagram – πλατφόρμα που τυπικά είναι απαγορευμένη στη Ρωσία του Πούτιν αλλά παραμένει ευρέως χρησιμοποιούμενη. Μέσα σε λίγες ώρες συγκέντρωσε 10 εκατομμύρια προβολές. Η απήχηση ήταν τέτοια που προκάλεσε την αντίδραση του Κρεμλίνου και δημόσια σχόλια από πολιτικούς, αναλυτές και τηλεοπτικά πρόσωπα.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Το περιεχόμενο, όπως εξηγεί ο Economist σε ρεπορτάζ του, δεν ήταν επαναστατικό. Αντιθέτως, ακολουθούσε μία βαθιά ριζωμένη ρωσική παράδοση: την έκκληση προς τον «καλό τσάρο», με την ευθύνη να μετατίθεται στους ενδιάμεσους αξιωματούχους. Ωστόσο, το μήνυμα είχε αιχμές.
«Βλαντίμιρ Βλαντιμίροβιτς», λέει η Μπόνια, «ο λαός σας φοβάται, οι μπλόγκερ σας φοβούνται, οι καλλιτέχνες φοβούνται, οι κυβερνήτες φοβούνται. Αλλά είστε ο πρόεδρος της χώρας μας και οι άνθρωποι δεν θα έπρεπε να φοβούνται. Εγώ δεν φοβάμαι».
Όπως εξηγεί ο Economist, η Μπόνια απαριθμεί προβλήματα που αγγίζουν την καθημερινότητα: καθυστερημένες αντιδράσεις σε φυσικές καταστροφές, περιβαλλοντικές κρίσεις, οικονομικές πιέσεις σε αγροτικές περιοχές.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στους περιορισμούς στο διαδίκτυο – μια εξέλιξη που πλήττει άμεσα και τον δικό της επαγγελματικό χώρο. Χωρίς να αμφισβητεί ευθέως τον Πούτιν, αφήνει σαφείς αιχμές για τις αποφάσεις που απομονώνουν τους πολίτες. Αποφεύγει, ωστόσο, να αναφερθεί στον πόλεμο στην Ουκρανία – μια «κόκκινη γραμμή» που δύσκολα παραβιάζεται δημόσια στη Ρωσία.
Ενδεικτική είναι η αντίδραση που προκάλεσε. Από τη μία, το Κρεμλίνο, μέσω του εκπροσώπου του, αναγνώρισε ότι ορισμένες ανησυχίες είναι «θεμιτές».
Από την άλλη, φιλοκυβερνητικά πρόσωπα επιτέθηκαν προσωπικά στην influncer, επιχειρώντας να αποδομήσουν το μήνυμά της. Η ίδια απάντησε με ειρωνεία και συμβολικές κινήσεις, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη δημοσιότητα γύρω από το θέμα.
Το βίντεο, σημειώνει ο Economist, δεν εκφράζει τη μικρή αντιπολεμική μειοψηφία, αλλά μια ευρύτερη κοινωνική ομάδα, πολίτες που μέχρι σήμερα επέλεγαν τη σιωπή. Πρόκειται για μια πλειοψηφία που δεν κινητοποιείται, αλλά ταυτόχρονα δεν είναι αδιάφορη. Πολλοί δηλώνουν στήριξη στο σύστημα περισσότερο από φόβο παρά από πεποίθηση, ενώ την ίδια στιγμή εκφράζουν, ιδιωτικά, την επιθυμία να τελειώσει ο πόλεμος.
Η «κανονικότητα» που προβάλλει το Κρεμλίνο βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη σιωπή.
Παράλληλα, η παρατεταμένη σύγκρουση χωρίς ορατό τέλος ενισχύει την αβεβαιότητα. Οι απώλειες αυξάνονται, ενώ τα οφέλη παραμένουν ασαφή για την κοινωνία.
Σε αυτό το περιβάλλον, ακόμη και περιορισμοί στο διαδίκτυο – όπως η προσπάθεια ελέγχου του Telegram – λειτουργούν ως καταλύτης για την έκφραση δυσαρέσκειας.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο ίσως είναι ότι η κριτική δεν προέρχεται από παραδοσιακούς αντιπολιτευόμενους, αλλά από πρόσωπα του «mainstream» – influencers, καλλιτέχνες, δημόσιες φιγούρες. Άλλες προσωπικότητες, όπως η Εκατερίνα Γκόρντον, προειδοποιούν για κοινωνική ένταση, ιδίως μεταξύ γυναικών που βλέπουν το βιοτικό τους επίπεδο να επιδεινώνεται.
Η δυσαρέσκεια αυτή δεν έχει ακόμη πάρει τη μορφή οργανωμένης αντίδρασης, όμως αρχίζει να γίνεται ορατή.
Το Κρεμλίνο αναμένεται, χωρίς αμφιβολία, να βρει τρόπο να κατευνάσει τέτοιες φωνές. Ωστόσο, αυτές φέρνουν στο φως εντάσεις που μέχρι πρότινος παρέμεναν κρυφές, καταλήγει ο Economist.
